Wiesław Gołas

Wiesław Gołas (2008)
Data i miejsce urodzenia

9 października 1930
Kielce

Data i miejsce śmierci

9 września 2021
Warszawa

Zawód

aktor filmowy i teatralny

Współmałżonek

Elżbieta Szczepańska
(rozwód)
Maria Krawczyk-Gołas (jego śmierć)

Lata aktywności

1953–2008

Odznaczenia

Wiesław Ryszard Gołas (ur. 9 października 1930 w Kielcach, zm. 9 września 2021 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i kabaretowy, wykonawca piosenki aktorskiej.

Życiorys

Jego ojciec, Teofil (1903 – ok. 1942), był ogniomistrzem w 2. Pułku Artylerii Lekkiej Legionów. W kampanii wrześniowej walczył w Armii Łódź pod Modlinem. Po klęsce września, zbiegł z transportu do oflagu i zaangażował się w działalność konspiracyjną. Ostatecznie został schwytany przez Niemców i zamordowany na Majdanku. Był dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Przed wybuchem II wojny światowej Wiesław Gołas uczęszczał do szkoły powszechnej na kieleckim Baranówku, a następnie do Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego. W 1943 wstąpił do Szarych Szeregów. Przybrał pseudonim Wilk. Brał udział w akcjach zdobywania broni, a także w rozstrzelaniu konfidenta. W grudniu 1944, podczas nieudanej akcji, został aresztowany, a następnie poddany brutalnemu śledztwu przez Gestapo. Trafił do celi, w której wcześniej więziony był jego ojciec.

Po wojnie studiował w warszawskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, kierowanej przez Aleksandra Zelwerowicza. Studia ukończył w 1954 roku. Debiut w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze. Aktor Teatru Dramatycznego w Warszawie (1955–1985), Teatru Polskiego w Warszawie (1985–1992). Twórca doskonałych kreacji komediowych, a także współtwórca Kabaretu Koń, członek Kabaretu Starszych Panów, członek Kabaretu Dudek, wykonawca piosenki W Polskę idziemy autorstwa Jerzego Wasowskiego i Wojciecha Młynarskiego. Występował również w Teatrze Polskim w Warszawie.

W 2016 roku z okazji 85 urodzin aktora powstał film dokumentalny Gołas absolutnie!.

Życie prywatne

Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Elżbieta Szczepańska (rozwód na początku lat 70.), a drugą – Maria Krawczyk-Gołas (zm. 2024). Z pierwszego małżeństwa miał córkę Agnieszkę.

W 2008 roku przeszedł zawał mięśnia sercowego, z kolei w 2020 i 2021 roku doznał dwóch udarów mózgu, w wyniku których zmarł. Wiesław Gołas został pochowany 14 września 2021 roku w grobie rodzinnym na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 17/2/30b).

Ordery i odznaczenia

Pozostałe nagrody

  • 1966 – „Srebrna Maska” w plebiscycie Expressu Wieczornego
  • 1967 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia
  • 1977 – Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
  • 1996 – Nagroda (Opole – XXI OKT – wyróżnienie za role Filipa w Grubych rybach w Teatrze Polskim w Warszawie)
  • 2002 – Statuetka Gwiazda Telewizji Polskiej wręczona z okazji 50-lecia TVP „za kreacje aktorskie w filmie i teatrze telewizji” (26.10)
  • 2003 – SuperWiktor
  • 2006 – Nagroda Honorowa za całokształt twórczości na XIII Ogólnopolskim Festiwalu Sztuki Filmowej Prowincjonalia we Wrześni

Upamiętnienie

Wiesława Gołasa upamiętnia popiersie w kieleckiej Alei Sław.Od 2024 patronuje Dużej Scenie Kieleckiego Centrum Kultury.

Filmografia

Dubbing

  • 1951: Alicja w Krainie Czarów – Zając
  • 1957: Na polu chwały – Paweł Korczagin
  • 1960: Trzynastego nocą – Primow
  • 1961: Dziewczęta – Filja

Gry

Przypisy

  1. 1 2 Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 września 2021 r. nr rej. 391/2021 o nadaniu orderu (M.P. z 2022 r. poz. 51).
  2. ↑ Wiesław Gołas nie żyje. Aktor miał 90 lat. kultura.onet.pl. [dostęp 2021-09-09].
  3. ↑ Gołas Teofil. ompio.pl. [dostęp 2021-09-09].
  4. 1 2 3 Jacek Cieślak. Tajemnica za uśmiechem. „Rzeczpospolita”, 2021-09-10.
  5. ↑ Gołas Teofil – Ośrodek Myśli Obywatelskiej i Patriotycznej [online] [dostęp 2023-12-25] (pol.).
  6. ↑ 85 lat temu urodził się Wiesław Gołas. dzieje.pl, 3 października 2015. [dostęp 2017-11-23].
  7. ↑ Trafił do tej samej celi co jego ojciec. film.wp.pl, 2015-03-06. [dostęp 2017-11-24].
  8. ↑ Wiesław Gołas, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-21].
  9. ↑ Agnieszka Gołas-Ners, Na Gołasa, Warszawa, Świat Książki, 2008, s. 81. ISBN 978-83-247-0821-5.
  10. ↑ Wiesław Gołas wyznaje: Przestałem chodzić. se.pl, 2017-08-25. [dostęp 2018-01-13].
  11. 1 2 Gołas absolutnie! w bazie filmpolski.pl
  12. ↑ Superexpress nr 217 (9129), 17 września 2021, s. 12.
  13. ↑ Nekrolog
  14. ↑ Aleksandra Głowińska: Wiesław Gołas pierwszą żonę odbił w tańcu, w drugiej zakochał się „jak sztubak”. plejada.pl, 9 września 2021. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-12)].
  15. ↑ Teraz nie ma już kabaretów Agnieszka Gołas-Ners – wywiad. ksiazki.onet.pl, 2015-06-09. [dostęp 2017-11-23].
  16. ↑ Ukochany aktorki „M jak miłość” dostał rozwód z córką Gołasa. fakt.pl, 2016-06-06. [dostęp 2017-11-23].
  17. 1 2 Agnieszka Święcicka: Wiesław Gołas w szpitalu. Miał drugi wylew. plejada.pl, 2021-09-04.
  18. 1 2 Pogrzeb Wiesława Gołasa: na aktorskim firmamencie zgasła gwiazda. m.niedziela.pl, 2021-09-14. [dostęp 2021-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-14)].
  19. ↑ Cmentarz Stare Powązki: Wiesław Ryszard Gołas, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2023-06-15].
  20. ↑ Glorie dla przedstawicieli świata rozrywki. mkidn.gov.pl, 20 maja 2009.
  21. ↑ Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 337.
  22. ↑ Łaniewska, Gołas, Dłużewska, Wencel, Lorenc i Roszkowski laureatami Nagrody Ministra 2020. gov.pl, 2020-11-25. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-26)].
  23. ↑ Upamiętnienie Wiesława Gołasa w kieleckiej Alei Sław - Oficjalna strona internetowa Miasta Kielce. kielce.eu, 2022-03-18. [dostęp 2023-09-19]. (pol.).
  24. ↑ Wiesław Gołas patronem Dużej Sceny Kieleckiego Centrum Kultury [online], dzieje.pl [dostęp 2024-04-28] (pol.).

Bibliografia

  • Agnieszka Gołas-Ners, Na Gołasa, Wydawnictwo „Świat Książki”, Warszawa 2008. ISBN 978-83-247-0821-5.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.