| Pełne imię i nazwisko |
Wiera Jewstafjewna Popowa |
|---|---|
| Imię i nazwisko urodzenia |
Wiera Bogdanowska |
| Data i miejsce urodzenia |
17 września 1867 |
| Data i miejsce śmierci |
8 maja 1896 |
| Przyczyna śmierci | |
| Zawód, zajęcie | |
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Małżeństwo |
Jakow Popow (1895–1896) |
Wiera Jewstafjewna Popowa z domu Bogdanowska (ur. 17 września 1867 w Sankt Petersburgu, zm. 8 maja 1896 w Iżewsku) – rosyjska chemiczka. Była jedną z pierwszych kobiet zajmujących się tą dziedziną nauki w Rosji, pierwszą która napisała podręcznik do chemii oraz – prawdopodobnie – pierwszą kobietą na świecie, która zginęła w wyniku wybuchu w laboratorium chemicznym.
Życiorys
Wczesne lata i edukacja
Jej ojcem był Jewstaf Iwanowicz Bogdanowski, znany chirurg, a potem profesor na Cesarskiej Wojskowej Akademii Medycznej.
Razem z dwójką rodzeństwa początkowo pobierała nauki w domu. W 1878 roku, w wieku 11 lat, rozpoczęła naukę w Instytucie Smolnym. W 1883 roku rozpoczęła czteroletnią naukę na Kursach Bestużewa, a następnie przez dwa lata pracowała w laboratoriach Cesarskiej Akademii Nauk i Wojskowej Akademii Chirurgicznej. W 1889 roku wyjechała z Rosji do Szwajcarii, gdzie rozpoczęła pracę nad doktoratem z chemii na Uniwersytecie Genewskim.
Pracę doktorską obroniła w 1892 roku, a jej tematem były badania nad ketonem dibenzylowym. Bogdanowska zainteresowana była syntezą fosforowego analogu acetylenu, metylidynefosfanem (H−C≡P), ale jej promotor, profesor Carl Gräbe, odwiódł ją od tego pomysłu. W Genewie pracowała także z dr. Philippem Augustem Guyem, który prowadził badania nad stereochemią.
Kariera
Od 1890 roku uczyła chemii w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach. W 1892 roku wróciła do Sankt Petersburga, gdzie podjęła pracę jako nauczycielka chemii na Kursach Bestużewa. Była to instytucja założona w 1878 roku, aby zachęcić rosyjskie kobiety do studiowania w kraju. Pracowała też jako asystentka prof. Michała Lwowa, prowadząc pierwsze kursy stereochemii, którą znała dzięki zajęciom u Philippe’a Auguste’a Guye’a w Genewie. Prowadziła także badania w laboratorium Gabriela Gustawsona na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym. Jej reputacja jako wykładowcy i jej znajomość nauczania zachęciły ją do napisania podręcznika chemii podstawowej. Pisała recenzje, tłumaczyła artykuły naukowe na temat chemii. Była też współautorką pracy o prof. Aleksandrze Butlerowie, który zmarł w 1886 roku. W latach 1891–1894 opublikowała szereg artykułów na podstawie swojej pracy doktorskiej.
Poza chemią interesowała się także entomologią, literaturą i językami. W 1889 roku opublikowała pracę na podstawie badań nad pszczołami. Publikowała własne opowiadania, a także tłumaczenia francuskiego pisarza Guya de Maupassanta.
Po ślubie w roku 1895 zamieszkała w Iżewsku, gdzie we własnym laboratorium wróciła do swoich dawnych prób otrzymania metylidynefosfanu. Pracowała także w laboratorium zakładów uzbrojeniowych.
Śmierć
8 maja 1896 roku próbowała przeprowadzić reakcję między białym fosforem a cyjanowodorem. Mieszanina eksplodowała, a cztery godziny później Popowa zmarła z powodu obrażeń i zatrucia fosforowodorem powstałym podczas wybuchu. Po jej śmierci ukazał się duży artykuł w Journal of the Russian Physico-chemical Society, a także notki w Nature i Science.
Mąż zabrał ciało żony do rodzinnej posiadłości w guberni czernihowskiej, w powiecie sośnickim, we wsi Szabalinow. Ciało zostało zniszczone w pierwszych latach władzy radzieckiej, a krypta, w której pochowano Wierę Popową, jest obecnie w ruinie. Zdobiący ją pomnik znajduje się w Regionalnym Muzeum Sośnickim. Jej portret zawisł w szkole dla kobiet, na Kursach Bestużewa. Popow przekazał też uczelni 15 000 rubli na kształcenie kobiet.
Życie prywatne
Jesienią 1895 roku Popowa poślubiła dużo starszego od siebie generała Jakowa Kozmicza Popowa, dyrektora Iżewskich Zakładów Uzbrojenia, które były jednym z głównych producentów broni strzeleckiej dla armii Cesarstwa Rosyjskiego.
Uwagi
- ↑ Syntezę i właściwości metylidynefosfanu opisano dopiero w roku 1961. Związek ten został otrzymany w wyniku przepuszczania fosforowodoru przez łuk elektryczny między elektrodami grafitowymi. Jest on reaktywnym gazem ulegającym samozapłonowi na powietrzu.
- ↑ Niektóre źródła sugerują, że związek ten zawarła, aby móc kontynuować badania naukowe, a warunkiem jej zgody na ślub było wybudowanie dla niej przez męża laboratorium chemicznego.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Rayner-Canham 2005 ↓, s. 64.
- 1 2 3 Вера Богдановская-Попова. Super Style. [dostęp 2019-03-27]. (ros.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Creese 2015 ↓, s. 60.
- ↑ Попова, Вера Евстафьевна. Academic.ru. [dostęp 2019-03-27]. (ros.).
- 1 2 Słownik encyklopedyczny 1890–1907 ↓, s. 82-86.
- ↑ Eleanor S. Elder, Sue-Dee Lazzerini, The deadly outcome of chance – Vera Estaf'evna Bogdanovskaia, „Journal of Chemical Education”, 56 (4), 1979, s. 251, DOI: 10.1021/ed056p251 (ang.).
- 1 2 3 Одна из первых в России. Вера Евстафьевна Попова (Богдановская) (1867–1896). Kvadrat.ru. [dostęp 2019-03-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-27)]. (ros.).
- ↑ Попова Вера Евстафьевна. Rulex.ru. [dostęp 2019-03-27]. (ros.).
- ↑ T.E. Gier, HCP, a unique phosphorus compound, „Journal of the American Chemical Society”, 83 (7), 1961, s. 1769–1770, DOI: 10.1021/ja01468a058 (ang.).
- ↑ G. Gustawson (lub Gustawsona), Несколько слов о Вере Евстафьевне Богдановской-Поповой [Nieskolko słow o Wierie Jewstafjewnie Bogdanowskoj-Popowoj], „Żurnał Russkogo fiziko-chimiczeskogo obszczestwa”, 29 (3), 1897, s. 147–151 (ros.).
- ↑ Notes, „Nature”, 56 (1441), 1897, s. 129–133, DOI: 10.1038/056129c0 (ang.).
- ↑ Scientific notes and news, „Science”, 6 (133), 1897, s. 94–98, DOI: 10.1126/science.6.133.94 (ang.).
Bibliografia
- Marelene F Rayner-Canham, Geoffrey W Rayner-Canham: Women in Chemistry: Their Changing Roles from Alchemical Times to the Mid-Twentieth Century. Philadelphia: Chemical Heritage Foundation, 2005, seria: History of Modern Chemical Sciences. ISBN 978-0941901277. (ang.).
- Mary R. S. Creese, Thomas M. Creese: Ladies in the Laboratory IV: Imperial Russia's Women in Science, 1800–1900: A Survey of Their Contributions to Research. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers, 2015. (ang.).
- G. Gustawson (lub Gustawsona), Несколько слов о Вере Евстафьевне Богдановской-Поповой [Nieskolko słow o Wierie Jewstafjewnie Bogdanowskoj-Popowoj], „Żurnał Russkogo fiziko-chimiczeskogo obszczestwa”, 29 (3), 1897, s. 147–151 (ros.).
- Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona. Bibliographisches Institut & F.A. Brockhaus AG, 1890–1907, s. 82-86 т. и 4 доп.