| Pełne imię i nazwisko |
Wanda Jadwiga Józefa Szuman |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
3 kwietnia 1890 |
| Data i miejsce śmierci |
1 grudnia 1994 |
| Zawód, zajęcie | |
| Rodzice |
Leon Szuman, Eugenia Szuman (z domu Gumpert) |
| Krewni i powinowaci |
Henryk Antoni Szuman(brat), Stefan Szuman(brat) |
| Odznaczenia | |
Wanda Szuman (ur. 3 kwietnia 1890 w Toruniu, zm. 1 grudnia 1994 tamże) – polska działaczka społeczna, pedagog, pionierka pedagogiki specjalnej, Honorowa Obywatelka Miasta Torunia.
Życiorys
Była córką lekarza i działacza społecznego Leona i Eugenii z Gumpertów (zm. 1895), siostrą m.in. Stefana, wieloletniego profesora pedagogicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Henrykiem, księdzem, rozstrzelanym przez Niemców w Fordonie 2 października 1939 roku. Uczyła się w szkołach średnich w Toruniu, Krakowie i Lwowie. W 1911 roku ukończyła seminarium nauczycielskie. Przed I wojną światową zaangażowała się w pracę pedagogiczną. Uczestniczyła m.in. w tajnym nauczaniu na Pomorzu. Od 1916 roku działała w Komitecie Niesienia Pomocy Ofiarom Wojny w Królestwie Polskim.
W okresie międzywojennym zajmowała się działalnością naukową. W latach 1921–1923 studiowała w Państwowym Instytucie Pedagogicznym w Warszawie. W latach 1933–1936 była konsultantką Wojewódzkiego Komitetu Opieki nad Dzieckiem w Poznaniu. W tym samym czasie do 1939 roku kierowała Katolickim Seminarium dla Wychowawczyń Przedszkoli w Poznaniu.
W czasie II wojny światowej ponownie uczestniczyła w tajnym nauczaniu, działała jednocześnie w Polskim Komitecie Opiekuńczym, zajmując się pomocą dla rodzin więźniów oraz dla osób wysiedlonych po powstaniu warszawskim. Po wojnie kontynuowała pracę pedagogiczną w Toruniu, w Liceum dla Wychowawczyń Przedszkoli (do 1949 roku) oraz w Pogotowiu Opiekuńczym (w latach 1949–1952). Na emeryturę przeszła w 1952, nie porzucając jednak pracy naukowej. Badała mowę dzieci w żłobkach i w rodzinach zastępczych, zdolności do rysunku dzieci niewidomych.
W 1960 roku utworzyła w Toruniu Oddział do Walki z Kalectwem.
W lutym 1992 Rada Miasta Torunia nadała jej tytuł „Honorowego Obywatela Miasta Torunia”.
Mieszkała przy ul. Szumana 2. Zmarła 1 grudnia 1994 roku. Została pochowana na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975)
- Złoty Krzyż Zasługi (24 maja 1937)
- Medal Papieski Pro Ecclesia et Pontifice (1986)
- Order Uśmiechu (20 czerwca 1986)
- Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża (1969)
- Medal Polskiego Czerwonego Krzyża (1979)
- Odznaka „Za Zasługi dla Województwa Toruńskiego” (1985)
- Odznaka „Zasłużony dla Torunia” (1983)
- Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego „Za Tajne Nauczanie” (1985)
- Złota Odznaka Polskiego Towarzystwa Walki z Kalectwem (1971)
- Odznaka Honorowa Polskiego Związku Niewidomych (1966)
- Odznaka „Zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Psychologicznego” (1980)
- Srebrny Medal 100-lecia Towarzystwa Naukowego w Toruniu (1975)
- Medal Prezydenta Torunia 750-lecia Miasta Torunia (1983)
- Medal Towarzystwa Miłośników Torunia z okazji 750-lecia Miasta Torunia (1983)
- Medal Złote Astrolabium – Nr 1 (27 lutego 1980)
- Odznaka „Bóg zapłać” nadana przez miesięcznik „Powściągliwość i Praca” (3 kwietnia 1988)
Upamiętnienie
Imię Wandy Szuman nosi kilka toruńskich placówek pedagogicznych - Szkoła Podstawowa nr 16, Przedszkole Miejskie nr 1 (od 2000 roku), VII Liceum Ogólnokształcące, a także organizacje społeczne (Katolickie Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych Diecezji Toruńskiej oraz Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących). 1 grudnia 2000 roku w dawnym domu Rodziny Szumanów przy ul. Szumana 2 w Toruniu odsłonięto tablicę pamiątkową.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Zakrzewski 1998 ↓, s. 234.
- 1 2 3 4 5 Zakrzewski 1998 ↓, s. 236.
- ↑ Leśniewska 2009 ↓, s. 20.
- ↑ Leśniewska 2009 ↓, s. 20–21.
- 1 2 Łoza 1939 ↓, s. 306.
- ↑ Leśniewska 2009 ↓, s. 21.
- 1 2 3 4 5 Zakrzewski 1998 ↓, s. 235.
- ↑ Leśniewska 2009 ↓, s. 23.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 30.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Wanda Szuman – pedagog specjalny. Szkice do portretu. pedagogika.umk.pl. [dostęp 2024-03-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-10)].
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 117, poz. 177 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Leśniewska 2009 ↓, s. 25.
- ↑ Golon 2002 ↓, s. 180.
- ↑ Golon 2002 ↓, s. 178.
- ↑ Szkoła Podstawowa nr 16 im. Wandy Szuman w Toruniu. sp16torun.edupage.org. [dostęp 2024-03-12].
- ↑ O przedszkolu. pm1torun.blizej.info. [dostęp 2024-03-12].
- ↑ Nasza patronka. 7lo.torun.pl. [dostęp 2024-03-12].
Bibliografia
- Mirosław Golon. Honorowe Obywatelstwo Miasta Torunia i inne ważne wyróżnienia nadawane przez władze miasta w latach 1945-1989. „Rocznik Toruński”. 29, 2002.
- Elżbieta Leśniewska: Życie Wandy Szuman. W: Beata Borowska-Beszta (red.): Wanda Szuman - pedagog i andragog specjalny- szkice do portretu. Radom: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji – PIB, 2009. ISBN 978-83-7204-785-4.
- Szuman Wanda Jadwiga Józefa. W: Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? : uzupełnienia i sprostowania.. Warszawa: 1939. [dostęp 2024-03-12].
- Tadeusz Zakrzewski: Szuman Wanda. W: Krzysztof Mikulski (red.): Toruński Słownik Biograficzny. T. 1. Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia, 1998.