Wanda Dubieńska

Wanda Dubieńska – fotografia portretowa (w stroju sportowym z rakietami)
Pełne imię i nazwisko

Wanda Maria Nowak-Dubieńska

Data i miejsce urodzenia

12 czerwca 1895
Kraków

Data i miejsce śmierci

28 listopada 1968
Rząska

Obywatelstwo

polskie

Odznaczenia

Wanda Dubieńska, z domu Nowak (ur. 12 czerwca 1895 w Krakowie, zm. 28 listopada 1968 w Rząsce) – polska sportsmenka, pierwsza polska olimpijka, mistrzyni Polski w szermierce, tenisie i biegach narciarskich.

Życiorys

Była córką Juliana Ignacego Nowaka (mikrobiologa, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, późniejszego premiera RP) i Zofii z Wężowiczów, ukończyła studia w zakresie muzykologii i weterynarii. Portretowana przez Stanisława Wyspiańskiego i Jacka Malczewskiego, grała na fortepianie na cztery ręce z Ignacym Paderewskim. Zaliczała się do czołowych, a zarazem wszechstronnych sportsmenek polskich w okresie międzywojennym. W latach 1912–1933 występowała w barwach AZS Kraków.

Szermierka i olimpiada

Była pierwszą polską olimpijką zgłoszoną przez Polski Komitet Olimpijski do startu w szermierczym turnieju kobiet na igrzyskach w Antwerpii (1920), ale z powodu trwającej wojny polsko-bolszewickiej nie wzięła w nich udziału. Wystąpiła dopiero w następnych igrzyskach w Paryżu (1924) we florecie, kończąc start na grupie eliminacyjnej. W tej samej konkurencji zdobyła tytuł wicemistrzyni Polski w 1928 i mistrzyni w 1929, następnie zaniechała występów w tej dyscyplinie sportu. W latach 1928–1929 opublikowała kilka artykułów o szermierce tenisie w czasopiśmie „Start”.

Tenis ziemny

W mistrzostwach Polski w grze pojedynczej triumfowała w 1928 w Katowicach, pokonując w finale młodą Jadwigę Jędrzejowską. W finałach singla przegrywała w 1921, 1922, 1926, 1927, 1930, 1932 i 1933, w trzech ostatnich przypadkach z Jędrzejowską. Jak wynika ze wspomnień Jędrzejowskiej Urodziłam się na korcie, stosunki między tymi zawodniczkami nie układały się najlepiej, Dubieńska pozostawała niedostępna dla młodszej rywalki, odmawiała wspólnych treningów i przeciwstawiała się przyjęciu Jędrzejowskiej do klubu. W pozostałych konkurencjach tenisowych Dubieńska zdobyła tytuły mistrzyni Polski w deblu w 1933 i w mikście w 1927, a w finałach przegrywała w 1926, 1928 (w deblu) i w 1932 (w mikście).

Narciarstwo

W latach 20. należała też do czołówki polskich biegaczek narciarskich. W 1924 została mistrzynią Polski w biegu narciarskim na 8 km. W 1929 roku na międzynarodowych zawodach FIS zajęła 7. miejsce na 23 startujące zawodniczki.

II wojna światowa

W czasie okupacji hitlerowskiej mieszkała w Krakowie. Do września 1940 pracowała przy produkcji surowic i szczepionek „Sero”. W latach 1940–1942 pracowała jako laborantka w szpitalu św. Łazarza. Od 1942 do 1944 była stenotypistką i maszynistką fabryce armatur w Łagiewnikach. Podpisała volkslistę, za co po wojnie, wyrokiem Sądu Okręgowego, została osadzona w obozie pracy. Na mocy art. 1 ust.2 z dn. 20 lipca 1950 (Dz.U. R.P Nr 29/50 r. poz.270) kara została jej darowana.

Dalsze losy

Po zwolnieniu z obozu pracy najpierw mieszkała i pracowała w Gorzowie Wielkopolskim jako lekarz weterynarii. Od listopada 1948 do grudnia 1951 była zatrudniona jako pielęgniarka w sanatoriach w Jaworzu, Połczynie-Zdroju, Iwoniczu i Rymanowie-Zdroju. W lutym 1952 osiadła na stałe ponownie w Gorzowie Wielkopolskim. W 1964 uzyskała stopień doktora nauk weterynaryjnych. Do 1967 pracowała w Wojewódzkim Zakładzie Higieny Weterynaryjnej. Zmarła w 1968. Została pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Jej małżeństwo z Józefem Dubieńskim, zawarte przed 1924, rozpadło się; po wojnie mąż osiadł w Izraelu.

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 Wryk 2015 ↓, s. 202.
  2. ↑ Wryk 2015 ↓, s. 203.
  3. 1 2 3 4 5 Wryk 2015 ↓, s. 204.
  4. ↑ Znana sportsmenka skazana na 3 lata więzienia. „Trybuna Dolnośląska”, s. 3, 9 maja 1947 r..
  5. ↑ M.P. z 1931 r. nr 74, poz. 120 „za zasługi na polu rozwoju sportu”.

Bibliografia

  • Jadwiga Jędrzejowska, Kazimierz Gryżewski, Urodziłam się na korcie, Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, Warszawa 1971.
  • Kordian Tarasiewicz, Opowieści tenisowe z myszką, Wydawnictwo „Tenis”, Wrocław 1992.
  • Ryszard Wryk: Olimpijczycy Drugiej Rzeczypospolitej. Poznań: Nauka i Innowacje, 2015, s. 202–204. ISBN 978-83-64864-22-3.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.