Służebnica Boża
Wanda Błeńska
ps. Dokta
„Szarotka”, „Grażyna” (AK)
Matka trędowatych
Data i miejsce urodzenia

30 października 1911
Poznań

Data i miejsce śmierci

27 listopada 2014
Poznań

Czczona przez

Kościół katolicki

Miejsce spoczynku

cmentarz Jeżycki w Poznaniu

Zawód, zajęcie

lekarka, misjonarka

Narodowość

polska

Edukacja

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Wydział

Lekarski

Wyznanie

katolickie

Rodzice
  • Teofil
  • Helena z d. Brunsz
  • Odznaczenia
    Strona internetowa

    Wanda Maria Błeńska, znana jako „Matka trędowatych” i „Dokta” (ur. 30 października 1911 w Poznaniu, zm. 27 listopada 2014 tamże) – polska lekarka, podporucznik AK, misjonarka, światowej sławy specjalistka w dziedzinie leczenia trądu oraz Służebnica Boża Kościoła katolickiego.

    Rodzina

    Ojciec dr Wandy Błeńskiej, Teofil Błeński, po śmierci swojej żony Heleny ożenił się ponownie. Jego druga żona, Marta, miała córkę Janinę z poprzedniego małżeństwa. Wanda miała starszego brata Romana, który był prawnikiem. Zmarł na chorobę wrzodową.

    Życiorys

    Dzieciństwo i studia

    Wanda nie chodziła do szkoły podstawowej, ale uczyła się w domu z ojcem. Ukończyła Gimnazjum Żeńskie w Toruniu. Absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego z 1934. Na studiach działała w Akademickim Kole Misyjnym, redagowała Annales Missiologicae. Podczas drugiego roku studiów Wanda została wybrana do zarządu tego Koła, jak i również do zarządu Związku Akademickich Kół Misyjnych w Polsce. Na trzecim roku studiów reprezentowała polski ruch misyjny na Międzynarodowym Kongresie Misyjnym w Lublanie.

    Działalność przedmisyjna

    W latach 1934–1936 pracowała w Szpitalu Miejskim w Toruniu, w latach 1936–1945 w PZH tamże, w 1939 w Szpitalu Morskim w Gdyni. Na początku wojny wstępuje w szeregi Armii Krajowej, gdzie (pod pseudonimami Szarotka i Grażyna) uzyskuje stopień podporucznika. Podczas wojny brała udział w szkoleniu zespołów sanitarnych, organizowała zbiórki materiałów sanitarnych dla AK, brała udział w pracach konspiracyjnych, była członkiem organizacji Gryf Pomorski i komendantką oddziału kobiecego w obwodzie toruńskim AK. Te działania były przyczyną pobytu w więzieniu w Toruniu i Gdańsku. W więzieniu spędziła trzy miesiące.

    Po wojnie prowadziła szpital miejski w Toruniu. W latach 1945–1946 w PZH i Akademii Lekarskiej w Gdańsku. W 1946 wyjechała do Hanoweru, do brata, który ciężko zachorował w obozie jenieckim. Musiała wtedy przekroczyć granicę nielegalnie, odcinając sobie drogę powrotu do Polski. Skończyła kursy medycyny tropikalnej w Hanowerze, a w 1948 podyplomowe studia w Instytucie Medycyny Tropikalnej i Higieny na Uniwersytecie w Liverpoolu.

    Lata działalności misyjnej

    W latach 1951–1994 pracowała w ośrodku leczenia trądu w Bulubie nad Jeziorem Wiktorii w Ugandzie, a w latach 1951–1983 była lekarzem naczelnym. W 1983 przekazała kierownictwo ośrodkiem ugandyjskiemu lekarzowi (swojemu uczniowi), a sama dalej pracowała jako konsultant. Początkowo mała placówka prowadzona przez irlandzkie franciszkanki, stała się, pod jej kierownictwem, nowoczesnym centrum leczniczym i szkoleniowym ze 100-łóżkowym szpitalem i oddziałem dziecięcym, zapleczem diagnostycznym, domami dla trędowatych i kościołem, noszącym obecnie jej imię (Buluba Leprosy Centre, The Wanda Blenska Training Centre). W ośrodku tym, oprócz szkoleń dla lekarzy, dr Błeńska zainicjowała i zorganizowała kursy opiekunów nad trędowatymi (Leprosy Assistants Training Courses). Wraz z dr Błeńską w Bulubie pracowali inni polscy lekarze: dr Bohdan Kozłowski, dr Wanda Marczak-Malczewska, dr Elżbieta Kołakowska, dr Henryk Nowak, Krystyna Darska. Jej długoletnia praca sprawiła, że dorobiła się przydomka „Matki trędowatych”, a miejscowi nazywali ją Dokta.

    W 1955 dr Wanda Błeńska weszła jako pierwsza kobieta na szczyt Vittorio Emanuele w masywie Ruwenzori na granicy D.R. Konga i Ugandy.

    Powrót do kraju

    W 1993 wróciła do Polski i osiedliła się w Poznaniu.

    W 2014 roku Muzeum Powstania Warszawskiego uhonorowało Wandę Błeńską Nagrodą im. Jana Rodowicza „Anody”.

    Była członkiem Rady Fundacji Pomocy Humanitarnej Redemptoris missio, jest patronką Piątkowskiej Szkoły Społecznej przy ul. Stróżyńskiego w Poznaniu, Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Niepruszewie, Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Kowalach k. Gdańska oraz Oddziału Toksykologii Szpitala Miejskiego im. Franciszka Raszei w Poznaniu. Jej pogrzeb odbył się 3 grudnia 2014 na cmentarzu przy ul. Nowina w Poznaniu (kwatera L, rząd 51, miejsce 2).

    Proces beatyfikacyjny

    Z inicjatywy archidiecezji poznańskiej oraz abp. Stanisława Gądeckiego podjęto działania w celu wyniesienia jej na ołtarze. W październiku 2019 abp Gądecki zwrócił się do Konferencji Episkopatu Polski w sprawie propozycji jej beatyfikacji. Na 384. zebraniu plenarnym Konferencji Episkopatu Polski, która obradowała w dniach 8–9 października tegoż roku w Warszawie biskupi zaakceptowali tę propozycję. Następnie abp Gądecki zwrócił się z edyktem do wszystkich, którzy posiadają jakiekolwiek dokumenty, pisma lub wiadomości o udostępnienie lub przekazanie ich do 30 czerwca 2020(dts) w celu zgromadzenia materiałów mogących pomóc w tym procesie.

    Stolica Apostolska w 2020 wydała zgodę (nihil obstat) na rozpoczęcie tego procesu. W tej sytuacji 18 października 2020(dts) w archidiecezji poznańskiej odbyła się pierwsza sesja trybunału beatyfikacyjnego w bazylice archikatedralnej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu, której przewodniczył delegat abp. Gądeckiego – bp Damian Bryl. Postulatorem procesu na szczeblu diecezjalnym został mianowany ks. Jarosław Czyżewski.

    Ordery, odznaczenia i upamiętnienie

    Jej imieniem nazwano szkołę na poznańskim Piątkowie, rondo w jej pobliżu oraz szkołę w Kowalach.

    Została także Poznanianką Stulecia w konkursie zorganizowanym przez Urząd Miasta Poznania w 2018.

    Zobacz też

    Przypisy

    1. Nie żyje dr Wanda Błeńska – lekarka i misjonarka. Nazywano ją „matką trędowatych”. Miała 103 lata. TVN24.pl. [dostęp 2014-11-27]. (pol.).
    2. 1 2 3 Wanda Błeńska [online], Poznańskie Archiwum Historii Mówionej [dostęp 2022-05-09] (pol.).
    3. Jan Hlebowicz, Dokta nad morzem [online], gdansk.gosc.pl, 11 grudnia 2014 [dostęp 2022-05-09].
    4. Jan Kiełkowski: Błeńska, Wanda. W: Małgorzata i Jan Kiełkowscy (red.): Wielka encyklopedia gór i alpinizmu. T. 6: Ludzie gór. Katowice: Wydawnictwo STAPIS, 2013, s. 94. ISBN 978-83-61050-89-6.
    5. Wanda Błeńska – nagroda specjalna. youtube.com, 2014-03-10. [dostęp 2023-10-30].
    6. III edycja Nagrody im. Jana Rodowicza „Anody”. 1944.pl, 2014-03-07. [dostęp 2023-10-30].
    7. Ostatnia droga dr Wandy Błeńskiej. epoznan.pl. [dostęp 2014-12-03]. (pol.).
    8. Błeńska Wanda. poznan.pl. [dostęp 2020-05-29].
    9. 1 2 3 ~2014~ WANDA BŁEŃSKA. newsaints.faithweb.com. [dostęp 2020-05-29]. (ang.).
    10. 1 2 3 Abp. Stanisław Gądecki: Edykt ws. procesu beatyfikacyjnego dr Błeńskiej. [w:] Archidiecezja poznańska [on-line]. archpoznan.pl, 2019-11-27. [dostęp 2020-05-29].
    11. 1 2 Proces beatyfikacyjny Wandy Błeńskiej. [w:] Archidiecezja poznańska [on-line]. archpoznan.pl. [dostęp 2020-10-05].
    12. M.P. z 2012 r. poz. 235
    13. M.P. z 1993 r. nr 59, poz. 542
    14. 1 2 3 4 Życiorys: Dr Wanda Błeńska – Wydarzenia – Aktualności – Komisja Episkopatu Polski ds. Misji [online] [dostęp 2016-08-26] (pol.).
    15. Codzienny Poznań, RADNI UCHWALILI NAZWY DLA RONDA NA PIĄTKOWIE, ULICY NA STRZESZYNIE ORAZ SKWERU PRZY BRAMIE POZNANIA
    16. co. Wybraliśmy poznanianki, w: POZnan. Informator Samorządowy Metropolii Poznań, s. 3, luty 2019, ISSN 2080-315X

    Bibliografia

    • Małgorzata Nawrocka, Jej światło. O życiu i dziele Wandy Błeńskiej, Poznań: Wydawnictwo Kontekst, 2005, s. 176, ISBN 83-88572-17-2, OCLC 69461032.
    • Jerzy Woy-Wojciechowski, Misjonarze zdrowia, Przew Lek 2010; 2: 16–20

    Linki zewnętrzne

    This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.