Walerian Krywult
Data i miejsce urodzenia

21 listopada 1861
Kraków

Data i miejsce śmierci

1 stycznia 1939
Kraków

Miejsce spoczynku

cmentarz Rakowicki w Krakowie

Zawód, zajęcie

profesor gimnazjalny

Narodowość

polska

Edukacja

C. K. Gimnazjum św. Anny w Krakowie

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Pracodawca

C. K. Wyższa Szkoła Realna w Krakowie → VIII Państwowe Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze im. Augusta Witkowskiego w Krakowie

Odznaczenia

Walerian Krywult (ur. 21 listopada 1861 w Krakowie, zm. 1 stycznia 1939 tamże) – polski nauczyciel.

Życiorys

Walerian Krywult urodził się 21 listopada 1861 w Krakowie. Był wyznania rzymskokatolickiego. Od 1873 uczył się w C. K. Gimnazjum św. Anny w Krakowie, które ukończył w 1880. Od 1880 do 1883 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizował się w historii oraz w geografii pod kierunkiem naukowym profesorów Stanisława Smolki i Wincentego Zakrzewskiego. W listopadzie 1882 został wybrany wydziałowym Towarzystwa Wzajemnej Pomocy uczniów UJ na rok 1882/1883. Po ukończeniu studiów podstawowych kontynuował studia uzupełniające na niemieckim Uniwersytecie w Halle od 1883 do 1884.

Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 17 października 1886 jako kandydat stanu nauczycielskiego został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Przemyślu. 26 października 1886 podjął tam pracę nauczyciela i uczył języka niemieckiego, geografii, historii. 18 maja 1887 złożył nauczycielski egzamin zawodowy w zakresie geografii oraz historii i od tego czasu liczyła się jego służba. Przed rozpoczęciem roku szkolnego 1888/1889 został przeniesiony z Przemyśla do C. K. II Gimnazjum we Lwowie z językiem niemieckim wykładowym, a wkrótce potem, Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 2 września 1889 został skierowany do C. K. IV Gimnazjum we Lwowie. Tam uczył języka polskiego, geografii, historii, języka niemieckiego . Dekretem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 27 sierpnia 1891 jako zastępca nauczyciela został przeniesiony z C. K. IV Gimnazjum we Lwowie do C. K. Gimnazjum w Sanoku (w miejsce Stanisława Majerskiego). W tej szkole uczył języka niemieckiego, historii powszechnej, języka polskiego, geografii, propedeutyki filozofii oraz jako przedmiotu nadobowiązkowego historii kraju rodzinnego. Reskryptem C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia z 24 czerwca 1892 został mianowany nauczycielem rzeczywistym z dniem 1 września 1892.

Rozporządzeniem C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia z 6 lipca 1894 otrzymał opróżnioną posadę nauczyciela w C. K. Wyższej Szkole Realnej w Krakowie (przeniesiony rozporządzeniem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 10 sierpnia 1894). W tej szkole uczył historii, geografii oraz jako przedmiotu nadobowiązkowego historii kraju rodzinnego, był też zawiadowcą biblioteki nauczycielskiej. Około 1895 został zatwierdzony w zawodzie nauczycielskim i otrzymał tytuł c. k. profesora. Po przeprowadzonej lustracji szkoły w 1904 indywidualnym reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej otrzymał pochwałę za niezwykłe umiejętności i sposoby nauczania, za to, że potrafił doprowadzić materiał nauczania do czasów najnowszych, nie omijając przy tym rozwoju kultury, nauki i sztuki. W październiku 1905 otrzymał VII rangę w zawodzie. Wobec objęcia przez dyrektora zakładu, dr. Ignacego Petelenza, mandatu deputowanego do Rady Państwa, decyzją C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 31 października 1907 powierzono zastępcy dyrektora szkoły, Walerianowi Krywultowi kierownictwo zakładu. Reskryptem C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia z 6 sierpnia 1908 został zwolniony z kierownictwa zakładu. Najwyższym postanowieniem cesarza Franciszka Józefa z 30 listopada 1908 otrzymał tytuł c. k. radcy szkolnego z uwolnieniem od taksy. 9 października 1910 został napadnięty i zraniony podczas spaceru w stronę Woli Justowskiej. Pozostawał profesorem C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie podczas I wojny światowej, a w całym roku szkolnym 1917/1918 przebywał na urlopie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości (1918) i nastaniu II Rzeczypospolitej pozostawał profesorem w dotychczasowym zakładzie, przemianowanym na Państwową Pierwszą Szkołę Realną w Krakowie, a następnie na VIII Państwowe Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze im. Augusta Witkowskiego w Krakowie. Uczył nadal geografii i historii. Po 30 latach pracy w krakowskiej szkole, rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 13 lipca 1924 i rozporządzeniem Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego z 25 lipca 1924 został przeniesiony w stan spoczynku. Uroczystość jego pożegnania w szkole odbyła się 2 listopada 1924.

Został członkiem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych. Przed 1914 przystąpił do Towarzystwa Historycznego we Lwowie. Podczas pracy uchodził za zwolennika wykorzystywania źródeł historycznych do celów nauczania. Był autorem podręcznika szkolnego, wydanego już w niepodległej Polsce, którego połowę nakładu przekazał ubogiej młodzieży, a ponadto kilkaset dzieł przekazał do biblioteki nauczycielskiej w VIII Gimnazjum.

Zmarł 1 stycznia 1939 w Krakowie. 5 stycznia 1939 został pochowany w grobowcu rodziny Krywultów, Knowiakowskich i Labercheków na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera 19; w tym miejscu spoczął też Stanisław Krywult 1855-1911, radca Wyższego Sądu Krajowego).

Publikacje

  • Wspomnienie o zyciu i pismach Hugona Zathey'a (1897)
  • Rys dziejów politycznych ostatnich lat trzydziestu 1871-1904 (1904)
  • Klucz. Do kombinowania zagadnień historycznych według podręcznika dla abituryentów (1906)
  • Przygotowanie do egzaminu dojrzałości z historyi. Podręcznik dla abituryentów szkół średnich (wyd. 1 – 1905, wyd. 2 – 1906)
  • Historja powszechna i Polski (wyd. 3 – 1924)

Odznaczenia

austro-węgierskie

Przypisy

  1. ↑ Przed 1914 imię zapisywano „Waleryan”. W piśmiennictwie niekiedy pojawia się zapis nazwiska „Krywułt”. W ewidencji urzędników Austro-Węgier był określany w języku niemieckim jako „Valerian Krywult”.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 61.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 304.
  4. ↑ Spis uczniów od r. 1800 do 1888. W: Jan Leniek: Książka pamiątkowa ku uczczeniu jubileuszu trzechsetnej rocznicy założenia Gimnazyum św. Anny w Krakowie. Kraków: 1888, s. 232.
  5. ↑ Tow. Wzajemnej Pomocy uczniów Uniw. Jag.. „Reforma”. Nr 262, s. 2, 16 listopada 1882.
  6. ↑ Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 86.
  7. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Przemyślu za rok szkolny 1887. Przemyśl: 1887, s. 108.
  8. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Przemyślu za rok szkolny 1887. Przemyśl: 1887, s. 106.
  9. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Przemyślu za rok szkolny 1888. Przemyśl: 1888, s. 53.
  10. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Przemyślu za rok szkolny 1889. Przemyśl: 1889, s. 22-23.
  11. ↑ Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 52, s. 2, 1 sierpnia 1889.
  12. ↑ Kronika. Przeniesienia. „Gazeta Przemyska”. Nr 55, s. 2, 11 sierpnia 1889.
  13. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. IV Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1890. Lwów: 1890, s. 58.
  14. 1 2 3 Władysław Kucharski: Spis nauczycieli Gimnazjum IV. W: Władysław Kucharski (red.): Księga pamiątkowa 50-lecia Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Lwów: 1928, s. 62.
  15. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. IV Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1890. Lwów: 1890, s. 54.
  16. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1891. Lwów: 1891, s. 30.
  17. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1892. Lwów: 1892, s. 52.
  18. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1892. Sanok: Fundusz Naukowy, 1892, s. 25.
  19. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1892. Sanok: Fundusz Naukowy, 1892, s. 24.
  20. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 16.
  21. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 34.
  22. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 17.
  23. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 45.
  24. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1895. Kraków: 1895, s. 29.
  25. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1895. Kraków: 1895, s. 1, 2.
  26. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1897. Kraków: 1897, s. 31, 32.
  27. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1898. Kraków: 1894, s. 33, 34.
  28. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1901. Kraków: 1901, s. 33.
  29. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1902. Kraków: 1902, s. 38.
  30. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1905. Kraków: 1905, s. 64.
  31. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1908. Kraków: 1908, s. 25.
  32. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1909. Kraków: 1909, s. 36.
  33. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1910. Kraków: 1910, s. 46.
  34. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1911. Kraków: 1911, s. 42.
  35. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1912. Kraków: 1912, s. 16.
  36. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1913. Kraków: 1913, s. 14.
  37. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1913/14. Kraków: 1914, s. 18.
  38. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1897. Kraków: 1895, s. 31/33.
  39. ↑ Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 179.
  40. ↑ Ze świata. „Nowa Reforma”. Nr 238, s. 2, 18 października 1905.
  41. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1908. Kraków: 1908, s. 25, 29, 81.
  42. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1909. Kraków: 1909, s. 38.
  43. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1909. Kraków: 1909, s. 39.
  44. ↑ Kronika. Pobicie. „Nowa Reforma”. Nr 463, s. 2, 11 października 1910.
  45. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1914/15. Kraków: 1915, s. 15.
  46. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1915/16. Kraków: 1916, s. 24.
  47. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1916/17. Kraków: 1917, s. 5.
  48. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1917/18. Kraków: 1918, s. 3.
  49. 1 2 3 Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 1023.
  50. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowej Pierwszej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1920/21. Kraków: 1921, s. 1, 3.
  51. 1 2 Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Lwów/Warszawa: Książnica Polska, 1924, s. 291.
  52. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji VIII. Państwow. Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie za rok szkolny 1924/25. Kraków: 1925, s. 3.
  53. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji VIII. Państwow. Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie za rok szkolny 1924/25. Kraków: 1925, s. 3, 19, 21.
  54. ↑ Członkowie. „Muzeum”. Z. 7/8, s. 432, 1891.
  55. ↑ Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 223.
  56. ↑ Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 175.
  57. ↑ Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 212.
  58. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji VIII. Państwow. Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie za rok szkolny 1924/25. Kraków: 1925, s. 21.
  59. ↑ Kronika. „Wiadomości Historyczno-Dydaktyczne”. Z. 1, s. 80, 1939.
  60. 1 2 Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Walerian Krywult. rakowice.eu. [dostęp 2020-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-27)].
  61. ↑ Zgon prof. Waleriana Krywulta. „Nowy Dziennik”. Nr 4, s. 11, 4 stycznia 1939.
  62. ↑ Lista osób zasłużonych pochowanych na Cmentarzu Rakowickim (1803–1939). W: Karolina Grodziska–Ożóg: Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 120. ISBN 83-08-01428-3.
  63. ↑ Wspomnienie o zyciu i pismach Hugona Zathey'a. worldcat.org. [dostęp 2020-04-13].
  64. ↑ Rys dziejów politycznych ostatnich lat trzydziestu 1871-1904. bs.sejm.gov.pl. [dostęp 2020-04-13].
  65. ↑ Klucz : do kombinowania zagadnień historycznych według podręcznika dla abituryentów. worldcat.org. [dostęp 2020-04-13].
  66. ↑ Klucz: do kombinowania zagadnień historycznych według podręcznika dla abituryentów. books.google.pl. [dostęp 2020-04-13].
  67. ↑ Przygotowanie do egzaminu dojrzałości z historyi : podręcznik dla abituryentów szkół średnich. worldcat.org. [dostęp 2020-04-13].
  68. ↑ W 1906 zaliczona jako środek pomocniczy przy nauce historii w szkołach średnich. Książki szkolne i naukowe. „Dziennik Urzędowy c. k. Rady szkolnej krajowej w Galicyi”. Nr 24, s. 475, 16 listopada 1906.
  69. ↑ Historja powszechna i Polski. worldcat.org. [dostęp 2020-04-13].
  70. ↑ Historja powszechna i Polski. books.google.pl. [dostęp 2020-04-13].
  71. 1 2 Puszka. Nauczyciele 1999 ↓, s. 237.

Bibliografia

  • Alicja Puszka: Nauczyciele historii i geografii państwowych szkół średnich w Galicji w okresie autonomii (1868-1914). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1999. ISBN 83-87703-59-1.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.