Wacław Calewski (ur. 14 grudnia 1893 w Piekutach, zm. kwiecień 1940 w Charkowie) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 14 grudnia 1893 w ówczesnym powiecie mazowieckim guberni łomżyńskiej, w rodzinie Józefa i Leokadii z Kamieńskich. W 1904 rozpoczął naukę w rosyjskim gimnazjum w Łomży. Z chwilą rozpoczęcia strajku szkolnego przeniósł się do polskiej Szkoły Handlowej w tym samym mieście. W 1908 wyjechał do Rosji, gdzie uczył się prywatnie. W 1911 w Woroneżu zdał maturę.

Należał do Związku Strzeleckiego, a następnie do POW. 5 sierpnia 1915 wstąpił do Legionów Polskich i służył w 1 pułku ułanów. Z pułkiem Bieliny przebył całą kampanię 1915/1916. Od 5 lutego do 31 marca 1917 był słuchaczem kawaleryjskiego kursu oficerskiego przy 1 puł w Ostrołęce. Kurs ukończył z wynikiem dostatecznym. Posiadał wówczas stopień starszego ułana. Latem tego roku, po kryzysie przysięgowym, został internowany w Szczypiornie, a później w Łomży. Następnie służył w Polnische Wehrmacht.

Po zakończeniu wojny został przyjęty do Wojska Polskiego i zweryfikowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i przydzielony do 1 pułku szwoleżerów. 27 maja 1920 por. Calewski, będąc dowódcą plutonu kaemów, w dużym stopniu przyczynił się do zdobycia stacji Mielni. Podczas kontrataków nieprzyjaciela wytrwał na wysuniętej placówce w ciężkim obstrzale pociągów pancernych wroga. Wycofał się dopiero z powodu braku amunicji. Za ten czyn został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

W 1922 ukończył Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu oraz Centralną Szkołę Strzelań w Toruniu. Z dniem 15 sierpnia 1924 został mianowany rotmistrzem. Następnie pełnił służbę w 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Z dniem 15 września 1928 został przeniesiony do Gabinetu Wojskowego Prezydenta Rzeczypospolitej na stanowisko adiutanta przybocznego. 28 stycznia 1931 został przeniesiony do 1 pszw, a 26 marca tego roku do Korpusu Ochrony Pogranicza. Pełnił służbę w Dowództwie KOP w Warszawie na stanowisku referenta. 23 marca 1932 został przeniesiony z KOP do 1 pszw z równoczesnym przydziałem do Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych do dnia 30 kwietnia 1932. 12 marca 1933 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 7. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. 28 września 1933 został przeniesiony do 26 pułku ułanów wielkopolskich na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego w Łukowie.

We wrześniu 1939 służył jako zastępca dowódcy Oddziału Kawalerii ppłk. Wisłockiego.

Dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 spoczywa w jednym z masowych grobów na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.

5 października 2007 Minister Obrony Narodowej awansował go pośmiertnie na stopień podpułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Był żonaty, miał córkę Ewę Jolantę (ur. 28 października 1931).

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4322 – 29 października 1921
• Krzyż Niepodległości – 20 stycznia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
• Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz 1, 2 i 3 w 1921)
• Złoty Krzyż Zasługi – 25 maja 1939 „za zasługi w służbie wojskowej”
• Srebrny Krzyż Zasługi po raz drugi – 2 lipca 1930 „za zasługi położone na stanowisku adiutanta przybocznego Prezydenta Rzeczypospolitej”
• Srebrny Krzyż Zasługi po raz pierwszy – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
• Odznaka za Rany i Kontuzje z dwiema gwiazdkami
• Krzyż Kawalerski Orderu Gwiazdy Rumunii

Zobacz też

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
• zbrodnia katyńska

Przypisy

Bibliografia

• Komenda Legionów (Dowództwo Polskiego Korpusu Posiłkowego). Centralne Archiwum Wojskowe. [dostęp 2017-11-07].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Rocznik oficerów kawalerii. Warszawa: Nakładem „Przeglądu Kawaleryjskiego”, 1930.
• Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.