Władysław Wagner (ur. 17 września 1912 w Krzyżowej Woli (obecnie dzielnicy Starachowic), zm. 15 września 1992 w Orlando w stanie Floryda) – polski żeglarz, pierwszy Polak, który opłynął kulę ziemską na jachcie żaglowym, pisarz, publicysta.

Życiorys

Władysław Wagner urodził się 17.09.1912 w Krzyżowej Woli, obecnie dzielnicy Starachowic. W roku 1927 jego rodzice przeprowadzili się do Gdyni, założył tam pierwszą w mieście drużynę harcerską im. Jana III Sobieskiego i został jej drużynowym. Początkowo uczęszczał do gimnazjum Teofila Zegarskiego w Orłowie. W 1929 roku ukończył kurs żeglarski. W roku 1931 znalazł w pobliżu portu zagrzebany wrak łodzi rybackiej. Od tej pory myślał o wyprawie dookoła świata. Wraz z kolegą Rudolfem Korniowskim przeprowadził remont kadłuba, postawił maszt, założył takielunek i ożaglowanie, a 19 marca 1932 r. jacht Zjawa został zwodowany.

Rejs dookoła świata (1932–1939)

Rejs dookoła świata rozpoczął się w piątek 8 lipca 1932 roku. Pożegnanie było krótkie, bowiem Wagner i Korniowski zapewnili przyjaciół i bliskich, że chodzi o wakacyjny rejs po Bałtyku.

Obaj żeglarze zamierzali opłynąć Bornholm i dotrzeć do Zelandii, ale ręczna busola, stanowiąca całe ich wyposażenie nawigacyjne, zawiodła i dotarli do wybrzeży Olandii, 200 km na północ od Bornholmu. Zdecydowali się więc trzymać linii brzegowej i tak dotarli wkrótce do Kopenhagi i Göteborga, gdzie naprawiono pęknięty bom, dobudowano bukszpryt i zwiększono powierzchnię żagli.

Następnie, w trudnych jesiennych warunkach pogodowych, kierując się przez Morze Północne, kanał La Manche i wzdłuż brzegów Zatoki Biskajskiej Zjawa zawinęła do Lizbony, a w styczniu 1933 roku do Casablanki. Po pokonaniu Atlantyku 3 czerwca przybił do portu Belém, gdzie zszedł z pokładu Korniowski, a 4 lutego 1934 roku Wagner wodował nową Zjawę II. W grudniu, holowany przez Dar Pomorza pokonał Kanał Panamski.

Po utracie Zjawy II, którą – jak się okazało w Suva w archipelagu Fidżi – stoczyły świdraki, udał się statkiem handlowym do Australii serdecznie witany przez tamtejszą Polonię. W Sydney spędził kilka miesięcy, ale gdy okazało się, że ceny jachtów w Australii są za wysokie, zawrócił do Ekwadoru, gdzie w stoczni w Guayaquil zbudował, według własnego projektu, Zjawę III.

W lipcu 1937 roku wyruszył w dalszą drogę przez Polinezję Francuską, Australię i Dżakartę, gdzie otrzymał patent kapitański wydany przez Polski Związek Żeglarski. We wrześniu 1937 roku, podczas pobytu na Bora-Bora, spotkał się z francuskim żeglarzem-samotnikiem, który okrążył Ziemię – Alainem Gerbaultem.

4 lipca 1939 roku o godzinie 16.20 jacht przeciął trawers portugalskiego przylądka Faro, (który na Zjawie I mijał 4 stycznia 1933 r.) po sześciu i pół roku okrążając Ziemię.

Kalendarium rejsu

Źródło.

Uczestnicy wyprawy (na różnych etapach)

Źródło.

  • Rudolf Korniowski (z Polski), do Belém
  • Olaf Frydson (z Portugalii), Lizbona–Panama
  • Józef Szczypta (Pawlica), Panama–Fidżi
  • Władysław Kondratowicz (z Ekwadoru)
  • David Walsch, od Sydney
  • Sidney Smith
  • Bernard Plowright (wszyscy trzej z Australii), od Sydney

Dalsze losy

Wagner nigdy nie powrócił do Gdyni (za życia). Co prawda chciał wypłynąć z Great Yarmouth, gdzie wcześniej zakończył rejs dookoła świata, jednak w tym czasie w Polsce trwały już działania wojenne i polski konsul odradził dalszą podróż.

W czasie II wojny światowej wstąpił do polskiej marynarki handlowej. Po wojnie ożenił się z Mabel Olpin, przez jakiś czas był rybakiem. W 1948 wraz z żoną wyruszył do Australii, zatrzymując się na Beef Island (Brytyjskie Wyspy Dziewicze). Utrzymywał się głównie z rejsów czarterowych. W 1960 przeniósł się do San Juan na Portoryko. W 1972 zamieszkał w Winter Park na Florydzie. Dziesięć lat później dostał udaru mózgu, został prawostronnie sparaliżowany. Zmarł 15 września 1992 w Orlando (Floryda).

Statki, na których pływał:

  • 1930 – Włóczęga
  • 1932–1933 – Zjawa (ożaglowanie typu slup, powierzchnia żagli 30 m²; dług. 9,3 m, szer. 2,3 m)
  • 1934–1935 – Zjawa II (jol, pow. żagli ok. 120 m²; dług. 17 m, szer. 4,2 m)
  • 1937–1939 – Zjawa III (jol, pow. żagli ok. 120 m²; dług. 15,6 m, szer. 3,8 m; po wybuchu wojny została wcielona do brytyjskiej marynarki, zwrócona wiosną 1944)
  • II wojna światowa – s/s Zbaraż, s/s Zagłoba, s/s Narocz
  • 1944–1947 – Zjawa III (przerobiona na kuter rybacki)
  • 1947–? – Rubikon (kecz, pow. żagli ok. 300 m²; dług. ok. 25 m)

Kontrowersje

Część źródeł podaje, że Zjawa była uprowadzonym harcerskim jachtem Zorza. W 1988 Komisja Historii Żeglarstwa Polskiego Związku Żeglarskiego uznała to za mało prawdopodobne.

Dokończony rejs Wagnera

15 września 2012 roku Odyseja Wagnera została symbolicznie dokończona przez harcerzy zorganizowanych przy Centrum Wychowania Morskiego ZHP. 5 września 2012 roku z Great Yarmouth, gdzie 73 lata wcześniej zakończył swój rejs Władysław Wagner, wypłynął s/y Zjawa IV ze swoim kapitanem Piotrem Cichym. Symboliczną zgodę na odbycie rejsu do Gdyni wyraził Konsul Generalny RP.

Wydane książki

  • Podług słońca i gwiazd (1934); By the Sun and Stars (1987)
  • Pokusa horyzontu (1937)

Upamiętnienie

W 1989 uhonorowany odznaką Zasłużony Działacz Żeglarstwa Polskiego.

W 2012 odsłonięto trzy tablice upamiętniające Wagnera i jego rejs: jedną na Beef Island (Brytyjskie Wyspy Dziewicze) i dwie w Gdyni (przed budynkiem Centrum Wychowania Morskiego ZHP i na południowym falochronie basenu jachtowego im. Mariusza Zaruskiego).

W 2013 został pośmiertnie uhonorowany Conradem, zaś w 2019 otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Oba wyróżnienia odebrała wnuczka brata Wagnera, Olimpia Dębska.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Historia Władka Wagnera - harcerza, pierwszego Polaka, który opłynął świat [online], Związek Harcerstwa Polskiego, 8 kwietnia 2014 [dostęp 2022-01-06].
  2. ↑ Wagner Władysław [online], portalwiedzy.onet.pl, 24 kwietnia 2015 [dostęp 2022-01-06] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-24].
  3. ↑ Wagner Władysław, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2022-01-06].
  4. 1 2 3 Mieczysław Majcher (red.), Transatlantycka podróż ,,Zjawy”, „Sport Wodny”, 9 (20), „WAW” Warszawska Agencja Wydawnicza S-ka z odp., 1 grudnia 1933, s. 386 [dostęp 2023-05-13].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Adam Ruta, WAGNER Władysław, [w:] Janusz Wojtycza (red.), Harcerski Słownik Biograficzny, t. III, Muzeum Harcerstwa, 2012, s. 221-224 [dostęp 2023-05-15] (pol.).
  6. ↑ Anna Rybczyńska, Pod żaglami dookoła świata, Wydawnictwo Miniatura, Kraków, 1993, ISBN 83-7081-054-3
  7. ↑ Zbigniew Klimczak, 80 lat dziejów żeglarstwa polskiego [online], www.port21.pl, 21 września 2008 [zarchiwizowane z adresu 2008-09-21].
  8. 1 2 3 Maciej Krzeptowski, Wyprawa Władysława Wagnera dookoła świata (1932–1939) [online], kolosy.pl, 28 stycznia 2012 [dostęp 2023-05-27] (pol.).
  9. 1 2 3 1. S/Y ZJAWA – Pielgrzym [online], Pielgrzym [dostęp 2023-05-22] (pol.).
  10. ↑ Maciej Krzeptowski, Absolwent / Absolwenci P.S.R.M. - ŚLEDZIOŁAPY / Aktualności / Wyprawa dookoła świata Władysława Wagnera (1932 – 1939) [online], 13 marca 2008.
  11. 1 2 Andrzej Perepeczko, Biała Fregata : kronika "Daru Pomorza" 1929-1972, Wydawnictwo Morskie, 1974, s. 56-57 [dostęp 2023-05-31].
  12. 1 2 2. S/Y ZJAWA II [online], Pielgrzym [dostęp 2023-05-22] (pol.).
  13. 1 2 Władysław Wagner. Żeglarz spod szczęśliwej gwiazdy - Historia [online], Polskie Radio, 17 września 2022 [dostęp 2023-04-12] (pol.).
  14. ↑ Władysław Wagner. Żeglarz spod szczęśliwej gwiazdy - Historia [online], przy końcu audycji, Polskie Radio, 17 września 2022 [dostęp 2023-04-12] (pol.).
  15. ↑ Odpowiedzi redakcji - Wojciech Raczyński, Lublin, „Młody Żeglarz” (1/2), Państwowe Centrum Wychowania Morskiego, 1950, s. 27 [dostęp 2023-07-29].
  16. 1 2 Michał Lipka, Dopisek do historii Władysława Wagnera [online], trojmiasto.pl, 17 sierpnia 2015 [dostęp 2023-07-29] (pol.).
  17. ↑ Adam Ruta, Kulisy wydania wspomnień Władysława Wagnera Pokusa horyzontu, „AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia”, 4, 30 marca 2006, s. 219–225, ISSN 2300-3057 [dostęp 2023-05-13] (pol.).
  18. ↑ http://www.zagle.com.pl/wydarzenia/kolejna-edycja-conradow-w-centralnym-muzeum-morski,1_12343.html Kolejna edycja Conradów w Centralnym Muzeum Morskim
  19. ↑ Władysław Wagner został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej [online], pya.org.pl [dostęp 2019-04-18].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.