Vjetrenica

Vjetrenica
	; Wejście do jaskini Vjetrenica
Państwo	Bośnia i Hercegowina
Długość	6500 m
	Położenie na mapie Bośni i Hercegowiny Vjetrenica
	42°50′45,1887″N 17°59′02,3170″E/42,845886 17,983977
	Strona internetowa

Vjetrenica – największa jaskinia w Bośni i Hercegowinie.

Jaskinia znajduje się ok. 80 km na południowy wschód od Mostaru, na zachodnim krańcu Popovego polja, koło wsi Zavala.

Jaskinia została zbadana i opisana na odcinku o długości 6,1 km, jej najdłuższy kanał wynosi 2,47 km, a trasa udostępniona dla zwiedzających 600 m. Temperatura powietrza w głównym korytarzu utrzymuje się w przedziale pomiędzy 11 a 15 °C, a temperatura wody trochę powyżej 11 °C. W jaskini znajduje się kilka podziemnych rzek (stałych i okresowych) oraz liczne jeziora. Największe jezioro (Veliko jezero) ma długość 180 m. Jaskinia obfituje w formy krasowe.

Nazwa Vjetrenica nawiązuje do wiatru wiejącego z wnętrza jaskini, którego prędkość w okresie letnim dochodzi do 3 m/s (vjetar, pol. wiatr). Wiatr ustaje po ulewnych deszczach, kiedy woda w jednym z podziemnych jezior wzbiera i zalewa syfony. Kierunek wiatru w okresie zimowym nie jest do końca poznany. Silne prądy powietrzne wyzwalają dźwięki podobne do dźwięków kobzy. Wedle lokalnych wierzeń jaskinie miały zamieszkiwać wróżki, a dźwięki wydobywające się z jej wnętrza miały być kołysankami nuconymi małym wróżkom. Dźwięki te interpretowano również do przepowiadania przyszłości.

Jaskinia jest jedną z dwóch na świecie (obok jaskini Postojna w Słowenii), gdzie żyje prawie 100 gatunków zwierząt jaskiniowych i jedną z sześciu, gdzie liczba gatunków troglobiontów i stygobiontów przekracza 40. Nowe gatunki są ciągle odkrywane. Znaleziono tu również osiem skamieniałych szczątków zwierzęcych, m.in. niedźwiedzia jaskiniowego i leoparda (Panthera pardus).

W 1950 roku Vjetrenica została uznana za pomnik przyrody, w 1964 roku jaskinię udostępniono zwiedzającym, a w 1981 roku utworzono tu rezerwat geomorfologiczny. W 2004 roku Vjetrenica została zgłoszona do wpisu na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Przypisy

1 2 3 Beata Skrzypek: Bośnia i Hercegowina. Przewodnik. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2011, s. 120–121. ISBN 978-83-62460-14-4. [dostęp 2014-06-29]. (pol.).
1 2 3 4 5 UNESCO: Vjetrenica cave. [dostęp 2014-06-30]. (ang.).
1 2 3 4 John Gunn: Encyclopedia of Caves and Karst Science. Taylor & Francis, 2004, s. 1621. ISBN 978-1-57958-399-6. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).
↑ William B. White, David C. Culver: Encyclopedia of Caves. Academic Press, 2011, s. 860. ISBN 978-0-12-383833-9. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).
1 2 3 4 William B. White, David C. Culver: Encyclopedia of Caves. Academic Press, 2011, s. 862. ISBN 978-0-12-383833-9. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).
↑ David C. Culver, Tanja Pipan: The Biology of Caves and Other Subterranean Habitats. Oxford University Press, 2009, s. 169. ISBN 978-0-19-155144-4. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).
↑ Jonathan B. Martin, William Blaine White: Frontiers of Karst Research: Proceedings and Recommendations of the Workshop Held May 3 Through 5, 2007, San Antonio, Texas, USA. Karst Waters Institute, 2008, s. 55. ISBN 978-0-9789976-2-5. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[Skrzypek_120-1] 1 2 3 Beata Skrzypek: Bośnia i Hercegowina. Przewodnik. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2011, s. 120–121. ISBN 978-83-62460-14-4. [dostęp 2014-06-29]. (pol.).

[UNESCO-2] 1 2 3 4 5 UNESCO: Vjetrenica cave. [dostęp 2014-06-30]. (ang.).

[Gunn1621-3] 1 2 3 4 John Gunn: Encyclopedia of Caves and Karst Science. Taylor & Francis, 2004, s. 1621. ISBN 978-1-57958-399-6. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).

[White860-4] William B. White, David C. Culver: Encyclopedia of Caves. Academic Press, 2011, s. 860. ISBN 978-0-12-383833-9. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).

[White862-5] 1 2 3 4 William B. White, David C. Culver: Encyclopedia of Caves. Academic Press, 2011, s. 862. ISBN 978-0-12-383833-9. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).

[Pipan169-6] David C. Culver, Tanja Pipan: The Biology of Caves and Other Subterranean Habitats. Oxford University Press, 2009, s. 169. ISBN 978-0-19-155144-4. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).

[Martin55-7] Jonathan B. Martin, William Blaine White: Frontiers of Karst Research: Proceedings and Recommendations of the Workshop Held May 3 Through 5, 2007, San Antonio, Texas, USA. Karst Waters Institute, 2008, s. 55. ISBN 978-0-9789976-2-5. [dostęp 2014-06-29]. (ang.).