Viola
wiola
Klasyfikacja naukowa
321.322-71

Chordofon złożony

Klasyfikacja popularna
instrument smyczkowy
Podobne instrumenty

Viola (też wiola) – rodzina dawnych instrumentów muzycznych z grupy chordofonów smyczkowych, popularnych w renesansie i baroku.

Viole były znane w Europie już w późnym średniowieczu, jednak nie miały wtedy jeszcze jednolitej budowy ani stroju. Dopiero na przełomie XV i XVI wieku ukształtowały się ich typowe formy, dające początek trzem rodzinom instrumentów: lirom da braccio, violom da braccio i violom da gamba.

Instrumenty te były używane do gry solowej i zespołowej. Różniły się budową, wielkością pudła rezonansowego, liczbą strun, strojem oraz sposobem trzymania – da braccio (z wł. ramię) trzymano na ramieniu, da gamba (z wł. noga) na kolanach lub między nimi.

Viole da gamba wcześniej niż viole da braccio uformowały odrębną klasę instrumentów. Jednak ich rozwój został zarzucony i jedynie kontrabasowa viola da gamba stała się prototypem dzisiejszego kontrabasu, pozostałe są dziś określane jako wiole lub gamby i wykorzystywane głównie w muzyce dawnej. Natomiast odmiany violi da braccio dały podstawę współczesnemu instrumentarium smyczkowemu – skrzypcom, altówkom i wiolonczelom.

Główne różnice między violami
viole da gamba viole da braccio
płyta spodnia plaska płyta spodnia wypukła
płyta spodnia w górnej części nachylona ku szyjce (tzw. daszek) płyta spodnia bez nachylenia
boczki wysokie boczki niskie
górne boczki spadziste w stosunku do szyjki górne boczki prostopadle w stosunku do szyjki
krawędzie płyt nie wystające poza boczki krawędzie płyt wystające poza boczki
wewnątrz instrumentu poprzeczki wzmacniające wewnątrz instrumentu podłużna belka basowa
otwory rezonansowe w kształcie litery „C” lub płomieniste otwory w kształcie stylizowanej litery „f” (tzw. efy)
szeroka szyjka wąska szyjka
progi jelitowe zawiązywane wokół szyjki i podstrunnicy szyjka bez progów
sześć lub siedem cienkich strun cztery grube struny
brzmienie nikłe i płaskie brzmienie pełne i soczyste

Przypisy

  1. ↑ Janina Kochanowska, Organy katedry w Kamieniu Pomorskim, Mikołaj Szczęsny, Grzegorz Wejman, Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 1996, ISBN 83-906184-3-5.
  2. 1 2 3 4 Andrzej Chodkowski (red.), Encyklopedia muzyki, Warszawa: PWN, 1995, s. 934-935, ISBN 83-01-11390-1.
  3. 1 2 viol, [w:] Gordon Campbell, The Oxford Dictionary of the Renaissance, Oxford University Press, 2006, ISBN 978-0-19-172779-5, via Oxford Reference [dostęp 2020-11-24] (ang.).
  4. 1 2 Mieczysław Drobner, Instrumentoznawstwo i akustyka, Kraków: PWM, 1986, s. 44-46, ISBN 83-224-0259-7 (pol.).
  5. 1 2 3 Curt Sachs, Historia instrumentów muzycznych, Kraków: PWM, 1989, s. 324-328, ISBN 83-224-0324-0 (pol.).
  6. ↑ Ulrich Michels, Atlas muzyki, t. I, Warszawa: Pruszyński i S-ka, 2002, s. 38-39, ISBN 83-7255-085-9 (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.