Masyw Vinsona od północnego zachodu (2009) | |
| Terytorium | |
|---|---|
| Położenie |
obszar Układu w sprawie Antarktyki↗ |
| Pasmo | |
| Wysokość |
4892 m n.p.m. |
| Pierwsze wejście |
1966 |
Położenie na mapie Antarktyki | |
| 78°35′S 85°25′W/-78,583333 -85,416667 | |
Masyw Vinsona (ang. Vinson Massif, także czasem Mount Vinson) – masyw górski w Górach Ellswortha w Antarktydzie Zachodniej – najwyższe wzniesienie kontynentu, zaliczane do Korony Ziemi; ósmy pod względem wybitności szczyt świata.
Nazwa
Nazwa upamiętnia amerykańskiego polityka Carla Vinsona (1883–1981), który zasiadał w Izbie Reprezentantów jako przedstawiciel Georgii i przewodniczył najpierw jej komisji ds. morskich a później komisji ds. sił zbrojnych, wspierając amerykańską eksplorację Antarktydy w latach 1935–1961.
Geografia
Masyw Vinsona leży w północnej części Gór Ellswortha w Antarktydzie Zachodniej w paśmie Sentinel Range. Jest to rozległy masyw górski, ma ok. 21 km długości i 13 km szerokości. Wznosi się na wysokość 4892 m n.p.m., stanowiąc najwyższe wzniesienie kontynentu zaliczany jest do Korony Ziemi. Stanowi ósmy pod względem wybitności szczyt świata.
Historia
Masyw Vinsona został po raz pierwszy dostrzeżony podczas amerykańskich lotów zwiadowczych ze stacji Byrd w styczniu 1958 roku. Masyw został sfotografowany z powietrza i dokładnie zmapowany w latach 1958–1961. Nazwa Masyw Vinsona została nadana w 2006 roku.
Szczyt po raz pierwszy zdobyła w grudniu 1966 roku ekspedycja amerykańska prowadzona przez Nicholasa Clincha (1930–2016).
W latach 1985–1986 rozpoczęto pierwsze komercyjne wyprawy na szczyt. Zarówno relatywnie łatwa trasa wspinaczki, jak i przewidywalna pogoda w regionie sprzyjają udanym wyprawom. W 1985 roku po raz pierwszy z Masywu Vinsona zjechali na nartach Martym Williams i Pat Morrow. Pierwszego zjazdu na snowboardzie dokonał w 1999 roku Stephene Koch. W 1988 roku ze szczytu odbył pierwszy lot na paralotni Vernon Tejas.
Pierwszego polskiego wejścia dokonała 16 stycznia 1995 roku Mariola Popińska z Zakopanego.
Uwagi
- ↑ Początkowo wysokość masywu szacowana była na 5085 m n.p.m., zob. Hund 2014 ↓, s. 726.
- ↑ Hund (2014) podaje natomiast, że masyw został odkryty w grudniu 1957 roku, zob. Hund 2014 ↓, s. 726.
Przypisy
- 1 2 KSNG 2019 ↓, s. 657.
- 1 2 3 4 5 Hund 2014 ↓, s. 726.
- 1 2 3 4 SCAR Composite Gazetteer of Antarctica and United States Gazetteer ↓.
- ↑ Store norske leksikon ↓.
- ↑ Mills 2003 ↓, s. 212.
- 1 2 3 4 5 Riffenburgh 2007 ↓, s. 9.
- ↑ Damian Granowski, Masyw Vinsona (4892 m n.p.m.) [online], Drytooling.com.pl, 1 marca 2013 [dostęp 2023-07-10] (pol.).
Bibliografia
- Andrew J. Hund: Antarctica and the Arctic Circle: A Geographic Encyclopedia of the Earth’s Polar Regions. ABC-CLIO, 2014. ISBN 978-1-61069-393-6. [dostęp 2022-03-05]. (ang.).
- Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019. ISBN 978-83-254-2578-4. [dostęp 2022-03-05].
- William James Mills: Exploring Polar Frontiers. ABC-CLIO, 2003. ISBN 978-1-57607-422-0. [dostęp 2022-03-05]. (ang.).
- Riffenburgh, Beau: Encyclopedia of the Antarctic. Taylor & Francis, 2007. ISBN 978-0-415-97024-2. [dostęp 2022-03-05]. (ang.).
- Vinson Massif. W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Vinson Massif. W: Store norske leksikon. (norw.).
Linki zewnętrzne
- Vinson Massif, Antarctica, [w:] peakbagger.com [online] [dostęp 2022-03-05] (ang.).