Velloziaceae

*Velloziaceae*
	; Vellozia glauca
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	pandanowce
Rodzina	Velloziaceae
	Nazwa systematyczna
	Velloziaceae J. Agardh; Theoria Syst. Pl.: 9. Apr-Sep 1858
	Typ nomenklatoryczny
	Vellozia Vand. (1788)

Velloziaceae – rodzina roślin z rzędu pandanowców. Wyróżnia się w niej 6–8 rodzajów liczących ok. 240–250 gatunków. Rośliny z tej rodziny rosną niemal wyłącznie na siedliskach skrajnie suchych.

Rozmieszczenie geograficzne

Jedyny przedstawiciel podrodziny Acanthochlamydoideae występuje w południowych Chinach. Większość pozostałych roślin z tej rodziny występuje w Ameryce Południowej na obszarach na południe od Amazonia. Tylko jeden gatunek rośnie w północno-zachodnim krańcu Ameryki Południowej. W Afryce na południe od Sahary, w zachodnim Madagaskarze, na południowym krańcu Półwyspu Arabskiego rosną przedstawiciele dwóch rodzajów – Xerophyta i Barbacenia.

Morfologia

Pokrój: Kserofityczne byliny i rośliny krzewiaste o drewniejącym pędzie. Rośliny te wyróżniają się charakterystyczną budową pędu. Proste lub widlasto rozgałęziające się łodygi są cienkie, ale okrywają je twardniejące podstawy liści. W dodatku wyrastające z wyższych partii łodygi korzenie przybyszowe rosną w dół, przerywając blaszki liście i tworząc szczelny płaszcz otaczający pęd. W efekcie tak zbudowane pędy osiągają grubość do 15 cm.
Liście: Ułożone spiralnie, skupiają się zwykle tylko na szczycie pędu. Równowąskie, twarde o trwałej nasadzie obejmującej łodygę. Całobrzegie lub kolczasto ząbkowane na brzegu.
Kwiaty: Promieniste, wyrastają pojedynczo lub w liczniejszych, luźnych skupieniach na szczycie pędu. W rodzaju Acanthochlamys kwiaty zebrane są po kilka w główki. Kwiaty są obupłciowe z wyjątkiem jednopłciowych w rodzaju Barbaceniopsis. Niezróżnicowany okwiat składa się z dwóch trójkrotnych okółków, których listki mają jaskrawe barwy od białych przez żółte, purpurowe do jaskrawo niebieskich. U niektórych gatunków listki te u podstawy są zrośnięte. Pręciki także rosną w dwóch okółkach po 3, przy czym u niektórych roślin rozdzielają się tworząc 6 pęczków liczących w sumie 18 do 66 pręcików. Zalążnia jest dolna lub wpół dolna, składa się z 3 owocolistków.
Owoce: Torebki zawierające liczne, drobne nasiona. Torebki pękają wzdłuż szwu górnego lub nieregularnie wysypując nasiona roznoszone przez wiatr. Nasiona zawierają drobny zarodek otoczone twardym skrobiowym bielmem.

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

pandanowce

Velloziaceae

tryurydowate Triuridaceae

Stemonaceae

	pandanowate Pandanaceae

	okolnicowate Cyclanthaceae

Podział na rodzaje

podrodzina Acanthochlamydoideae P. C. Kao

Acanthochlamys P.C.Kao – takson monotypowy z gatunkiem Acanthochlamys bracteata

podrodzina Vellozioideae Rendle

Barbacenia Vand., w tym Burlemarxia N.L.Menezes & Semir i Pleurostima Rafinesque
Barbaceniopsis L.B.Sm.
Nanuza L.B.Sm. & Ayensu
Vellozia Vand.
Xerophyta Juss.

Zastosowanie

Niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne (np. pochodzące z Afryki południowej rośliny z rodzaju Barbacenia). Czasem pędy niektórych gatunków wykorzystywane są jako pochodnie lub robi się z nich pędzle.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 4 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-11] (ang.).
1 2 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. [dostęp 2010-12-12]. (ang.).
1 2 World Checklist of Selected Plant Families. Kew Gardens. [dostęp 2022-03-11]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Heywood V.H., Brummitt R.K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 406. ISBN 1-55407-206-9.
1 2 3 4 5 6 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 421–422, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-11] (ang.).

[rev-3] 1 2 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. [dostęp 2010-12-12]. (ang.).

[kew-4] 1 2 World Checklist of Selected Plant Families. Kew Gardens. [dostęp 2022-03-11]. (ang.).

[heywood-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Heywood V.H., Brummitt R.K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 406. ISBN 1-55407-206-9.

[encyk-6] 1 2 3 4 5 6 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 421–422, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.