ulica Krowia
Stare Miasto
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Miejscowość

Wrocław

Długość

140 m

Przebieg
pl. Nowy Targ
ul. Kotlarska
ul. Wita Stwosza
ul. Biskupia
Położenie na mapie Wrocławia
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
51°06′36,9″N 17°02′13,9″E/51,110250 17,037194

Ulica Krowia – ulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego wschodniej części. Łączy plac Nowy Targ z ulicą Wita Stwosza. Ma 140 m długości.

Historia

Ulica Krowia jest starą ulicą wytyczoną już w średniowieczu. Powiązana jest urbanistycznie z placem Nowy Targ. Pierwsza znana pisemna wzmianka o tej ulicy pochodzi z 1348 roku już z obecną nazwą ulicy. Przy ulicy w XVII wieku powstała karczma „Pod Długim Drzewem”. Przy ulicy po stronie wschodniej istniały oficyny, natomiast po stronie zachodniej parcele przypisane do posesji położonych przy sąsiednich ulicach.

W latach 1715–1719 wybudowano w pierzei wschodniej barokowy pałac dla F. von Hatzfeldta, uznawany za najwspanialszą miejską rezydencję. Został on zniszczony w 1760 roku podczas wojny siedmioletniej. Ruiny tego pałacu rozebrano w 1763 roku, a na jego miejsce w latach 1765–1773 wybudowano nowy pałac Hatzfeldów zbudowany dla F. Ph. A. von Hatzfeldta. W 1912 roku zabudowa tego obszaru została powiększona od strony Nowego Targu. Obiekt użytkowany był przez Nadprezydium Prowincji Śląskiej. Pałac w latach 60. XX wieku częściowo rozebrany oraz adaptowany parter, oraz rozbudowany o nowy budynek z przeznaczeniem na galerię sztuki Biura Wystaw Artystycznych.

W 1899 roku na rogu z ulicą Wita Stwosza zbudowano gmach, który obecnie jest siedzibą oddziału banku PKO BP S.A..

W czasie działań wojennych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 roku część zabudowy przy ulicy została zniszczona, podobnie jak w całym rejonie placu Nowy Targ. W latach 60. XX wieku zbudowano w pierzei zachodniej żłobek oddany do użytkowania 10 kwietnia 1968 roku, wykorzystywany także w różnych okresach na potrzeby przedszkola oraz budynek mieszkalny przy ulicy Kotlarskiej. Po wojnie nastąpiła adaptacja reliktów pałacu na galerię.

Nazwy

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy własne:

  • Kugasse („Krowia”), od 1348 r.
  • Weyngasse („Winna”), ok. 1416/1562 r.
  • Fleischergässel („Rzeźnicza”), ok. XVIII w.
  • Langeholzgasse („Pod Długim Drzewem”, „Długie Drzewo”), od 1825 r. do 1945 r.
  • Krowia, od 1945 r..

Źródło nadania ulicy pierwotnej nazwy nie jest znane. Jedynie istnieją domniemania, że w związku z powstaniem w tym rejonie Nowych Jatek, istniały tu rzeźnie i obory, ewentualnie w pobliżu mogły znajdować łąki na których wypasano zwierzęta i te okoliczności mogły stanowić o takim nazewnictwie tej ulicy i pobliskiej ulicy Świętego Wita, która wcześniej nosiła nazwę ulicy Koziej. Brak wiedzy na temat źródeł dla nazwy Weyngasse („Winna”). Natomiast nazwę Fleischergässel („Rzeźnicza”) wiąże się z pobliskimi Nowymi Jatkami. Kolejna nazwa tej ulicy – Langeholzgasse – pochodziła od nazwy gospody (karczmy z XVII wieku), która istniała na rogu z ulicą Kotlarską. Nazwa ta w języku niemieckim brzmiała Zum langen Holz, co znaczyło „Pod Długim Drzewem”, „Długie Drzewo”. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r..

Układ drogowy

Do ulicy przypisana jest droga gminna o długości 140 m.

Ulice i place powiązane z ulicą Krowią:

  • skrzyżowanie:
    • plac Nowy Targ
    • ulica Kotlarska
  • skrzyżowanie:
    • ulica Wita Stwosza
    • ulica Biskupia.

Zabudowa i zagospodarowanie

W pierzei zachodniej zabudowa ulicy obejmuje od południa budynki banku, fragment niezabudowany pierzei, w głębi którego znajduje się obiekt oświaty przy ulicy Krowiej 1 (użytkowany w różnych okresach jako żłobek lub przedszkole) i dalej szczyt wschodni budynku mieszkalnego położonego przy ulicy Kotlarskiej. Zachodni kwartał zabudowy, ograniczony ulicami Wita Stwosza, Łaciarską, Kotlarską i Krowią, przeznaczony jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na potrzeby usług i hotelarstwa w części południowej, a w części północnej usług, hotelarstwa i mieszkalnictwa, przy czym pomiędzy tymi dwoma strefami przewiduje się wykreowanie nowej ulicy klasy dojazdowej łączącej ulicę Krowią z ulicą Łaciarską, w tym ulicy pod zabudową uzupełniającą pierzeję zachodnią.

W pierzei wschodniej zabudowa ulicy obejmuje od południa budynek galerii z reliktami pałacu od strony ulicy Wita Stwosza, dalej niezbudowany fragment terenu, a za nim kompleks zabudowy Urzędu Miejskiego Wrocławia (dawniej Nadprezydium Prowincji Śląskiej). Cały ten kwartał zabudowy, ograniczony placem Nowy Targ, ulicą Świętego Wita, ulicą Wita Stwosza i ulicą Krowią, przeznaczony jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na potrzeby usług i hotelarstwa.

Ochrona i zabytki

Obszar, na którym położona jest ulica Krowia podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta. Ponadto wymaga się stosowania nawierzchni kamiennej ulic i chodników.

W otoczeniu ulicy znajdują się następujące zabytki:

nr obiekt powstanie nr rej. foto
plac Nowy Targ
1-8 Nadprezydium Prowincji Śląskiej (Oberpräsidium), obecnie Urząd Miasta Wrocławia
pierzeja wschodnia		 XIX wiek, lata 1914-1918 (projekt K. Löwe; rozbudowa i przebudowa), po 1945 r. rejestr zabytków: nr A/2269/504/Wm z dnia 15.01.1993 r.
ulica Wita Stwosza
32 Portyk pałacu Hatzfeldów, obecnie budynku galerii Awangarda
pierzeja wschodnia		 lata 1715–1722, lata 1766–1773 (projekt Carl Gotthard Langhans) rejestr zabytków: nr A/2796/173 z dnia 15.02.1962 r.
33-35 Budynek Śląskiego Towarzystwa Bankowego (Schlesischer Bankverein), obecnie budynek PKO Bank Polski
pierzeja zachodnia		 1906 r. (na miejscu XVII wiecznego pałacu) mpzp, GEZ, rejestr zabytków: nr A/6056 z dnia 23.08.2017 r.
33-35 Budynek banku Śląskiego Towarzystwa Bankowego (Schlesischer Bankverein), obecnie nieużytkowany
pierzeja zachodnia		 1899 r. (1899, 1906, 1922) mpzp, GEZ,
16 Kamienica z częścią usługową, obecnie budynek biurowo-usługowy (od ul. Biskupiej – XVI-wiek portal z Rynek 12))
zamyka oś widokową w kierunku południowym, pierzeja zachodnia		 1804 r. (na miejscu wcześniejszej z winiarnią Philippich); 1904 r. (przeniesienie portalu) (1802 r., XX wiek) rejestr zabytków: nr A/2797/172 z dnia 15.02.1962
ulica Biskupia
10a Hotel de Rome i sklep Carla Marlienzen, obecnie Dolnośląski Zakład Doskonalenia Zawodowego
zamyka oś widokową w kierunku południowym, pierzeja wschodnia		 lata 90. XIX wieku (XV wiek, 1863 r.) rejestr zabytków: A/1394/583/Wm z dnia 24.12.1998 r.

Zobacz też

Uwagi

  1. 1 2 Daty podanych nazw odnoszą się do pisemnych wzmianek o ulicy lub roku wydania planu miasta, w których występują te nazwy.
  2. ↑ "Nr" w tabeli zabytków oznacza numer budynku w rejestrze budynków, odpowiadający także pocztowemu numerowi adresowemu.
  3. ↑ "Nr rej." w tabeli zabytków oznacza numer i datę wpisu w rejestrze zabytków. Skróty: mpzp - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, GEZ - Gminna Ewidencja Zabytków.
  4. 1 2 3 4 5 6 Określenie położenia danego obiektu odnosi się do opisywanej tu ulicy Krowiej.
  5. ↑ Pałac Hatzfeldów położony jest przy ulicy Wita Stwosza 32 we Wrocławiu.
  6. Harasimowicz 2006 ↓, s. 962 (Wita Stwosza).
  7. Harasimowicz 2006 ↓, s. 79 (BWA).
  8. Harasimowicz 2006 ↓, s. 642 (Pałac Hatzfeddtów).
  9. SIP mp 2018 ↓.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 ZDiUM ulice 2018 ↓, poz. 2230 (Krowia).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Antkowiak 1970 ↓, s. 124-125 (Krowia).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Harasimowicz 2006 ↓, s. 444 (Krowia).
  4. 1 2 3 4 Harasimowicz 2006 ↓, s. 595-596 (Nowy Targ).
  5. 1 2 3 Antkowiak 1970 ↓, s. 169-173 (Nowy Targ).
  6. 1 2 3 Harasimowicz 2006 ↓, s. 642 (Pałac Hatzfedtów).
  7. 1 2 Harasimowicz 2006 ↓, s. 576 (Nadprezydium Prowincji Śląskiej).
  8. 1 2 3 4 Harasimowicz 2006 ↓, s. 962 (Wita Stwosza).
  9. 1 2 Antkowiak 1970 ↓, s. 247-249 (Wita Stwosza).
  10. ↑ Harasimowicz 2006 ↓, s. 79 (BWA).
  11. ↑ Antkowiak 1970 ↓, s. 115-117 (Kotlarska).
  12. 1 2 3 Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 89 (Langeholzgasse).
  13. ↑ Antkowiak 1970 ↓, s. 282-283 (Św. Wita).
  14. ↑ ZDiUM ulice 2018 ↓, poz. 3220-3222 (Nowy Targ).
  15. ↑ ZDiUM ulice 2018 ↓, poz. 2137-2138 (Kotlarska).
  16. 1 2 3 Harasimowicz 2006 ↓, s. 434 (Kotlarska).
  17. ↑ ZDiUM ulice 2018 ↓, poz. 5498-5500 (Wita Stwosza).
  18. ↑ ZDiUM ulice 2018 ↓, poz. 226-227 (Biskupia).
  19. 1 2 SIP mp 2018 ↓.
  20. 1 2 Uchwała RMWr 2009 ↓, §20.
  21. ↑ Uchwała RMWr 2009 ↓, §39.
  22. ↑ Uchwała RMWr 2009 ↓, §19.
  23. ↑ NID 2017 ↓, s. 206.
  24. ↑ GEZ 2018 ↓, poz. 68.
  25. ↑ NID 2013 ↓.
  26. ↑ MP 1994 ↓.
  27. ↑ wroclaw.pl 2018 ↓.
  28. ↑ Uchwała RMWr 2009 ↓, §37 ust. 2 pkt 2.
  29. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 SIP GEZ 2018 ↓.
  30. 1 2 3 GEZ 2018 ↓, poz. 5343.
  31. 1 2 3 NID 2017 ↓, s. 223.
  32. ↑ GEZ 2018 ↓, poz. 8639.
  33. 1 2 GEZ 2018 ↓, poz. 8634.
  34. 1 2 3 GEZ 2018 ↓, poz. 8635.
  35. 1 2 3 4 NID 2017 ↓, s. 232.
  36. 1 2 GEZ 2018 ↓, poz. 8631.
  37. 1 2 GEZ 2018 ↓, poz. 445.
  38. 1 2 NID 2017 ↓, s. 217.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • Ulica Krowia, [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], fotopolska.eu [dostęp 2019-01-07] (pol.).
  • ul. Krowia, [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], dolny-slask.org.pl (Wratislaviae Amici) [dostęp 2019-01-07] (pol.).
  • ul. Krowia, wikimapia.org [dostęp 2019-01-07] (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.