Ucho igielne – zbiór wierszy Leopolda Staffa z 1927 r. Został nagrodzony Państwową Nagrodą Literacką w tym samym roku. Zbiór jest uznany za zwierający wiele z najlepszych wierszy Staffa.

Tomik okazał się wyjątkowy na tle dotychczasowej twórczości poety, przede wszystkim dlatego, że ten w całości poświęcił go głęboko intymnym doświadczeniom religijnym. Wiersze chrześcijańskie pojawiały się co prawda wcześniej, choćby już w Snach o potędze, jednak nie na taką skalę i nie tak radykalnie, jak w Uchu igielnym. W recenzjach zauważano również powtórzenia istniejących już wcześniej u Staffa problemów, tyle że zwracano uwagę, że tym razem podjęte zostały na szerszą skalę. Należy przy tym podkreślić, iż przez wielu badaczy Staff postrzegany bywał dotąd jako wzór realisty, co do zasady obcego szaleństwu wiary, czyli poety, u którego „mistyki jest jak na lekarstwo”. W tej perspektywie zbiór wniósł kolejne istotne novum. Ucho igielne w ocenie krytyków stanowiło niespodziewaną odnowę sił twórczych Staffa, które zdawały już się wyczerpywać.

Wiersze Ucha igielnego wyróżniają się barokowym niemalże ujęciem tematu. Religijność Staffa lokowała się w pobliżu pascalowskiej otchłani: ponadto wizyjność, dynamiczne i żywiołowe ujęcie dramatu wiary, wewnętrzne rozdarcie pomiędzy mrokiem i światłem, wiarą i niewiarą, miłością i rozpaczą, początkowo przywoływało na myśl XVII-wiecznych mistrzów Karmelu.

Mój Bóg to przepaść! Mój Bóg to bezedno,
Kędy, błyskawic wichurami smagan...

Obok głosów widzących w Staffie odkrywcę mroków wiary i niewiary pojawiały się również takie, które dostrzegały w Uchu igielnym raczej zapowiedzi pogodnej ufności, jak gdyby pierwszy krok na drodze do religii nadziei i radości. Dla całokształtu tomu ważna okazało się zaznajomienie z modernizmem katolickim Henry’ego Newmana i Williama Jamesa. Inni byli zdania, że zbiór wyraża raczej tęsknotę za Bogiem, ale zarazem – niewiarę. Demiurg w pojęciu Staffa miałby być wywiedzionym raczej z idei panteistycznych i stoickich bezosobowym absolutem, a nie Bogiem judeochrześcijańskim.

Przypisy

  1. ↑ Lesław Eustachiewicz, Miedzy wspolczenóscią a historią, Pax, 1973, s. 45 [dostęp 2021-07-02], Cytat: Rezonans trwały zdobyło Ucho igielne (nagrodzone w r. 1927 państwową nagrodą literacką) (pol.).
  2. ↑ JULIUS BALBIN, LEOPOLD STAFF, November 14, 1878 – May 31, 1957, „The Polish Review”, 2 (2/3), 1957, s. 113–117, ISSN 0032-2970, JSTOR: 25776121 [dostęp 2021-07-05], Cytat: Ucho igielne (The Needle’s Eye, 1927). This collection contains some of the best poems Staff ever wrote..
  3. 1 2 Mieczysław Jastrun: Wstęp. W: Leopold Staff: Wybór poezji. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum, 1970, s. XXII.
  4. ↑ Leopold Staff, [w:] Artur Hutnikiewicz, Młoda Polska, Warszawa: PWN, 2004, s. 134, ISBN 83-01-13850-5.
  5. ↑ Adam Ważyk, Cudowny kantorek, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 106, ISBN 83-06-00039-0.
  6. ↑ Leopold Staff, [w:] Artur Hutnikiewicz, Młoda Polska, Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2004, s. 134, ISBN 83-01-13850-5.
  7. ↑ Jerzy Kwiatkowski, Dwudziestolecie międzywojenne, Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2000, s. 116–117, ISBN 83-01-13007-5.
  8. ↑ U podstaw „staffizmu”, [w:] Irena Maciejewska, Leopold Staff. Lwowski okres twórczości, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965, s. 284.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.