Tuszhan (też Tuszhum i Tuszha) – starożytne miasto w rejonie górnego biegu Tygrysu, poświadczone w tekstach ze środkowego okresu brązu i okresu żelaza; identyfikowane na podstawie znalezisk tabliczek klinowych ze stanowiskiem Ziyaret Tepe w Turcji.

Pod nazwą Tuszhum miasto to wzmiankowane jest po raz pierwszy w tekstach z archiwum z Mari, gdzie występuje jako sojusznik miast Eluhut i Szinamum. Na początku I tys. p.n.e. znajdowało się ono na terytorium aramejskiego królestwa Bit-Zamani, a po podboju tego królestwa w 882 r. p.n.e. przez króla Aszurnasirpala II (883-859 p.n.e.) znalazło się w rękach asyryjskich. Sam król asyryjski w trakcie jednej ze swych wypraw wojennych wkroczył do tego miasta (zwanego w jego inskrypcjach Tuszha) i otrzymał tu od władców krain Bit-Zamani, Szubru, Nirdun, Urumu i Nairi trybut w postaci rydwanów, koni, mułów, wołów i owiec, wina, oraz przedmiotów ze złota, srebra i brązu. W trakcie pobytu w mieście Aszurnasirapli II podjął decyzję o rozpoczęciu w nim prac budowlanych. Na jego rozkaz zburzono stare fortyfikacje i wzniesiono nowe, zbudowano pałac królewski oraz ustawiono w mieście wykonany z białego wapienia posąg tego władcy z umieszczoną na nim inskrypcją mówiącą o jego dokonaniach. Do miasta sprowadzeni zostali asyryjscy osadnicy, a ono samo stało się prowincjonalnym centrum asyryjskiej administracji. O istnieniu prowincji Tuszhan w czasach Aszurnasirpala II świadczy wpis w asyryjskiej kronice eponimów, która jako urzędnika limmu (eponima) w 867 r. p.n.e. wymienia Isztar-emuqaję, gubernatora prowincji Tuszhan. Salmanasar III (858-824 p.n.e.), syn Aszurnasirpala II, przekazał prowincje Tuszhan i Amedi w zarząd Ninurta-kibsi-usurowi, swemu wielkiemu podczaszemu (rab šāqê). Dopiero w czasach Adad-nirari III (810-783 p.n.e.) Tuszhan ponownie stało się oddzielną prowincją. Gubernatorzy prowincji Tuszhan wymieniani są jako eponimowie w 794 r. p.n.e. (Mukin-abua), 764 r. p.n.e. (Sidqi-ilu), 728 r. p.n.e. (Dur-Aszur) i 707 r. p.n.e. (Sza-Aszur-dubbu). Za rządów Tiglat-Pilesera III (744-727 p.n.e.) do prowincji tej przesiedlono ludność deportowaną z podbitych przez niego ziem na zachodzie. Wymieniana jest ona też w tekstach administracyjnych i dokumentach prawnych z czasów Sargona II (722-705 p.n.e.) i Aszurbanipala (669-627? p.n.e.). W końcu VII w. p.n.e. prowincja Tuszhan mogła zostać połączona z prowincją Amedi, gdyż jeden z ówczesnych eponimów, Bel-iqbi, nosi w jednych źródłach tytuł gubernatora Bit-Zamani (tj. Amedi), podczas gdy w innych tytuł gubernatora Tuszhan.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 hasło Tushhan, w: Bryce T., The Routledge..., s. 722.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon..., s. 53.
  3. 1 2 Assyrian Eponym List. oracc.museum.upenn.edu. [dostęp 2014-10-17]. (ang.).

Bibliografia

  • Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin - Samug), Walter de Gruyter, Berlin - New York 2006-2008, s. 42-68.
  • hasło Tushhan, w: Bryce T., The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia, Routledge 2013, s. 722.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.