Trzęślik

Trzęślik
	; Trzęślik meklemburski
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	mchy
Klasa	prątniki
Podklasa	Timmiidae
Rząd	trzęślikowce
Rodzina	trzęślikowate
Rodzaj	trzęślik
	Nazwa systematyczna
	Timmia J. Hedwig; Sp. Musc. 176. 1 Jan 1801
	Typ nomenklatoryczny
	T. megapolitana J. Hedwig

Trzęślik, trzęsiec (Timmia) – rodzaj mchów (prątników) z monotypowej rodziny – trzęślikowate Timmiaceae z rzędu trzęślikowce Timmiales z 4 lub 8 gatunkami (w zależności od ich ujęcia systematycznego). Rośliny te występują w Eurazji, Ameryce Północnej, w północnej Afryce, na Nowej Zelandii i Hawajach. W Polsce rosną trzy–cztery gatunki (różnica wynika z wyodrębniania trzęślika bawarskiego w randze osobnego gatunku lub podgatunku trzęślika meklemburskiego). Trzęślik meklemburski jest jedynym przedstawicielem rodzaju występującym w Polsce na nizinach. W górach rosną poza tym trzęślik norweski i austriacki. Są to mchy naskalne i torfowiskowe.

Nazwa naukowa tego taksonu upamiętnia niemieckiego botanika Joachima Christiana Timma (1734–1805).

Morfologia

Gametofit: Jedno- i dwupienne. Okazałe rośliny osiągające do 9–12 cm wysokości, przypominające płonniki Polytrichum. Łodyżki prosto wzniesione, sztywne, zwykle nierozgałęzione, w dolnej części ciemnoczerwonoczarne, wyraźnie brodawkowate, gęsto ulistnione. Listki lancetowate, u nasady pochwiaste, z blaszką ponad pochwą rozpostartą. Brzegi blaszki płaskie lub zawijające się, w szczytowej swej części piłkowane mniej lub bardziej wyraźnie. Na przekroju poprzecznym blaszki komórki pęcherzykowate tylko na stronie górnej (brzusznej).

Sporofit: Seta wyrasta ze szczytu łodyżek gametofitu, jest prosto wzniesiona i osiąga od 1,4 do 3,5 cm długości. Zarodnia wydłużonoowalna, w stanie suchym bruzdowana podłużnie, pochyła lub zwisająca. Pierścień odwijający się, okazały. Czepek równowąsko-stożkowaty, okazały. Perystom podwójny. Wewnętrzny tworzą 64, nitkowate ząbki. Zewnętrzny tworzy 16 zębów szerokolancetowatych, zrośniętych nasadami.

Systematyka

Monotypowy rząd trzęślikowce Timmiales Ochyra należy do podklasy Timmiidae Ochyra, klasy prątniki Bryopsida Rothm., podgromady Bryophytina Engler, gromady mchy Bryophyta Schimp. Do rzędu należy jedna rodzina – trzęślikowate Timmiaceae Schimp. i jeden rodzaj trzęślik Timmia Hedw. Dawniej trzęślikowate zaliczano do rzędu Eubryales.

Wykaz gatunków

Timmia alataviensis Müll. Hal.
Timmia austriaca Hedw. – trzęślik austriacki
Timmia demissa (Hook.) C. Sm.
Timmia longiseta (Hedw.) Spreng.
Timmia megapolitana Hedw. – trzęślik meklemburski
Timmia norvegica J.E. Zetterst. – trzęślik norweski
Timmia sibirica Lindb. & Arnell
Timmia sphaerocarpa Y. Jia & Y. Liu

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 3 4 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-02-02] (ang.).
1 2 Timmia J. Hedwig. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-02-02].
1 2 3 4 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 19. ISBN 83-85444-84-X.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bronisław Szafran: Mchy (Musci). T. I. Warszawa: PAN, PWN, 1957, s. 433-436.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Guy R. Brassard: Timmiaceae. [w:] Bryopyte Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-02-02].
1 2 Timmia. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2021-02-02].
1 2 3 4 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 494. ISBN 978-0-521-54672-0.
1 2 3 J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 115-116.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[goffinet-2] 1 2 3 4 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-02-02] (ang.).

[ing-3] 1 2 Timmia J. Hedwig. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-02-02].

[ochyra-4] 1 2 3 4 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 19. ISBN 83-85444-84-X.

[mchy-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bronisław Szafran: Mchy (Musci). T. I. Warszawa: PAN, PWN, 1957, s. 433-436.

[guy-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Guy R. Brassard: Timmiaceae. [w:] Bryopyte Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-02-02].

[tpl-7] 1 2 Timmia. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2021-02-02].

[smith-8] 1 2 3 4 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 494. ISBN 978-0-521-54672-0.

[mickiewicz-9] 1 2 3 J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 115-116.