Tomka

Tomka wonna
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

wiechlinowce

Rodzina

wiechlinowate

Rodzaj

tomka

Nazwa systematyczna
Anthoxanthum L.
Sp. Pl. 28. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny

Anthoxanthum odoratum L.

Tomka (Anthoxanthum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Należy do niego ok. 50 gatunków występujących w chłodnym i umiarkowanym klimacie obu półkul oraz na terenach górskich w strefie międzyzwrotnikowej. Dawniej na podstawie kryterium różnic w budowie morfologicznej kwiatostanu niektóre rośliny klasyfikowane były do odrębnego rodzaju turówka (Hierochloë). Ze względu na ścisłe pokrewieństwo i istnienie gatunków o pośredniej budowie kwiatostanu – w niektórych ujęciach systematycznych kwestionowane jest rozdzielanie tych rodzajów i wszystkie te rośliny włączane są do rodzaju Anthoxanthum. Wszystkie gatunki rodzaju cechują się zawartością i zapachem kumaryny.

Trawy cenione jako paszowe (zwłaszcza tomka wonna A. odoratum i Anthoxanthum horsfieldii). Wykorzystywane także do aromatyzowania wnętrz (np. kościołów) i odzieży. Wykorzystywane były także jako lecznicze.

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj rozprzestrzeniony szeroko na wszystkich kontynentach (poza Antarktydą). W strefie równikowej rośliny te związane są z obszarami górskimi. Najbardziej zróżnicowane są w Eurazji. W Europie obecnych jest 13 gatunków, z czego w Polsce rosną dwa jako rodzime i jeden jako gatunek introdukowany.

Gatunki flory Polski

Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna)

  • tomka alpejska Anthoxanthum alpinum Á. Löve & D. Löve ≡ Anthoxanthum nipponicum Honda
  • tomka oścista Anthoxanthum aristatum Boiss. – antropofit zadomowiony
  • tomka wonna Anthoxanthum odoratum L.

W ujęciu bazy taksonomicznej Plants of the World online należą tu także:

  • turówka leśna Hierochloë australis (Schrad.) Roem. & Schult. ≡ Anthoxanthum australe (Schrad.) Veldkamp
  • turówka rozłogowa Hierochloë repens (Host) P. Beauv. ≡ Anthoxanthum repens (Host) Veldkamp
  • turówka wonna Hierochloë odorata (L.) P. Beauv. ≡ Anthoxanthum nitens (Weber) Y.Schouten & Veldkamp

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). W obrębie rodziny należy do podrodziny wiechlinowych (Pooideae), plemienia Poeae, podplemienia Phalaridinae.

Wykaz gatunków:

  • Anthoxanthum aethiopicum I.Hedberg
  • Anthoxanthum amarum Brot. – tomka gorzka
  • Anthoxanthum arcticum Veldkamp
  • Anthoxanthum aristatum Boiss. – tomka oścista
  • Anthoxanthum australe (Schrad.) Veldkamp – turówka leśna
  • Anthoxanthum borii S.K.Jain & Pal
  • Anthoxanthum brevifolium Stapf
  • Anthoxanthum brunonis (Hook.f.) ined.
  • Anthoxanthum cupreum (Zotov) ined.
  • Anthoxanthum davidsei (R.W.Pohl) Veldkamp
  • Anthoxanthum dregeanum (Nees ex Trin.) Stapf
  • Anthoxanthum ecklonii (Nees ex Trin.) Stapf
  • Anthoxanthum equisetum (Zotov) ined.
  • Anthoxanthum flexuosum (Hook.f.) Veldkamp
  • Anthoxanthum fraseri (Hook.f.) ined.
  • Anthoxanthum fuscum (Zotov) ined.
  • Anthoxanthum glabrum (Trin.) Veldkamp
  • Anthoxanthum gracile Biv.
  • Anthoxanthum hookeri (Griseb.) Rendle
  • Anthoxanthum horsfieldii (Kunth ex Benn.) Reeder
  • Anthoxanthum japonicum (Maxim.) Hack. ex Matsum.
  • Anthoxanthum juncifolium (Hack.) Veldkamp
  • Anthoxanthum khasianum (C.B.Clarke ex Hook.f.) Ohwi
  • Anthoxanthum laxum (Hook.f.) Veldkamp
  • Anthoxanthum madagascariense Stapf
  • Anthoxanthum mexicanum (Rupr. ex E.Fourn.) Mez
  • Anthoxanthum monticola (Bigelow) Veldkamp
  • Anthoxanthum nipponicum Honda (syn. Anthoxanthum alpinum Á.Löve & D.Löve) – tomka alpejska
  • Anthoxanthum nitens (Weber) Y.Schouten & Veldkamp – turówka wonna
  • Anthoxanthum nivale K.Schum.
  • Anthoxanthum novae-zelandiae (Gand.) ined.
  • Anthoxanthum occidentale (Buckley) Veldkamp
  • Anthoxanthum odoratum L. – tomka wonna
  • Anthoxanthum ovatum Lag.
  • Anthoxanthum pallidum (Hand.-Mazz.) Tzvelev
  • Anthoxanthum pluriflorum (Koidz.) Veldkamp
  • Anthoxanthum potaninii (Tzvelev) S.M.Phillips & Z.L.Wu
  • Anthoxanthum pusillum (Hack.) Veldkamp
  • Anthoxanthum quebrada (Connor & Renvoize) N.I.Villalobos & Finot
  • Anthoxanthum racemosum (Trin.) ined.
  • Anthoxanthum rariflorum (Hook.f.) Veldkamp
  • Anthoxanthum recurvatum (Hack.) ined.
  • Anthoxanthum redolens (Vahl) P.Royen
  • Anthoxanthum repens (Host) Veldkamp – turówka rozłogowa
  • Anthoxanthum sikkimense (Maxim.) Ohwi
  • Anthoxanthum spicatum (Parodi) Veldkamp
  • Anthoxanthum submuticum (F.Muell.) Veldkamp
  • Anthoxanthum tibeticum (Bor) Veldkamp
  • Anthoxanthum tongo (Trin.) Stapf
  • Anthoxanthum utriculatum (Ruiz & Pav.) Y.Schouten & Veldkamp
  • Anthoxanthum wendelboi (G.Weim.) Veldkamp
  • Anthoxanthum × zinserlingii (Tzvelev) ined.

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-01-02] (ang.).
  3. ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-20].
  4. 1 2 3 4 5 Anthoxanthum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-13].
  5. 1 2 Zhen-lan Wu, Sylvia M. Phillips: Anthoxanthum. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-01-02]. (ang.).
  6. ↑ Species Records of Hierochloe. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-01-02]. (ang.).
  7. 1 2 3 David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 56, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  8. 1 2 3 Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 33, ISBN 978-83-62975-45-7.
  9. ↑ Poaceae (grass family). [w:] Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-02]. (ang.).
  10. ↑ Gawryś Wiesław: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 26. ISBN 978-83-925110-5-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.