Tomasz Niewodniczański
Data i miejsce urodzenia

25 września 1933
Wilno

Data i miejsce śmierci

3 stycznia 2010
Bitburg

Zawód, zajęcie

fizyk jądrowy, przedsiębiorca, kolekcjoner, bibliofil

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Odznaczenia

Tomasz Niewodniczański (ur. 25 września 1933 w Wilnie, zm. 3 stycznia 2010 w Bitburgu) – polski fizyk jądrowy, przedsiębiorca, kolekcjoner i bibliofil, twórca jednej z największych na świecie prywatnych kolekcji kartograficznych.

Życiorys

Tomasz Niewodniczański był synem fizyka Henryka Niewodniczańskiego i Ireny z Prawocheńskich, córki Romana Prawocheńskiego. Jego brat Jerzy Niewodniczański jest także fizykiem, przez wiele lat był prezesem Państwowej Agencji Atomistyki.

Dzieciństwo spędził w Wilnie, gdzie jego ojciec był profesorem Uniwersytetu im. Stefana Batorego. W 1945 rodzina Niewodniczańskich przeniosła się do Krakowa. Ukończył studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1956 wyjechał na stypendium do Instytutu Fizyki Politechniki Federalnej w Zurychu, gdzie w 1963 uzyskał stopień naukowy doktora. W Szwajcarii ożenił się z Marie-Luise Simon. Po powrocie do Polski pracował w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku, od 1965 jako kierownik Samodzielnego Laboratorium Budowy Akceleratora Liniowego. W 1970 wyemigrował do Niemiec. Do 1973 pracował w Heidelbergu i w Darmstadt w Instytucie Badań nad Ciężkimi Jonami. Następnie podjął pracę w browarze Bitburger w Bitburgu, należącym do rodziny jego żony. Po jakimś czasie został dyrektorem finansowym browaru.

Kolekcjonerstwo

Tomasz Niewodniczański był jednym z najbardziej liczących się kolekcjonerów europejskich, zaś jego kolekcja kartograficzna uchodziła za najbardziej znaczącą prywatną kolekcję w Europie.

Pasja kolekcjonerska Tomasza Niewodniczańskiego zaczęła się w 1968 roku, kiedy jego żona kupiła mu w prezencie w warszawskim antykwariacie na Nowym Świecie widok Damaszku z publikacji Brauna i Hogenberga z 1576 roku. Kolekcjonerstwem zajmował się przez 40 lat. Zbierał głównie stare mapy, listy i inne rękopisy znanych pisarzy, książki z dedykacjami. Sama jego kolekcja kartograficzna dotycząca Polski liczyła około 2300 map i widoków polskich miast. Był między innymi w posiadaniu notesu z rękopisami 42 utworów Adama Mickiewicza, a także zbioru niepublikowanych wcześniej dzieł Juliana Tuwima, które udostępnił w celu wydania książki Julian Tuwim. Utwory nieznane. W swojej kolekcji posiadał także unikatowe oryginały dawnych map Rzeczypospolitej i jej poszczególnych regionów. Pierwszą dużą kolekcję liczącą ponad 200 map i widoków Śląska przekazał polskim placówkom kulturalnym już w 2002 roku, zbiory te wówczas otrzymało Ossolineum. Po śmierci doktora Niewodniczańskiego, zgodnie z jego ostatnią wolą, cała bogata kolekcja gromadzona przez lata została przekazana w wieczysty depozyt muzeum Zamku Królewskiego w Warszawie.

Odznaczenia i wyróżnienia

Przypisy

  1. ↑ Włodzimierz Kalicki: Doktor Niwo nie żyje. wyborcza.pl, 5 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-06].
  2. ↑ Twórca krakowskiego ośrodka fizyki jądrowej. almamater.uj.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-05)]..
  3. ↑ Andrzej Józef Dąbrowski, Tuwim uzupełniony [online], Przegląd Polski on-line, 17 marca 2000 [dostęp 2010-01-07] [zarchiwizowane z adresu 2008-11-19].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Joanna de Vincenz: Zbieracz, fizyk, przedsiębiorca: Tomasz Niewodniczański. porta-polonica.de, maj 2018. [dostęp 2023-09-11].
  5. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 marca 2009 r. o nadaniu orderów i odznaczenia (M.P. z 2009 r. nr 35, poz. 523).
  6. ↑ Złota Gloria Artis dla państwa Niewodniczańskich. mkidn.gov.pl, 2 października 2009. [dostęp 2012-09-19].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.