Tokamak (ros. тороидальная камера с магнитными катушками, trb. toroidalnaja kamiera s magnitnymi katuszkami – „toroidalna komora z cewką magnetyczną”) – urządzenie do przeprowadzania kontrolowanej reakcji termojądrowej. Główna komora ma kształt torusa. Dzięki elektromagnesom tworzony jest pierścień plazmy. Komora wypełniona jest zjonizowanym gazem (deuterem albo mieszaniną deuteru i trytu). Zmienne pole magnetyczne pochodzące z transformatora indukuje prąd elektryczny w pierścieniu gazu. Prąd ten powoduje wyładowania w gazie. Zachodzi jeszcze większa jego jonizacja i ogrzewanie. W końcu tworzy się gorąca plazma. Jest ona utrzymywana w zwartym słupie wewnątrz pierścienia dzięki silnemu polu magnetycznemu.

Historia

Koncepcję tokamaka stworzyli w 1950 Igor Tamm i Andriej Sacharow. Pierwsze urządzenie tego typu powstało w roku 1956 w Instytucie Energii Atomowej w Moskwie. Prace prowadzone były pod kierownictwem profesora Lwa Arczimowicza (1909–1973). Obecnie pracująca wersja o symbolu T-10 została uruchomiona w 1975.

W Wielkiej Brytanii istnieje największy obecnie tokamak JET, a we Francji budowany jest we współpracy międzynarodowej tokamak ITER.

Alternatywy

Istnieją inne koncepcje na przeprowadzanie kontrolowanej reakcji termojądrowej, np. poprzez zastosowanie reaktora typu polywell, będącego rozwinięciem starszej koncepcji fuzora. Alternatywą jest również stellarator.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ tokamak, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2023-03-24].
  2. ↑ GL Kulcinski, JF Santarius: New Horizons for Fusion–Advanced Fuels for the 21st Century. [dostęp 2008-09-08]. (ang.).
  3. ↑ G.H. Miley i in.: NASA-TM-I09228 inertial electrostatic confinement as a power source for electric propulsion. [dostęp 2008-09-08]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.