Teodor Finster
Data i miejsce urodzenia

5 listopada 1872
Łódź

Zawód, zajęcie

fabrykant

Krewni i powinowaci

Reinhold Finster

Odznaczenia

Teodor Finster (ur. 5 listopada 1872 w Łodzi) – łódzki fabrykant, właściciel jednej z największych fabryk pluszu w Królestwie Polskim.

Życiorys

Finsterowie prawdopodobnie przybyli do Łodzi z Bułgarii pod koniec XIX w. Brat Teodora – Reinhold – dołączył do prowadzonej od 1881 przez Juliusza Fiala i Wilhelma Luckera „Łódzkiej Manufaktury Pluszowej”. Po jego śmierci w 1901, Teodor wykupił udziały wspólników i objął kierownictwo nad firmą.

Pod jego kierownictwem, firma, do 1904 produkowała imitacje futer, tkanin pluszowych, meblowych, dekoracyjnych, żakardowych i gobelinowych, stając się jedną największych tego typu fabryk w Królestwie Polskim i pierwszą produkującą plusz w sposób mechaniczny. Kompleks fabryczny pod jego zarządem obejmował przędzalnię, tkalnię, wykończalnię, farbiarnię, wytłaczalnię i drukarnię. Finster zwiększył zatrudnienie fabryki jeszcze przed I wojną światową, zatrudniając łącznie około 450 robotników. Po kryzysie, związanym z wybuchem I wojny światowej, zatrudnienie spadło do 300 pracowników. W latach 1928–1930 Finster zakupił krosna dywanowe i założył firmę „Dywan Wschodni”, zatrudniającą 400 robotników.

W czasie II wojny światowej w Łódzkiej Manufakturze Pluszu i Dywanów Teodora Finstera produkowano głównie koce i sukno mundurowe dla potrzeb armii niemieckiej, a także tkaniny obiciowe, dywany i chodniki dywanowe na papierowych spodach. Załoga liczyła około 900 osób – głównie Niemców. W 1942 w celu uchronienia majątku przed zajęciem przez Niemców, Finster podpisał volkslistę. W styczniu 1945, w związku z wycofywaniem się Niemców z Łodzi, wyemigrował do Czechosłowacji, gdzie zakupił cegielnię w miejscowości Chodová Planá. W 1948 ubiegał się o wydanie tymczasowego, polskiego dowodu osobistego w celu wstrzymania konfiskaty majątku przez władze czechosłowackie.

Po wyjeździe Finstera z Łodzi w 1945, jego fabrykę przejęli polscy robotnicy, tworząc Radę Zakładową i Komitet Zabezpieczenia Fabryki i podejmując się produkcji koców i sukna. W 1946 jego przedsiębiorstwo w Łodzi, formalnie przeszło na własność Skarbu Państwa. Po wojnie funkcjonowało jako Zakłady Przemysłu Jedwabniczo-Galanteryjnego nr 1, następnie Fabryka Pluszu i Dywanów im. Tadka Ajzena, ostatecznie zmieniając nazwę na Fabryka Dywanów Dywilan.

Losy Finstera po 1948 roku pozostają nieznane.

Pozostała działalność

Uczestniczył w pracach Towarzystwa Popierania Szkół Średnich „Uczelnia”, dzięki któremu powstało w Łodzi pierwsze polskie gimnazjum. Był zawodnikiem wielu zawodów kolarskich, także międzynarodowych, a także prezesem Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów w Łodzi (późn. Łódzkie Towarzystwo Kolarskie), członkiem rady Handlowo-Przemysłowego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu w Łodzi, rady nadzorczej Banku Udziałowego w Łodzi, Stowarzyszenia Fabrykantów i Kupców miasta Łodzi, Krajowego Związku Przemysłu Włókienniczego i Handlowo-Przemysłowego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu.

Życie prywatne

Jego żoną była Paulina Maria z domu Kraus (ur. 1874). Mieszkali w Łodzi przy ul. Juliusza 28 (późn. ul. Dowborczyków 28) oraz przy ul. Nawrot 28. Finster był ewangelikiem.

Odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Błędnie Wiesław Puś podaje, że Finster był żydem, przeczy temu deklarowane wyznanie oraz fakt podpisania volkslisty.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 [Spis ludności Łodzi] Finkeltal – Fischhaut. sygn. 39/221/0/4.12/24572, Archiwum Państwowe w Łodzi, 1916–1921.
  2. ↑ Hans-Jürgen Bömelburg, Personenregister, Brill Schöningh, 13 września 2022, ISBN 978-3-657-79380-8 [dostęp 2023-10-12] (niem.).
  3. 1 2 3 4 5 Andrzej Makowiecki, „Dywilan”: carpet factory, „Odgłosy” (31), bc.wbp.lodz.pl, 26 marca 1988 [dostęp 2023-10-12].
  4. 1 2 3 Historia [online], 30 maja 2018 [dostęp 2018-05-30] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-30].
  5. 1 2 3 ćwierć wiekowy jubileusz pracy znanego przemysłowca, „Łódź w Ilustracji” (28), bc.wbp.lodz.pl, 11 lipca 1926 [dostęp 2023-10-12].
  6. ↑ Szczyt bezczelności, „Dziennik Łódzki” (311), bc.wbp.lodz.pl, 11 listopada 1948 [dostęp 2023-10-12].
  7. ↑ Dziennik Urzędowy Zarządu Miejskiego w Łodzi, t. 9, bc.wbp.lodz.pl, 25 listopada 1946, s. 4 [dostęp 2023-10-12].
  8. 1 2 Wiesław Puś, Żydzi w Łodzi w latach zaborów: 1793-1914, Łódź: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, 2003, ISBN 978-83-7171-411-5 [dostęp 2023-10-12].
  9. ↑ Na Dynandsach, „Kurier Warszawski” (256), wrzesień 1895.
  10. ↑ Pierwszy jeździec w Królestwie, „Cyklista” (1), wrzesień 1895.
  11. ↑ Kronika sportowa, „Kurier Codzienny” (221), 1895.
  12. ↑ Dzisiejszy jubilat. Łódzkie Towarzystwo Kolarskie, „Głos Polski” (135), bc.wbp.lodz.pl, 18 maja 1929 [dostęp 2023-10-12].
  13. 1 2 Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919, bc.wbp.lodz.pl, Łódź 1919, s. 236, 246 [dostęp 2023-10-12].
  14. ↑ Banki Łódzkie, [w:] Kalendarz Informator na Województwo Łódzkie na rok 1923., bc.wbp.lodz.pl, 1923, s. 131 [dostęp 2023-10-12].
  15. 1 2 Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920, Łódź, s. 436, 443, 473, 490.
  16. ↑ Odznaczenie firm łódzkich na Targach Smyrneńskich, „Hasło Łódzkie” (41), bc.wbp.lodz.pl, 10 lutego 1928 [dostęp 2023-10-12].
  17. ↑ Zdarzenia i wypadki, „Echo” (323), bc.wbp.lodz.pl, 19 listopada 1938 [dostęp 2023-10-11].
  18. ↑ Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, 10 listopada 1938.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.