| major saperów | |
| Data i miejsce urodzenia |
22 października 1900 |
|---|---|
| Data śmierci |
grudzień 1978 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
Teodor Benirski vel Benirschke (ur. 22 października 1900 w Knihininie Górce, zm. w grudniu 1978) – major saperów Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, inżynier mechanik i przedsiębiorca.
Życiorys
Urodził się 22 października 1900 we wsi Knihinin Górka, w ówczesnym powiecie stanisławowskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Alojzego i Gertrudy z Windischów. W latach 1908–1911 uczęszczał do Powszechnej Szkoły Ćwiczeń przy Męskim Seminarium Nauczycielskim w Stanisławowie, a następnie do tamtejszej c. k. Wyższej Szkoły Realnej. W roku szkolnym 1915/1916 ukończył naukę w klasie V, a z uwagi na sytuację wojenną zmuszony był kontynuować naukę w Krośnie. 5 marca 1918 ukończył naukę w klasie VII i zdał maturę c. k. Szkole Realnej w Krośnie. W 1917 był członkiem Hufca Harcerskiego i Polskiej Organizacji Wojskowej w Krośnie. Wiosną 1918 został wcielony do armii austro-węgierskiej, w której ukończył szkołę oficerów rezerwy.
1 listopada 1918 jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego. W szeregach III batalionu 35 pułku piechoty walczył na wojnie z Ukraińcami, a następnie wojnie z bolszewikami. Wyróżnił się 4 marca 1920 w wypadzie na Kalinkowicze jako adiutant III batalionu. 17 sierpnia 1921 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do macierzystego pułku. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 5704. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 83 pułku piechoty w Kobryniu.
W 1921, po zwolnieniu z wojska, rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej. 27 stycznia 1925 zdał pierwszy egzamin państwowy „z postępem bardzo dobrym”. Od 1 grudnia 1923, zmuszony sytuacją materialną, łączył obowiązki studenta z pracą zarobkową w Państwowej Szkole Technicznej we Lwowie, w charakterze asystenta. Od 1 grudnia 1926 do 15 lutego 1928 pracował w Galicyjskim Karpackim Naftowym Towarzystwie Akcyjnym. 1 listopada 1928 objął posadę asystenta w katedrze mechaniki technicznej macierzystego wydziału politechniki. 10 czerwca 1929 uzyskał dyplom inżyniera mechanika. W czasie studiów został członkiem Akademickiego Związku Młodzieży Postępowej, a później Związku Strzeleckiego i Związku Oficerów Rezerwy. 1 września 1929 rozpoczął pracę wykładowcy w Państwowej Szkole Włókienniczej w Łodzi. 1 listopada 1930 został zatrudniony w Fabryce Wyrobów Tytoniowych Polskiego Monopolu Tytoniowego w Grodnie, w charakterze inżyniera fabrycznego. W 1934 został przeniesiony na takie samo stanowisko do Fabryki Wyrobów Tytoniowych PMT w Poznaniu.
Po otrzymaniu dyplomu inżyniera został przeniesiony do korpusu oficerów rezerwy inżynierii i saperów, i przydzielony w rezerwie do batalionu elektrotechnicznego w Nowym Dworze Mazowieckim. Na stopień kapitana rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 21. lokatą w korpusie oficerów saperów.
W czasie II wojny światowej służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, awansując na majora. Był jednym z 76 oficerów PSZ, których 26 września 1946 Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej pozbawił obywatelstwa polskiego.
W 1949 założył przedsiębiorstwo Luneside Engineering Company (Halton), w skrócie „LECH” z siedzibą w Halton. Firma zatrudniała 99 pracowników i kooperowała z takimi gigantami jak Rolls-Royce, Vickers, British Nuclear Fuels i British Aerospace. Firma specjalizowała się w produkcji precyzyjnych mechanizmów, które wchodziły w skład wyposażenia takich samolotów jak de Havilland Comet, English Electric Lightning, BAC TSR-2, Concorde, SEPECAT Jaguar i Panavia Tornado. Produkowała również części do reaktorów atomowych i innych urządzeń. Zanim przedsiębiorstwo stało się znaczącym dostawcą precyzyjnie obrobionych komponentów dla przemysłu lotniczego i nuklearnego, zajmowało się między innymi produkcją mechanicznych słoni, które służyły jako atrakcje turystyczne, przejażdżki dla dzieci z nadmorskich miejscowości na terenie całego kraju (poza sezonem słonie wracały do Halton w celu konserwacji i przechowywania).
Zmarł w grudniu 1978 na zawał mięśnia sercowego.
2 sierpnia 1927 ożenił się ze Stefanią Czerny, z którą miał dwie córki: Ewę, później Evę Hermacinski (1929–2023) i Halinę (ur. 1931). Córka Ewa, po śmierci ojca przez 20 lat prowadziła firmę „LECH”.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 4466 – 26 stycznia 1922
- Krzyż Walecznych
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Odznaka pamiątkowa „Orlęta”
- Odznaka za Czas Pobytu na Froncie (cztery kąty)
Przypisy
- 1 2 Sprawozdanie 1916 ↓, s. 71.
- ↑ Sprawozdanie 1918 ↓, s. 3, 25, 29, 33.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Sprawozdanie 1918 ↓, s. 29, 33.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 4.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 4, 5.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
- ↑ Druga lista 1922 ↓, s. 17.
- ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 14.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 540.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 478.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 365.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 318.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 9.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 166, 688.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 688.
- 1 2 3 4 Wielki sukces „LECHA”. „LUD”. 3586, s. 5, 1978-07-18. Kurytyba.
- ↑ 1949 – MACADES / LUNESIDE ENGINEERING MECHANICAL ELEPHANT – (FRANK SMITH DESIGN) (BRITISH). cyberneticzoo.com. [dostęp 2024-04-25].
- ↑ Industrial History at The Mill. Halton Mill. [dostęp 2024-04-25].
- ↑ THE ELEPHANT RETURNS. The Prattle. [dostęp 2024-04-25].
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- 1 2 Eva Hermacinski Obituary. Legacy.com. [dostęp 2024-04-23].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922, s. 9.
- 1 2 3 4 Kolekcja ↓, s. 3.
Bibliografia
- Benirski Teodor. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.67-5923 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-04-23].
- Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Stanisławowie za rok szkolny 19114/15 i 1915/16. Stanisławów: Nakładem Funduszu Naukowego, 1916.
- Jedenaste sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Szkoły Realnej w Krośnie za rok szkolny 1917/18. Krosno: Nakładem Funduszu Naukowego, 1918.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Druga lista oficerów rezerwowych WP. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-01-26.
- Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.