Tatry Reglowe

Masyw Hrubego Regla
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska
 Słowacja

Najwyższy szczyt

Zadnia Kopa Jaworzyńska 1670 m n.p.m.

Jednostka dominująca

Łańcuch Tatrzański, Centralne Karpaty Zachodnie, Karpaty Zachodnie z Podkarpaciem Zachodnim i Północnym, Region karpacki

Sąsiednie pasma

Bruzda Podtatrzańska, Tatry Zachodnie, Tatry Wysokie, Tatry Bielskie

brak współrzędnych

Tatry Reglowe – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, północna część Tatr o krajobrazie gór średnich. Sąsiaduje z obniżeniem Bruzdy Podtarzańskiej oraz z wysokogórskimi częściami Tatr: Tatrami Bielskimi, Zachodnimi i Wysokimi. Wyróżniony jako mezoregion pod numerem 514.54 w ramach wieloautorskiej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski z 2018 roku. Obejmuje obszar tzw. kop reglowych, z których najwyższa jest Zadnia Kopa Jaworzyńska (1670 m) w części słowackiej, a w części polskiej – Kalacka Kopa (1601 m). Inne ważniejsze szczyty to: Mała Kopa Królowa, Wielka Kopa Królowa, Sarnia Skała, Nosal, Łysanki, Wielki Kopieniec. W niektórych opracowaniach region bywa także określany jako Tatry Zakopiańskie.

Środowisko przyrodnicze

Region rozpościera się wąskim pasem o powierzchni 88 km², co stanowi 11% całych Tatr. Z tego 65 km² przypada w granicach Polski. Zajmuje leśne piętro reglowe i tylko miejscami występują tu wysokości bezwzględne ponad 1500 m n.p.m. Naturalne lasy, przede wszystkim bukowo-jodłowe w reglu dolnym, zostały znacznie przekształcone przez przemysłową i pasterską działalność człowieka. W lepszym stanie zachowały się świerki z regla górnego. Tatry Reglowe zbudowane są ze skał osadowych uformowanych w postaci płaszczowin reglowych oraz, na północnym obrzeżu regionu, także z fliszu podhalańskiego.

Rzeźba terenu ma charakter strukturalny, formy krasowe, w tym jaskinie, pojawiają się nielicznie. Mozaika skał bardziej odpornych na procesy erozyjne i denudację (wapienie i dolomity) i mniej odpornych (łupki i margle) umożliwiła rozczłonkowanie północnych stoków Tatr i powstanie kop reglowych z otaczającymi je obniżeniami i dolinami. Ślady przekształceń glacjalnych noszą jedynie duże doliny tranzytowe biegnące do partii wysokogórskich (Dolina Chochołowska, Kościeliska, Suchej Wody). Mniejsze doliny (tzw. doliny reglowe – Lejowa, Strążyska, Filipka) nie były zlodowacone i są młodymi dolinami rzecznymi, często w formie jarów lub wciosów, w których zachodziły procesy peryglacjalne.

Różnice w podziałach geograficznych

W podziale fizycznogeograficznym Polski Jerzego Kondrackiego omawiany region nie jest wyosobniony. Tatry są tam podzielone na dwa mezoregiony – Tatry Zachodnie i Wschodnie – obydwa zawierają fragmenty zarówno wysokogórskiego trzonu tatrzańskiego, jak i kop reglowych. Z uwagi na swój odrębny charakter Tatry Reglowe bywały wyodrębniane jako jednostka w podziałach geomorfologicznych polskich Karpat – ten punkt widzenia przyjęto także w wieloautorskiej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski z 2018 roku.

Uwagi

  1. ↑ W książce Regionalna geografia fizyczna Polski jako najwyższy polski szczyt Tatr Reglowych podana jest Mała Kopa Królowa, jednak według mapy w Geoserwisie prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska, w granicach regionu znajduje się także wyższy od Małej Kopy Królowej, wierzchołek Kalackiej Kopy.

Przypisy

  1. 1 2 Jarosław Balon, Miłosz Jodłowski, Paweł Krąż, Tatry jako region fizycznogeograficzny, [w:] Anna Chrobak, Adam Kotarba (red.), Nauka Tatrom: materiały V Konferencji „Przyroda Tatrzańskiego Parku Narodowego a Człowiek”, Zakopane, 24-26 września, 2015 roku. T. 1, Nauki o Ziemi, Zakopane: Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, 2015, s. 13–19.
  2. 1 2 Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Dane pomiarowe z lotniczego skaningu laserowego [online].
  3. 1 2 3 Mieczysław Klimaszewski, Tatry, [w:] Mieczysław Klimaszewski (red.), Geomorfologia Polski. T. 1, Polska Południowa – góry i wyżyny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 25–37.
  4. ↑ Miłosz Jodłowski, Jarosław Balon, Paweł Krąż, Łańcuch Tatrzański (514.5), [w:] Andrzej Richling i inni red., Regionalna geografia fizyczna Polski, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2021, s. 522–528.
  5. ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 359–362.
  6. ↑ Jerzy Solon i inni, Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data, „Geographia Polonica”, 91 (2), 2018, s. 143–170 (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.