Tadeusz Zawierucha

Tadeusz Zawierucha (przed 1976)
Data i miejsce urodzenia

styczeń 1935
Radzionków

Data śmierci

14 maja 1993

Narodowość

polska

Język

polski

Dziedzina sztuki

literatura piękna

Ważne dzieła
  • Selekcja
Nagrody

Tadeusz Zawierucha (ur. w styczniu 1935 w Radzionkowie, zm. 14 maja 1993) – polski pisarz i scenarzysta filmowy, laureat Nagrody im. Wilhelma Macha.

Życiorys

Wcześnie został sierotą, podczas II wojny światowej wywieziono go do Rzeszy w celu germanizacji, był tamże wychowywany przez Niemców i poznał język niemiecki. Po wojnie powrócił z Drezna do Polski, gdzie uczył się języka polskiego. Po zakończeniu wojny wychowywał się w klasztornym sierocińcu, następnie ukończył technikum oraz Studium Nauczycielskie w Szczecinie. Bez powodzenia starał się o przyjęcie na studia aktorskie do łódzkiej szkoły filmowej, tzw. Toeplitzówki, co znalazło odbicie w fabule powieści Selekcja. Podejmował zatrudnienie w różnych zawodach, pracował jako: „ślusarz, planista, nauczyciel, celnik, pastuch, aktor, bokser, nocny stróż, kreślarz, piłkarz, ogrodnik, sprzedawca wody sodowej, instruktor teatralny, rekwizytor”, inspicjent oraz urzędnik Hartwigu.

W 1976 roku zagrał w 2. odcinku serialu Zaklęty dwór. Przyjaźnił się z Lindsayem Andersonem, który pragnął zrealizować jedną z jego teatralnych koncepcji; mieszkał w Warszawie przy ulicy Chłodnej. Pod koniec życia był dotknięty niedowładem prawej strony ciała.

Nagrody

Wyróżnienia:

  • nagroda główna Jantar 73 (wspólnie z Antonim Krauze) za scenariusz do filmu Palec Boży na I Międzynarodowych Spotkaniach Filmowych „Młodzież na ekranie” w Koszalinie (1973) (w wysokości 10 tys. zł)
  • Nagroda im. Wilhelma Macha za powieść Selekcja (1974)

Twórczość

Rozpoczął swoje pisarstwo od stworzenia tekstu dramatycznego. Zdaniem Alojzego Michalskiego, na dramatach Tadeusza Zawieruchy „odcisnęło się […] piętno wojny i PRL-u”. W 1968 roku napisał powieść Selekcja. Debiutował na łamach prasy w „Almanachu Młodych”. Pierwszą książkę opublikował w Państwowym Wydawnictwie „Iskry” w 1974 roku. W 1984 roku, w Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” ukazała się Legenda o świętym pijaku i inne opowiadania Josepha Rotha w przekładzie na język polski i wyborze Tadeusza Zawieruchy.

Proza

Drukiem ukazały się:

  • Selekcja, Iskry, 1974; powieść oparta na motywach autobiograficznych o losach outsidera Tadzia Kasprzaka, który bezskutecznie walczył o przyjęcie do szkoły teatralnej. Na podstawie powieści Selekcja Antoni Krauze razem z autorem książki napisali scenariusz do filmu Palec Boży, odtwórcą głównej roli był Marian Opania; film został nagrodzony Srebrnym Lwem na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno
  • Między mostami. Opowieść w trzech częściach, Iskry, 1978, powieść oparta na motywach autobiograficznych – przeżyciach z dzieciństwa
  • Celnik i jawnogrzesznica, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, powieść psychologiczna oparta na motywach autobiograficznych
  • Reisefieber, opowiadanie, druk w „Miesięczniku Literackim”, 1988 nr 2/3

Dramat

Napisał następujące utwory dramatyczne:

  • Inicjacja, tekst opublikowany w „Dialogu”, nr 6/1974
  • Tercet
  • Sidła

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alojzy Michalski. Pożegnania. „Promocje Pomorskie”. 12, s. 44, 1993. ISSN 1230-3585.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Lesław Bartelski: Polscy pisarze współcześni 1939-1991. Leksykon. Gdańsk: Tower Press, 2000, s. 477.
  3. ↑ Zmarli: kwiecień – wrzesień 1993. „Kronika Warszawy”. 3/4 (1991/1992), s. 146, 1993. ISSN 0137-3099.
  4. 1 2 3 4 5 Kuncewicz 2001 ↓, s. 134.
  5. 1 2 3 4 5 6 Krzysztof Mętrak. Pożegnanie [Słownik filmowy (164)]. „Film”. 27, s. 6, 1993-07-11. ISSN 0137-463X.
  6. 1 2 3 Barbara Mruklik. Nasze przedpremiery: Palec Boży (zawiera wywiad z Antonim Krauze). „Kino”. 7, 1973.
  7. 1 2 Tadeusz Zawierucha. [w:] FilmPolski.pl [on-line]. Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi. [dostęp 2019-03-28].
  8. 1 2 3 4 5 6 Alojzy Michalski. Tadeusz. Wspomnienie. „Kino”. 5, s. 59, 1999. ISSN 0023-1673.
  9. 1 2 Palec Boży. Antoni Krauze. Studio Filmowe Tor. [dostęp 2019-03-30].
  10. 1 2 3 4 5 6 Kuncewicz 2001 ↓, s. 135.
  11. ↑ Krystyna Goldbergowa: W roku 1982 „Iskry” proponują. Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, circa 1982, s. 12.
  12. 1 2 3 4 Zawierucha, Tadeusz. [w:] NUKAT [on-line]. Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie. [dostęp 2019-03-28].
  13. ↑ Akademia Polskiego Filmu - semestr III, spotkanie 2. [w:] Portal informacji kulturalnej województwa świętokrzyskiego [on-line]. 2011. [dostęp 2019-03-28].
  14. ↑ Michał Rządca-Wykrętowicz. Wypowiedź z 14.03.2018 (Gmach Polskiego Radia, Warszawa). Fundacja Drugi Plan. [dostęp 2019-03-28].
  15. ↑ Tadeusz Zawierucha. Stowarzyszenie Filmowców Polskich. [dostęp 2019-03-28].
  16. ↑ [Reisefieber. Materiały szczegółowe o zapisie]. [w:] Polska Bibliografia Literacka [on-line]. [dostęp 2019-04-03].
  17. ↑ Spis sztuk drukowanych w latach 1956 – V 2018. s. 29.

Bibliografia

  • Piotr Kuncewicz: Agonia i nadzieja. Proza polska od 1956. T. V. Gdańsk: Tower Press, 2001.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.