Tadeusz Schaetzel vel Schätzel
Tadeusz Schaetzel
Zdzisław Kopystyński
pułkownik dyplomowany artylerii
Data i miejsce urodzenia

12 marca 1891
Brzeżany, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

26 czerwca 1971
Londyn, Wielka Brytania

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

Oddział II SG

Stanowiska

attaché wojskowy
szef oddziału

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
II wojna światowa

Odznaczenia

Tadeusz Schaetzel de Merzhausen vel Schätzel, ps. „Zdzisław Kopystyński”, „Tomasz Kryński” (ur. 12 marca 1891 w Brzeżanach, zm. 26 czerwca 1971 w Londynie) – polski żołnierz wywiadu wojskowego, dyplomata i polityk, działacz ruchu prometejskiego, pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, poseł na Sejm RP IV kadencji, wicemarszałek Sejmu.

Życiorys

Syn Stanisława (1856–1941) – adwokata, posła na Sejm Krajowy Galicji i burmistrza Brzeżan oraz Pauliny z domu Sochanik (1870–1943). Jego rodzeństwem byli: Stanisław (1888–1955, specjalista prawa gospodarczego, działacz przemysłu naftowego, wykładowca), Włodzimierz (1889–1948) i Maria (1890–?).

Był czynnym członkiem Akademickiego Klubu Turystycznego we Lwowie. W czasie I wojny światowej w Legionach, szef sztabu Komendy Naczelnej 3 (KN-3) Polskiej Organizacji Wojskowej w Kijowie.

Po odzyskaniu niepodległości przydzielony w 1919 do sztabu naczelnego wodza jako szef Wydziału wywiadu na Rosję w Oddziale II Sztabu Generalnego. W 1922 w tajnej misji do Szwajcarii do tureckiego generała Ismeta Paszy (późniejszego prezydenta Turcji po śmierci Kemala Atatürka). W latach 1922–1923 szef Wydziału Ewidencji w Oddziale II Sztabu Generalnego. 2 listopada 1923 został przydzielony do macierzystego 8 Pułku Artylerii Polowej w Płocku z jednoczesnym odkomenderowaniem na jednoroczny Kurs Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. 31 marca 1924 został mianowany na stopień podpułkownika ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 16. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Z dniem 15 października 1924, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych. Z dniem 1 grudnia 1924 został mianowany attaché wojskowym przy Poselstwie Polskim w Angorze. Z dniem 1 października 1926 został mianowany szefem Oddziału II Sztabu Generalnego (od 22 grudnia 1928 – Sztabu Głównego). Redagował czasopismo „Niepodległość”. 1 stycznia 1929 został mianowany na stopień pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1929 i 3. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Z dniem 1 lutego tegoż roku został przeniesiony w stan nieczynny na okres 12 miesięcy. Z dniem 31 stycznia 1930 został przeniesiony do rezerwy z równoczesnym przeniesieniem w rezerwie do 1 Pułku Artylerii Najcięższej w Warszawie. Do 1928 był zastępcą komendanta naczelnego Związku Legionistów Polskich.

Po przeniesieniu w stan nieczynny rozpoczął służbę zagraniczną. Od 1 lutego 1929 był prowizorycznym radcą ministerialnym w V stopniu służbowym. Od 1 marca tego roku pełnił służbę w Ambasadzie RP w Paryżu na stanowisku prowizorycznego radcy ambasady, tytularnego posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego III klasy. 30 stycznia 1930 awansował na posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego II klasy w IV stopniu służbowym. Od 1 maja do 18 grudnia 1930 był szefem gabinetu kolejnych prezydentów Rady Ministrów: Walerego Sławka i Józefa Piłsudskiego. W 1930 z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem uzyskał mandat posła na Sejm RP III kadencji, jednak nie objął go. Od 1 stycznia 1931 był naczelnikiem Wydziału Wschodniego MSZ. Później wicedyrektor departamentu politycznego MSZ (1934–1935). W latach 1935–1938 poseł na Sejm IV kadencji z okręgu Brzeżany (wybrany ponownie z listy BBWR, nie przystąpił do OZN) i jednocześnie wicemarszałek Sejmu.

Po agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 przekroczył granicę rumuńską, w okresie 1939–1944 internowany w Rumunii, towarzyszył Józefowi Beckowi. W sierpniu 1944 wyjechał do Turcji, następnie do Egiptu.

Od 1947 na emigracji w Wielkiej Brytanii, współorganizator Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie i Ligi Niepodległości Polski, od 1957 był prezesem jej Rady Naczelnej. W 1949 wznowił grupę Prometeusz, której przewodniczył.

Zmarł 26 czerwca 1971 w Londynie. Został pochowany na Cmentarzu South Ealing w Londynie.

Publikacje

  • Rosja i Turcja na drogach historii (1946)
  • Pułkownik Walery Sławek (1947)

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Stanisław Schaetzel de Merzhausen. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-03-28].
  2. ↑ Sprawozdanie roczne Akademickiego Klubu Turystycznego we Lwowie za rok 1910. Lwów: 1911, s. 18.
  3. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 1 listopada 1923, s. 733.
  4. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924, s. 167.
  5. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 110 z 15 października 1924, s. 612.
  6. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 132 z 20 grudnia 1924, s. 747.
  7. ↑ Poselstwo Polskie w Angorze. „Ilustrowany Kurier Codzienny”, s. 31, nr 182 z 5 lipca 1926.
  8. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 14 października 1926, s. 355.
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1929, s. 1.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929, s. 80.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1930, s. 43.
  12. ↑ Związek Legionistów Polskich: 1936–1938: sprawozdanie Zarządu Głównego Związku Legionistów Polskich, Warszawa 1938, s. 34.
  13. ↑ Rocznik Służby Zagranicznej 1933 ↓, s. 70.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923, s. 3.
  15. ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 345 („za zasługi na polu pracy państwowej i dyplomatycznej”).
  16. ↑ M.P. z 1931 r. nr 111, poz. 163 („za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”).
  17. ↑ M.P. z 1928 r. nr 111, poz. 176 („za zasługi na polu zbliżenia polsko-tureckiego oraz za zasługi na polu organizacji wojska”).
  18. ↑ Odznaczenia orderem Polonia Restituta. „Kurier Warszawski”. Nr 134, s. 16, 15 maja 1928.
  19. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Czy wiesz kto to jest?. Stanisław Łoza (red.). Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 652.
  20. ↑ Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315).
  21. ↑ Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 6285/22 G.M.I. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 11, s. 348).
  22. ↑ Polski Czerwony Krzyż. Sprawozdanie za 1935. Warszawa: 1936, s. 11.
  23. ↑ Odznaczenia. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 19, s. 189, 1933.
  24. ↑ Z pobytu ministra Marinkovića w Polsce. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 281 z 4 grudnia 1931.
  25. ↑ Odznaczenia. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 3, s. 65, 1932.
  26. ↑ Fred Puss (red.), Kotkaristi teenetemärk, Tallinn: Eesti Vabariigi Riigikantselei, 2000, s. 157, ISBN 9985-60-778-3 [dostęp 2015-03-19] [zarchiwizowane z adresu 2011-08-27] (est.).
  27. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. Nr 19 z 12 grudnia 1929 r., s. 361.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.