Tadeusz Julian Ruge
Data i miejsce urodzenia

12 stycznia 1886
Żabno

Data i miejsce śmierci

19 września 1939
Drużkopol

prezydent komisaryczny Poznania
Okres

od grudzień 1937
do 1939

Poprzednik

Erwin Więckowski

Następca

Stanisław Celichowski

Odznaczenia

Tadeusz Julian Ruge (ur. 12 stycznia 1886 w Żabnie, zm. 19 września 1939 w Drużkopolu) – major saperów Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ostatni przedwojenny prezydent Poznania, powstaniec wielkopolski.

Życiorys

Urodził się 12 stycznia 1886 w Żabnie, w rodzinie Edwarda i Julii z Cichockich. Uczęszczał do gimnazjum w Pile, ukończył gimnazjum Fryderyka Wilhelma w Poznaniu i tam zdał maturę (1907). W czasach gimnazjalnych był członkiem Towarzystwa Tomasza Zana. W 1912 roku ukończył studia na wydziale inżynierii lądowej i wodnej Politechniki Gdańskiej, a rok później uzyskał tytuł inżyniera budowlanego na Uniwersytecie w Charlottenburgu. Od 1 października 1913 do 1 sierpnia 1914 odbył obowiązkową służbę wojskową w armii niemieckiej, w charakterze jednorocznego ochotnika. Służbę pełnił w Pułku Wojsk Kolejowych Nr 1 (niem. Eisenbahn-Regiment Nr. 1) w Berlinie. Awansował na podporucznika w 1917.

12 stycznia 1919 wrócił do Poznania i otrzymał zadanie zabezpieczenia wojskowych odcinków kolejowych. 31 maja 1919 został przeniesiony z Komendy Liniowej do II batalionu saperów wielkopolskich na Wildzie celem „sformowania oddziału kolejowego”. 7 czerwca 1919 został mianowany dowódcą „oddzielnej kompanii kolejowej przy II batalionie saperów”, będącej kadrą dla formowanego batalionu kolejowego. 17 czerwca 1919 został mianowany dowódcą batalionu kolejowego w Poznaniu-Wildzie. Dowodził batalionem do lipca 1921. Brał udział w rewindykacji Pomorza.

Uczestnik powstania wielkopolskiego i wojny polsko–bolszewickiej. 8 maja 1920 wkroczył wraz z batalionem do Kijowa i tam został ciężko ranny w katastrofie kolejowej. Od 5 sierpnia 1920 został szefem kolejnictwa 5 Armii, od 10 września 1920 w 6 Armii. Odznaczony Orderem Virtuti Militari za brawurowe przeprowadzenie pociągu przez rzekę Słucz. W 1921 służył w stopniu majora w VI batalionie kolejowym. W rezerwie od lipca 1921 do 1 października 1922. Następnie ponownie w służbie wojskowej m.in. jako z-ca dowódcy 3 pułku wojsk kolejowych.

W 1924, jako oficer nadetatowy 7 pułku saperów, pracował w Kierownictwie Rejonu Inżynierii i Saperów w Poznaniu. Przeniesiony do rezerwy w maju 1926 na własną prośbę. W 1934, jako major rezerwy z 7 lokatą na liście starszeństwa oficerów rezerwy inżynierii i saperów ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 r., pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto z przydziałem do 7 batalionu saperów.

4 maja 1926 prezydent Cyryl Ratajski powołał go na stanowisko kierownika Wydziału Budownictwa Zarządu Miasta Poznań. Od 15 czerwca 1927 był radcą miejskim z wyboru. Od 3 stycznia 1936 pełnił funkcję tymczasowego wiceprezydenta miasta Poznania. Po rezygnacji Erwina Więckowskiego, 30 grudnia 1937 został komisarycznym prezydentem miasta Poznania z nominacji ministra spraw wewnętrznych.

Po rozpoczęciu II wojny światowej, 3 września 1939 został wezwany do Warszawy, a następnie do Lublina i Lwowa. 19 września 1939 zginął zabity przez czerwonoarmistów (wg B. Polaka przez nacjonalistów ukraińskich).

Od 1922 był mężem Janiny Murkowskiej, z którą miał dwie córki – Danutę i Wiesławę.

Ordery i odznaczenia

30 maja 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia.

Upamiętnienie

18 stycznia 1994 roku Rada Miasta Poznania upamiętniła Tadeusza Rugego nadając jednej z ulic na Podolanach jego imię.

W 2003 z inicjatywy Jarosława Bączyka z Wielkopolskiego Muzeum Walk Niepodległościowych i Adama Suwarta z Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania rozpoczęto starania o upamiętnienie miejsca pochówku prezydenta Tadeusza Rugego. Ponieważ cmentarz w Żurawnykach na Ukrainie okazał się zdewastowany, a szczątki poległych uległy demineralizacji, uniemożliwiając ekshumację, zastępca prezydenta miasta Poznania Maciej Frankiewicz przywiózł do Poznania urnę z ziemią ze wspomnianego cmentarza. Na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan 19 września 2004 odsłonięto tablicę ku pamięci Tadeusza Ruge, pod którą umieszczono urnę.

Przypisy

  1. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
  2. 1 2 Polak (red.) 1991 ↓, s. 127.
  3. 1 2 Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.21 r.. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921, s. 373, 852. [dostęp 2015-04-03].
  4. ↑ 1887 podaje Rada Miasta Poznania
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 263–264. [dostęp 2021-09-23].
  6. 1 2 Kolekcja ↓, s. 4.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Polak (red.) 1991 ↓, s. 128.
  8. ↑ Dekret Naczelnika Państwa L. 11310 V.M. Adj. Gen. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 6, s. 227)
  9. ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 247.
  10. ↑ Rocznik oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 988, 997. [dostęp 2015-04-03].
  11. ↑ Rocznik oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 810, 824, 829. [dostęp 2015-04-03].
  12. ↑ Rocznik oficerski rezerw. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934, s. 163, 683. [dostęp 2015-04-03].
  13. 1 2 Piotr Bojarski: Tadeusz Ruge - ostatni przedwojenny prezydent Poznania, zabity przez Rosjan. wyborcza.pl, 2016-09-16. [dostęp 2018-03-08].
  14. 1 2 Szkielet z przestrzeloną czaszką [online], Kultura u Podstaw, 12 września 2019 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  15. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2021-12-31]..
  16. ↑ M.P. z 1928 r. nr 296, poz. 727 „za wybitne zasługi, położone w powstaniu wielkopolskim”.
  17. ↑ M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 469 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
  18. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2021-12-31]..
  19. ↑ Uchwała nr XCVIII/573/94 Rady Miejskiej Poznania z 18 stycznia 1994 roku w sprawie nazewnictwa ulic Poznania. Wcześniej wskazana ulica upamiętniała Cyryla Ratajskiego. Rada Miasta stwierdziła, że ze względów orientacyjnych i adresowych niewskazane jest istnienie dwu lub więcej nazw obiektów fizjograficznych o podobnej funkcji (ulica, plac) i niedostatecznym zróżnicowaniu brzmienia i pisowni ich członu wyodrębniającego, a tym bardziej, kiedy członem wyodrębniającym jest to samo nazwisko. W tym czasie nadano nazwę pl. Cyryla Ratajskiego, więc ulica Cyryla Ratajskiego musiała zostać przemianowana

Bibliografia

  • Ruge Tadeusz. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.3-305 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-19].
  • Rozkazy dzienne Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim z 1919 roku.
  • Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
  • Piotr Bojarski, Prezydent będzie upamiętniony w tym roku, Gazeta Wyborcza, Poznań 3 marca 2004 roku.
  • Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.