Tadeusz Feliks Prauss
pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia

21 grudnia 1896
Warszawa

Data i miejsce śmierci

kwiecień 1940
Charków

Przebieg służby
Lata służby

1915–1940

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Formacja

K.u.k. Luftfahrtruppen
Lotnictwo Wojska Polskiego

Jednostki

3 eskadra wywiadowcza
Oficerska Szkoła Lotnictwa
4 pułk lotniczy
6 pułk lotniczy
Armia „Modlin”
Front Północny

Stanowiska

zastępca komendanta szkoły
dowódca dywizjonu lotniczego
dowódca pułku lotniczego
dowódca lotnictwa armii
dowódca lotnictwa frontu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia


Tadeusz Feliks Prauss (ur. 21 grudnia 1896 w Warszawie, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Był synem Tadeusza, architekta, i Janiny z Gąsiorowskich. Jego bratem był inż. Stanisław Prauss, konstruktor lotniczy i pilot sportowy. Uczył się w Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, następnie od 1912 w II Wyższej Szkole Realnej w Krakowie, gdzie w 1914 (podczas I wojny światowej) zdał maturę.

15 kwietnia 1915 został powołany do cesarskiej i królewskiej armii i wcielony do 13 pułku piechoty. Po ukończeniu Szkoły Oficerów Rezerwy w Opawie, walczył na froncie na Bukowinie i w Małopolsce Wschodniej. 1 czerwca 1916 został skierowany do szkoły obserwatorów lotniczych w Wiener Neustadt. Po jej ukończeniu, w stopniu chorążego, latał jako obserwator na samolotach rozpoznawczych w eskadrze Flik 13 (Fliegerkompagnie 13) na froncie włoskim. Odbył 57 lotów bojowych. Od 1 lipca do 5 listopada 1918 był uczniem szkoły pilotów w Krakowie, a następnie – wyższego pilotażu w Neumarkt, gdzie zastał go koniec wojny.

Już 11 listopada 1918 Prauss w stopniu podporucznika pilota wstąpił do nowo formującego się lotnictwa polskiego w Krakowie. Po przeniesieniu do Warszawy, w styczniu 1919 został przydzielony do 3 eskadry wywiadowczej. Od lutego 1919 służył na froncie wojny polsko-bolszewickiej, początkowo operując w rejonie Kowla. Od kwietnia do czerwca 1920 latał w rejonie Kijowa – Berdyczowa na rozpoznanie oraz bombardowanie pozycji nieprzyjaciela. 19 maja, podczas nalotów eskadry na stację Demirki, jego samolot został zestrzelony (drugim członkiem załogi był obserwator, ppor. Jerzy Tereszczenko). 4 czerwca 1920 pod Kijowem został ranny. Odbył 41 lotów bojowych podczas wojny.

23 października 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w Korpusie Wojsk Lotniczych, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej. Od czerwca 1921 był dowódcą 10 eskadry wywiadowczej w 2 pułku lotniczym, a od września 16 eskadry wywiadowczej. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 28. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych. W sierpniu 1922 został zastępcą dowódcy Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Grudziądzu. Brał udział w pierwszym grupowym przelocie polskich samolotów Breguet 19 nad Alpami. Latał także nad Tatrami, a w wolnym czasie uprawiał narciarstwo, turystykę i taternictwo, propagując je wśród lotników.

31 marca 1924 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 11. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych. W styczniu 1925 został przeniesiony z Departamentu IV Ministerstwa Spraw Wojskowych do 4 pułku lotniczego w Toruniu na stanowisko dowódcy dywizjonu. W czerwcu tego roku został dowódcą Niższej Szkoły Pilotów w Bydgoszczy. W maju 1927 został przeniesiony z Centralnej Szkoły Pilotów Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy do 4 pułku lotniczego w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W 1928 został komendantem Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy. 18 lutego 1930 roku został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych. 7 czerwca 1934 roku ogłoszono jego przeniesienie do 6 pułku lotniczego we Lwowie na stanowisko dowódcy pułku. Na stopień pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937 roku i 3. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa. 24 sierpnia 1939 roku został dowódcą lotnictwa i OPL Armii „Modlin”. 13 września 1939 roku został dowódcą lotnictwa Frontu Północnego. Po zakończeniu walk wrócił do rodziny we Lwowie. Tam został zatrzymany przez funkcjonariuszy NKWD i osadzony w więzieniu Brygidki.

Skierowany do obozu w Starobielsku, a następnie zamordowany przez NKWD, prawdopodobnie w kwietniu-maju 1940 w Charkowie, tak jak inni jeńcy tego obozu. Bliższe szczegóły nie są znane. Symboliczny grób Tadeusza Praussa znajduje się w Warszawie na cmentarzu ewangelickim przy ul. Żytniej, w grobie rodzinnym Gąsiorowskich i Praussów (kwatera P-1-1).

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika (sic!). Nominacja została ogłoszona 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, jesienią 2008 został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Tadeusza Praussa przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Rolniczych w Słubicach.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 432.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Władysław Bartosz, Tadeusz Prauss – uzupełnienie, [w:] „Skrzydlata Polska”, nr 51(1986), 17.12.1989, s. 7.
  3. 1 2 Żołnierze Września 2010 ↓, s. 242.
  4. 1 2 Krzysztof A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919–1920, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991, s. 61, ISBN 83-206-0985-2, OCLC 69498511.
  5. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 27 października 1920 roku, s. 1085.
  6. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 245.
  7. ↑ z-ne.pl – Tadeusz Feliks Prauss (pol.) [dostęp 2011-11-21]
  8. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 171.
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 stycznia 1925 roku, s. 30.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 129.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 20 lutego 1930 roku, s. 65.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 165.
  13. ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 375.
  14. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 432 wg autorów był podpułkownikiem.
  15. ↑ Żołnierze Września 2010 ↓, s. 242, 245.
  16. ↑ Cmentarz ewangelicko-reformowany - wyszukiwarka osób pochowanych [online], warszawa.grobonet.com [dostęp 2022-11-11].
  17. ↑ M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1085 „za zasługi na polu rozwoju lotnictwa wojskowego”.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 436 „za loty bojowe nad nieprzyjacielem w czasie wojny 1918-1920”.
  19. ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 484.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. Nr 19 z 12 grudnia 1929 r., s. 367.
  21. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 r. w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON
  22. ↑ Tadeusz Prauss. glusk.diecezja.lublin.pl. [dostęp 2015-03-03].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.