Tadeusz Olbrycht
Data i miejsce urodzenia

23 maja 1891
Sanok

Data i miejsce śmierci

2 czerwca 1963
Kraków

profesor nauk zootechnicznych
Specjalność: weterynaria
Alma Mater

Uniwersytet Wiedeński

Doktorat

1922

Habilitacja

1924

Profesura

1927

Uczelnia

Akademia Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Uniwersytet Wrocławski
Wyższa Szkoła Rolnicza we Wrocławiu

Odznaczenia

Tadeusz Maria Celestyn Olbrycht (ur. 23 maja 1891 w Sanoku, zm. 2 czerwca 1963 w Krakowie) – polski zootechnik, lekarz weterynarii, naukowiec.

Życiorys

Tadeusz Maria Celestyn Olbrycht urodził się 23 maja 1891 w Sanoku. Był synem Piotra Olbrychta (w 1882 zastępca prowizoryczny nauczyciela w szkole ludowej w Zahutyniu pod Sanokiem, lekarz weterynarii, w 1887 mianowany weterynarzem powiatowym w Sanoku i służący tam w kolejnych latach przy c. k. starostwie powiatu sanockiego, w 1911 starszy weterynarz przy c. k. starostwie powiatu wadowickiego) i Marii z domu Jaworskiej (córka Jana, proboszcza greckokatolickiego w Zahutyniu). Jego braćmi byli Jan Stanisław (1886–1968, lekarz, profesor), Bruno (1895–1951, generał Wojska Polskiego).

W 1909 ukończył naukę w Gimnazjum w Wadowicach. Następnie studiował weterynarię we Lwowie do 1912. Studia te kontynuował w Dreźnie i Wiedniu, gdzie w 1914 uzyskał dyplom weterynarza.

Przed 1914 był członkiem Związku Strzeleckiego. Po wybuchu I wojny światowej został powołany do C. K. Armii i służył w jej szeregach od 1914 do 1918. Został mianowany na stopień wojskowego podweterynarza, pozostając w tym charakterze do 1918 bez określenia starszeństwa. Pełnił stanowisko dyrektora szpitala koni na Węgrzech i na froncie włoskim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego 5 grudnia 1918. W służbie czynnej pozostawał do 7 stycznia 1921. Został awansowany na stopień kapitana lekarza weterynarii rezerwy ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym lekarzem weterynarii w Kadrze Okręgowego Szpitala Koni nr VII w Poznaniu. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto.

Po 1918 r. był asystentem w Akademii Weterynaryjnej we Lwowie. Na tej uczelni w 1922 uzyskał stopień naukowy doktora nauk weterynaryjnych. Także w 1922 r. ukończył studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym na Uniwersytecie Poznańskim, uzyskując dyplom inżyniera rolnika. Od 1922 do 1924 był specjalistą hodowli zwierząt w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Został adiunktem w Katedrze Hodowli Zwierząt UP. W 1924 uzyskał tam stopień naukowy doktora habilitowanego. Od 1924 był zastępcą profesora, od 1926 docentem. W 1927 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego i kierownikiem Zakładu Hodowli Zwierząt w AMW. Równolegle był wykładowcą na Wyższych Kursach Ziemiańskich we Lwowie. W 1938 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Był prezesem Lwowskiego Towarzystwa Zootechnicznego. Udzielał się w komisjach Małopolskiego Towarzystwa Rolniczego.

Podczas II wojny światowej przebywał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Był profesorem hodowli zwierząt i pełnił funkcję prodziekana Wydziału Weterynaryjnego na Uniwersytecie Edynburskim. Ponadto zdobył on doktorat z genetyki na University of London w 1944.

Po zakończeniu wojny wrócił w 1946 w nowe granice Polski, zamieszkując we Wrocławiu. Został wykładowcą na Uniwersytecie Wrocławskim i Politechnice Wrocławskiej. Był pierwszym dziekanem Wydziału Zootechnicznego w latach 1950–1953. Kierował Katedrą Ogólnej Hodowli Zwierząt Uniwersytetu, a później Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu do 1961.

Był żonaty z Franciszką, siostrą Hilarego Minca. Zmarł w 1963 w Krakowie i został pochowany tamże w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim (kwatera LXVII-zach. 2-7).

Dorobek naukowy

Tadeusz Olbrycht był specjalistą w dziedzinie genetyki, hodowli zwierząt, biologii rozrodu zwierząt gospodarskich oraz żywienia zwierząt. Zaliczany jest do pionierów w zakresie sztucznego unasienniania zwierząt gospodarskich. Staż naukowy, a następnie etat asystenta uzyskał w Stanach Zjednoczonych u prof. Thomasa Hunta Morgana – laureata naukowej nagrody Nobla, na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Pracował także jako lekarz weterynarii w stadninie koni w Kentucky.

Zaaklimatyzował w Polsce kukurydzę pastewną: koński ząb i wyhodował 4 odmiany. Opracował nowoczesny sprzęt do unasienniania zwierząt gospodarskich i dokonywania pomiarów, udowodnił eksperymentalnie, że rzęsistek bydlęcy powoduje ronienia u krów.

Przed 1939 ogłosił około 50 prac w swojej specjalności naukowej. Do jego najważniejszych prac należą:

  • Podstawy rozwoju zootechniki miczurinowskiej w ZSRR, Lublin 1950.
  • Unasienianie zwierząt gospodarskich, Warszawa 1951.
  • Możliwości zwiększenia płodności zwierząt w świetle biologii, Lublin 1951.
  • Zootechnika. Część ogólna, Wrocław 1952.
  • Jak podnieść żywotność i płodność zwierząt gospodarskich, Warszawa 1955.
  • Kukurydza, Warszawa 1956.
  • Typy użytkowe i rasy zwierząt domowych, Wrocław 1960.

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ W ewidencji wojskowych C. K. Armii był określany w języku niemieckim jako „Thaddäus Olbrycht”.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: Drukarnia Wydawnicza, 1939.
  2. 1 2 Księga chrztów 1882–1892. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 271 (poz. 106).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Ryszard Dzieszyński. Synowie sanockiego weterynarza. „Podkarpacie”. Nr 20, s. 8, 19 maja 1988.
  4. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 435.
  5. 1 2 Księga chrztów 1882–1892. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 104 (poz. 78).
  6. ↑ Część urzędowa. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 181 z 10 sierpnia 1887.
  7. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 32, 522.
  8. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 59, 917.
  9. ↑ Bruno Olbrycht. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2021-07-24].
  10. ↑ Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres 1916. Wiedeń: 1916, s. 1094.
  11. 1 2 Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres 1917. Wiedeń: 1917, s. 1441.
  12. ↑ Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918, s. 1790.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1405.
  14. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1274.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1392.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1264.
  17. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 236.
  18. 1 2 3 4 5 Biografia na stronie poświęconej wrocławskiemu środowiskowi akademickiemu. wsa.dbc.wroc.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-20)]. [on-line] [dostęp: 21.11.2012]
  19. 1 2 Ewa Jaworska, Małgorzata Kaczmar, Ocalić od zapomnienia ten czas i tych ludzi. Wspomnienia o profesorach Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego, 2011, s. 55–67, ISBN 978-83-7717-074-8 [dostęp 2022-07-20].
  20. ↑ Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Tadeusz Olbrycht. rakowice.eu. [dostęp 2021-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-27)].
  21. ↑ Dane na podstawie katalogu Biblioteki Narodowej w Warszawie
  22. ↑ M.P. z 1937 r. nr 178, poz. 294 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.