Tadeusz Albin Nowobilski vel Adam Kmiecik vel Tadeusz Mróz ps. „Dzwon”, „Chmura” (ur. 27 marca 1919 w Palczy, zm. 18 lutego 1989 w Lwówku Śląskim) – podporucznik kawalerii Polskich Sił Zbrojnych i Armii Krajowej, cichociemny, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Jana (zm. 1946), kierownika szkoły podstawowej w Palczy i Gorzeniu Dolnym („Na Dzwonku”), i Salomei z domu Malczik. Miał ośmioro rodzeństwa:

• Władysław, do 1939 leśniczy w Baranowiczach,
• Zbigniew (1914–1942), został zamordowany w KL Auschwitz,
• Mieczysław (1917–1941), poległ pod Gazalą jako aspirant Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich i został pochowany w Tobruku,
• Bolesław ps. „Wstydliwy”, Jan ps. „Mróz” i Kazimierz ps. „Kuna” (zm. 1992) byli żołnierzami oddziału partyzanckiego AK „Limb” dowodzonego przez Czesława Wyrwała ps. „Wilczur”,
• Janina, nauczycielka i Jadwiga.

Tadeusz w 1937 złożył maturę w Państwowym Gimnazjum im. Marcina Wadowity w Wadowicach. W 1938 ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 6 DP przy 20 Pułku Piechoty w Krakowie.

W sierpniu 1939 został zmobilizowany do 12 Pułku Piechoty w Wadowicach. W jego szeregach walczył w kampanii wrześniowej. Parokrotnie próbował przekroczyć granicę polsko-słowacką, był aresztowany przez Gestapo, uciekł, wreszcie 17 marca 1940 roku przekroczył granicę polsko-węgierską i został internowany w obozie w Miszkolcu. W kwietniu przez Jugosławię dotarł do Marsylii, został skierowany do obozu Camp de Carpagne albo Camp de Coëtquidan, a stamtąd do 1 Dywizji Grenadierów i następnie do 10 Brygady Kawalerii Pancernej, z którą brał m.in. udział w bitwie o Montbard, w czasie której 17 czerwca był dwukrotnie ranny w nogi.

Dostał się do niewoli niemieckiej, skąd uciekł do nieokupowanej Francji, z której przez Gibraltar w czerwcu 1942 roku drogą morską dostał się do Wielkiej Brytanii. Od 9 sierpnia 1942 służył w 24 Pułku Ułanów.

Zgłosił się do służby w kraju. Po przeszkoleniu w broni pancernej i dywersji został zaprzysiężony 24 września 1943 w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza i przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Zrzutu dokonano w nocy z 16 na 17 kwietnia 1944 w ramach operacji „Weller 10” dowodzonej przez kpt. naw. Stanisława Daniela. Dostał przydział do 7 batalionu 77 pułku piechoty AK, który operował w Okręgu Nowogródek AK. Początkowo był oficerem 3. kompanii, następnie dowódcą pododdziału w sile ponad kompanii mobilizowanym przez 7 batalion (jego dowódcą został cichociemny por. Jerzy Buyno „Gżegżółka”).

Pod koniec lipca 1944 dostał się w ręce patrolu Armii Czerwonej. Wrócił z łagru w ZSRR 15 listopada 1947.

Wielokrotnie zmieniał miejsce zamieszkania, próbował się osiedlić w Wadowicach, później w Chojnowie (1950, pracował tam bez dokumentów jako robotnik leśny) i Lwówku Śląskim. Tam pracował jako rewident Lasów Państwowych Wrocław i, na krótko przed emeryturą, jako główny księgowy w lwóweckim nadleśnictwie.

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
• odznaka „Zasłużony dla lasów Dolnego Śląska”.

Życie rodzinne

Ożenił się z Barbarą Banaś (ur. 1927), z którą miał dwoje dzieci: Jacka (ur. 1950) i Magdalenę (ur. 1957), zamężną Frątczak.

Przypisy

Bibliografia

• Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939-1946. Londyn: Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego, 1952.
• Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 375. ISBN 83-211-0537-8.
• Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 202–203.
• Eugeniusz Mróz: Saga rodu Nowobilskich. 2012-08-12. [dostęp 2013-12-15].
• Krzysztof A. Tochman: Słownik Biograficzny Cichociemnych, przedmowa Przemysław Bystrzycki, pod red. Tomasza Kaczora. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 123–124. ISBN 83-902499-5-2.
• Wspomnienia Tadeusza Nowobilskiego, cichociemnego, pseudonim „Dzwon”, napisane podczas wakacji w Londynie w 1972 roku u jego stryja Albina Nowobilskiego. [dostęp 2020-09-09].