Tadeusz Lutak ps. „Pancerz” (ur. 29 sierpnia 1917 w Żarnowej) – kapitan Wojska Polskiego, żołnierz konspiracji niepodległościowej w czasie II wojny światowej.

Życiorys

Po ukończeniu szkoły powszechnej wstąpił do wojska. 25 listopada 1937 został przydzielony do szkoły podoficerskiej jako elew 2. Batalionu Pancernego w Żurawicy. Po ukończeniu szkoły podoficerskiej we wrześniu 1938 został przydzielony do kompanii czołgów Vickers jako goniec motocyklowy. W tym samym roku wziął udział w zajęciu Śląska Cieszyńskiego, Orawy i Spiszu.

W trakcie polskiej wojny obronnej września 1939 brał udział w walkach 121. kompanii czołgów lekkich w ramach 10 Brygady Kawalerii i dostał się do niewoli niemieckiej, z której jednak zdołał zbiec. Od 1940 zaangażowany był w działalność konspiracyjną w ramach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Był członkiem grupy dywersyjnej Stanisława Mikulskiego ps. „Żmija”. W ramach podległej AK organizacji wywiadowczo-dywersyjnej kryptonim „Ruch” pozyskiwał informacje wywiadowcze. Brał udział w akcjach sabotażowych i dywersyjnych, a także w akcji likwidacyjnej kolaboranta niemieckiego Edwarda Kocha w Niebylcu. Był żołnierzem w plutonie dyspozycyjnym Inspektoratu Rzeszów Armii Krajowej, a w 1944 został dowódcą drużyny dywersyjnej z Żarnowej w dowodzonym przez ppor. Mikulskiego plutonie dywersyjnym Placówki AK Strzyżów. Po wkroczeniu Armii Czerwonej wyjechał na Ziemie Odzyskane. W rodzinne strony powrócił w 1946 i w kolejnych latach pracował w Żarnowej jako rolnik i masarz.

Po transformacji systemowej w Polsce zaangażował się w działalność kombatancką jako członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych. W 2001 został awansowany na podporucznika WP w stanie spoczynku. W 2019 otrzymał Nagrodą Honorową IPN – „Świadek Historii”.

W sierpniu 2022 obchodził 105 urodziny, będąc w tym momencie także najstarszym byłym czołgistą WP. Został wówczas wyróżniony tytułem Honorowego Obywatela Powiatu Strzyżowskiego. 3 marca 2023 został awansowany na kapitana WP w stanie spoczynku. W lutym 2024 otrzymał honorową odznakę „Zasłużony dla województwa podkarpackiego”.

Wybrane odznaczenia

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2017),
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1987),
• Krzyż Armii Krajowej (1981 i 1998),
• Krzyż Partyzancki (1973),
• Medal Wojska (czterokrotnie; 1948),
• Medal Zwycięstwa i Wolności (1968),
• Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” (1982),
• Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie (1993)

Przypisy

Bibliografia

• RomanR. Konieczkowski RomanR., Strzępy wspomnień, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1986 .
• Zbigniew K.Z.K. Wójcik Zbigniew K.Z.K., Rzeszów w latach drugiej wojny światowej. Okupacja i konspiracja 1939–1944–1945, Rzeszów: Instytut Europejskich Studiów Społecznych, 1998 .