Tadeusz Baranowski (ur. 13 września 1910 we Lwowie, zm. 23 marca 1993 we Wrocławiu) – polski chemik i biochemik, specjalista biochemii stosowanej, enzymologii i biochemii białek i cukrów; uczeń Jakuba Parnasa. Profesor nauk chemicznych (1950).

Życiorys

Syn Tadeusza. W 1933 ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie pozostał na uczelni, gdzie pod kierunkiem prof. Jakuba Parnasa prowadził badania z dziedziny biochemii m.in. nad amoniogenezą. W latach 1935–1937 pracował jako pracownik naukowy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, następnie do wybuchu II wojny światowej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. 20 kwietnia 1939 uzyskał habilitację na WL UJK. W 1939 roku, równocześnie z Maksem Perutzem, prowadził krystalizację białek i planował ich badania rentgenograficzne, co nie nastąpiło z powodu wybuchu wojny.

W okresie radzieckiej okupacji kierował katedrą chemii fizjologicznej w lwowskim Instytucie Medycznym, a podczas okupacji niemieckiej Staatliche Medizinische und Naturwissenschaftliche Fachkurse.

Po wyzwoleniu Polski przeniósł się do Wrocławia, w 1947 izolował i opisał dehydrogenazę fosfoglicerolową, zwaną „enzymem Baranowskiego”. Do 1950 roku był kierownikiem katedry chemii fizjologicznej Uniwersytetu Wrocławskiego, a następnie przez 20 lat Akademii Medycznej we Wrocławiu. W latach 1965–1968 pełnił także funkcję rektora tej uczelni. W latach 50. był inicjatorem uruchomienia w Polsce przemysłowej produkcji preparatów ACTH. Od 1970 roku był przez następne 10 lat dyrektorem Instytutu Biochemii i Biofizyki, a przez następny rok Instytutu Fizjologii i Biochemii. Od 1954 był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, w latach 1965–1974 członkiem prezydium, a od 1969 członkiem rzeczywistym.

Zmarł we Wrocławiu. Został Pochowany na Cmentarzu Komunalnym we Wrocławiu-Pawłowicach (pole 5-16-249).

Najważniejsze publikacje

• Badania nad przenoszeniem grup fosforanowych przez enzymy mięśniowe (1938)
• Chemia fizjologiczna (1951)

Ordery i odznaczenia

• Order Sztandaru Pracy I klasy
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (13 lipca 1954)
• Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1951)
• Medal 30-lecia Polski Ludowej
• Medal 10-lecia Polski Ludowej
• Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
• Odznaka „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”
• Złota Odznaka „Zasłużony dla Dolnego Śląska”
• Odznaka Budowniczego Wrocławia

Upamiętnienie

Od 2014 roku jest patronem ulicy na wrocławskim Oporowie.

Przypisy

Bibliografia

• katalog, Wystawa Wydziału Chemii UJ i Komitetu Krystalografii PAN.
• Reprezentanci nauk medycznych, zmarli członkowie AU w Krakowie, PAU, TNW i PAN.
• Dokumentacja Wystawy „Wrocławskie Środowisko Akademickie, Twórcy i Ich Uczniowie”, Politechnika Wrocławska 2003. wsa.dbc.wroc.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-03)]..