Szmaragd – odmiana berylu, kamień szlachetny o zielonej barwie.

Nazwa

Nazwa minerału pochodzi od greckiego słowa „smaragdos”, oznaczającego „zielony kamień”. W starożytności nazwa ta obejmowała zapewne wszystkie minerały o zielonym zabarwieniu.

Właściwości

Szmaragd, jako odmiana berylu, posiada większość jego właściwości fizykochemicznych. Zbudowany jest z krzemianu glinu i berylu, któremu zieloną barwę nadają domieszki chromu. Pod wpływem ogrzewania barwa zmienia się – proces ten następuje w temperaturze 700–800 °C.

Barwa w szmaragdach jest często rozłożona nierównomiernie. Przezroczystość stanowi cechę dość rzadką (często szmaragdy są mętne wskutek inkluzji), pożądaną w jubilerstwie i charakteryzuje tylko kamienie najwyższej jakości.

W zależności od złoża, w szmaragdach mogą występować drobne różnice we właściwościach fizycznych – zwłaszcza w gęstości i współczynniku załamania światła.

Występowanie

Szmaragdy powstają, kiedy magma pod dużym ciśnieniem przenika w skały ulegające przeobrażeniom. Złoża znaleźć można w łupkach łyszczykowych (np. w dolinie Habach w austriackich Alpach, na Uralu w pobliżu rzeki Takowaja i w Brazylii), w łupkach biotytowych, łupkach ilastych, wapieniu i w hydrotermalnych żyłach węglanowych (np. w rejonie Muzo i Chivor w Kolumbii oraz w Pakistanie). Ważniejsze złoża szmaragdów znajdują się także w Zimbabwe i w RPA, w północnym Transwalu.

Szmaragdy wydobywa się niemal wyłącznie wprost ze skały macierzystej – złoża aluwialne nie powstają, ze względu na gęstość kamieni, która jest zbliżona do gęstości kwarcu.

Zastosowanie

Szmaragd jest szeroko wykorzystywany w jubilerstwie, jako kamień centralny w pierścionkach i wisiorkach. Bywa także wykorzystywany do rzeźb i wyrobów rękodzielniczych. Najczęściej stosuje się dla niego szlif fasetkowy, kaboszonowy (w przypadku mętnych okazów), szmaragdowy i szlif brylantowy.

Przypisy