| Nesoenas picturatus | |||
| (Temminck, 1813) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
synogarlica brunatna | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | |||
Synogarlica brunatna (Nesoenas picturatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje na Madagaskarze, Maskarenach i innych okolicznych wyspach, między innymi w obrębie Kanału Mozambickiego. Nie jest zagrożony wyginięciem; dwa podgatunki wymarły.
Taksonomia
Po raz pierwszy gatunek opisał Coenraad Jacob Temminck w 1813. Holotyp pochodził z Mauritiusu. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Columba Picturata. Obecnie (2023) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza synogarlicę brunatną w rodzaju Nesoenas, podobnie jak autorzy Handbook of the Birds of the World. Dawniej gatunek był umieszczany w rodzajach Streptopelia lub Columba. Systematyka w obrębie podgatunków sporna.
Podgatunki i zasięg występowania
IOC wyróżnia następujące podgatunki:
- †N. p. rostratus (Bonaparte, 1855) – synogarlica seszelska – Seszele
- †N. p. aldabranus (P.L. Sclater, 1872) – Amiranty
- N. p. coppingeri (Sharpe, 1884) – Aldabra, South (Cosmoledo), Glorieuses; dawniej także na Menai (Cosmoledo), Astove i Assumption (gdzie wymarł w latach 70. XX wieku)
- N. p. comorensis (E. Newton, 1877) – Komory
- N. p. picturatus (Temminck, 1813) – synogarlica brunatna – Madagaskar
Ptaki podgatunku nominatywnego wprowadzono na Seszele, Amiranty i Mauritius. Prawdopodobne hybrydy wprowadzono na Diego Garcia (archipelag Czagos).
Morfologia
Długość ciała wynosi około 28 cm, masa ciała: 146–188 g. Synogarlice brunatne to krępe gołębie o stosunkowo małych rozmiarach ciała oraz krótkich nogach. Ciemię, kark i przód głowy są szaroniebieskie. Tył i boki szyi porastają ułożone w rzędach pióra używane podczas zalotów, czarne u nasady i bladofioletowe na końcówkach. Płaszcz ciemny, fiołkoworóżowy, na barkówkach ten kolor przechodzi w purpurę. Lotki II i III rzędu czerwonobrązowe, pokrywy skrzydłowe większe bardziej czerwonawe, a średnie i mniejsze – intensywniej purpurowe. Górna część grzbietu na obszarze między barkówkami popielatobrązowa. Niższa część grzbietu i kuper niebieskoszare, pokrywy nadogonowe bardziej brązowoszare. Środkowe sterówki brązowe z szarawym nalotem, zewnętrzne sterówki czarniawe z białymi końcówkami. Przód szyi i pierś jasne, o fiołkowym kolorze. Niższa część piersi jasnoróżowa, brzuch i pokrywy podogonowe białawe. Tęczówka brązowa, dziób purpurowy z niebieskoszarą końcówką, stopy czerwone. Samice wyróżniają się bardziej matowym upierzeniem, czerwonawym odcieniem płaszcza i pokryw skrzydłowych oraz szarą końcówką ogona. Synogarlice seszelskie wyróżniały się szczegółami upierzenia oraz mniejszymi wymiarami i bardziej zaokrąglonymi, krótszymi skrzydłami.
Ekologia i zachowanie
Środowiskiem życia synogarlic brunatnych są głównie lasy (w tym pierwotne i wtórne lasy wiecznie zielone), lecz pojawiają się też w zdegradowanych zadrzewieniach, na terenach rolniczych i w pobliżu siedlisk ludzkich. Występują od poziomu morza do 2000 m n.p.m. Prowadzą osiadły tryb życia, jednak mogą przemieszczać się pomiędzy wyspami, prawdopodobnie celem żerowania i zyskania dostępu do wody słodkiej. Zwykle przebywają samotnie lub w parach, okazjonalnie w małych grupach. Żerują na ziemi. Zjadają głównie nasiona, czasem też opadłe owoce, kwiaty, pączki kwiatowe, liście, owady i inne bezkręgowce.
Lęgi
Okres lęgowy na Madagaskarze trwa od lipca do lutego, na Komorach – od października do listopada, na Reunionie – od czerwca do kwietnia, Aldabrze – od października do maja, na Wyspach Wewnętrznych (część Seszeli) – od października do marca. Podczas zalotów samiec unosi ciało i nadyma szyję. Gniazdo ma formę luźnej platformy utworzonej z gałązek, ulokowane jest na drzewie lub krzewie, 1,5–5 m nad ziemią. Na Aldabrze gniazdują czasem na drzewach namorzynowych, zaś na Seszelach – na rzewniach (Casuarina). Zniesienie liczy 2 jaja, skorupka biała. Brak informacji na temat wysiadywania i życia piskląt do opierzenia. Dane z niewoli z początku XX wieku mówią o 14–15 dniach inkubacji, jedna informacja z 1962 – o 18 dniach.
Status
IUCN uznaje synogarlicę brunatną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2022). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako lokalnie dość pospolity. Trend liczebności podgatunku nominatywnego na Madagaskarze oceniany jest jako stabilny. Synogarlice seszelskie wymarły wskutek krzyżowania z synogarlicami brunatnymi. Do połowy lat 90. XX wieku ich zasięg ograniczył się jedynie do Bird Island, gdzie współcześnie również występują osobniki z cechami mieszańców. Przedstawiciele S. p. aldabrana wymarli najprawdopodobniej wskutek tępienia ich jako szkodników żerujących na suszącej się koprze.
Przypisy
- ↑ Nesoenas picturatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Nesoenas picturatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2021-09-23] (ang.).
- 1 2 Coenraad Jacob Temminck: Histoire naturelle generale des pigeons et des gallinaces. T. 1. s. 315, 480. (łac. • fr.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Baptista, L.F., Trail, P.W., Horblit, H.M., Boesman, P. & Garcia, E.F.J.: Madagascar Turtle-dove (Nesoenas picturatus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-02-25].
- 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-04-25]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 David Gibbs, Eustace Barnes i John Cox: Pigeons and Doves. A guide to the Pigeons and Doves of the world. Londyn: Christopher Helm, s. 236–237. ISBN 978-1-8734-0360-0.
- 1 2 P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1820 - gołębie (wersja: 2023-03-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-04-25].
- 1 2 3 4 Roger Safford, Frank Hawkins: The Birds of Africa. T. VIII: The Malagasy Region: Madagascar, Seychelles, Comoros, Mascarenes. A&C Black, 2013, s. 490–492. ISBN 978-1-4081-9049-4.
- 1 2 3 Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 165–166. ISBN 978-1-4729-3745-2.
- 1 2 3 4 Madagascar Turtle-dove Nesoenas picturatus. BirdLife International. [dostęp 2023-04-25].
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).