Synagoga w Gryficach
Państwo

 Polska

Miejscowość

Gryfice

Budulec

murowana

Data budowy

1855

Data likwidacji

9 listopada/10 listopada 1938

Data zburzenia

30 stycznia 1986

Położenie na mapie Gryfic
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Położenie na mapie gminy Gryfice
53°54′54″N 15°11′46″E/53,915000 15,196000

Synagoga w Gryficach – dawna i nieistniejąca już bożnica w Greifenbergu (dziś: Gryfice).

Żydowski dom modlitwy został wybudowany w 1855 r. (na miejscu starego z 1840 r.) Znajdował się na terenie dzisiejszej remizy straży pożarnej, przy Poetensteig (dziś ul. 3-Maja) obok dawnej szkoły miejskiej. Synagoga w czasie tzw. "nocy kryształowej" została podpalona, następnie zamknięta. W czasie II wojny światowej – w bożnicy urządzono obóz pracy (Stalag II D, filia obozu w Stargardzie) dla francuskich jeńców wojennych. Po 1945 r. przeznaczona na magazyny. Obiekt został rozebrany 30 stycznia 1986 r.

Przy synagodze działała szkoła dla żydowskich chłopców. Bożnica spełniała również funkcję siedziby gminy żydowskiej (kahału), archiwum i skarbca. Nie posiadała stałego rabina, z uwagi na brak dostatecznych funduszy. Nabożeństwa były prowadzone przez rabinów synagogi stargardzkiej i kołobrzeskiej.

Zbudowana została na planie prostokąta, była murowana w stylu ryglowym i pokryta dwuspadowym dachem. Fasadą zwrócona do dzis. ul. 3-Maja o kamiennym, ściętym i prostokątnym portalu, który był zwieńczony gładkim tympanonem o trzech uskokach. Z lewej strony umieszczone było dwuskrzydłowe prostokątne okno. Szczyt fasady przedzielony został podwójnym prostym gzymsem. Nad tympanonem umieszczona została gwiazda Dawida. Wschodnia elewacja – Mizrach zwrócona była w stronę Jerozolimy. Wbudowano w nią Świętą Skrzynię (Aron ha-kodesz), która była zadaszona i przesłonięta parochetem i wystawała poza lico muru. Przechowywano w niej Torę. Nad skrzynią zawieszona była ozdobna lampa (ner tamid). We wnętrzu znajdowały się: menora, bima do czytania Tory oraz drewniana empora (tzw. babiniec). Wnętrze zostało pokryte polichromią.

Przypisy

  1. 1 2 W. Jarząb. O dwóch synagogach i grzywnie pastora. „Gryfickie Echa”. , z dn. 8 maja 2008 r., s. 9, 2008. Gryfice.
  2. ↑ W. Jarząb. O tym, jak synagoga spłonęła. „Gryfickie Echa”. Z dn. 23 kwietnia 2009 r., s. 9-10, 2009. Gryfice.
  3. 1 2 3 W. Jarząb. O synagodze, kirkucie i obozie pracy. „Gryfickie Echa”. , z dn. 15 maja 2008 r., s. 9, 2008. Gryfice.
  4. ↑ Za: Państwowa Straż Ochrony Zabytków za lata 1983-1986, akta 494.
  5. ↑ Z topografii miasta Gryfice w 1930 r. Za: Innenstadt von Greifenberg in Pommern aus der Zeit um 1930 (schematische Darstellung).
  6. ↑ W. Jarząb. O podatkach, urzędnikach i głosowaniu żydowskich kobiet. „Gryfickie Echa”. Z dn. 12 czerwca 2008 r., s. 7, 2008. Gryfice.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.