Sydon

Sydon
‏صيدا‎
Państwo	Liban
Muhafaza	Dystrykt Południowy
Gmina	Kada Sydon
Powierzchnia	7,86 km²
Populacja (2010); • liczba ludności	; 59 000
	Położenie na mapie Libanu Sydon
	33°34′N 35°22′E/33,566667 35,366667

Sydon lub Sajda (arab. ‏صيدا‎, Ṣaydā, hebr. ‏צִידוֹן‎, Ẓidon, stgr. Σιδώνα) – trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, około 59 tysięcy mieszkańców (2010), położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ok. 35 km na północ od Tyru i ok. 41 km na południe od Bejrutu.

Historia

Jedno z najstarszych miast-państw Fenicjan. Początkowo było najważniejszym spośród miast fenickich, później większe znaczenie uzyskał Tyr. Rozróżniano Mały Sydon, czyli samo miasto, i Wielki Sydon, czyli cały obszar znajdujący się pod jego panowaniem. W Sydonie budowano bardzo dobre okręty, produkowano cenione wyroby ze szkła. Sydon brał udział w kilku koalicjach anty-asyryjskich, jednak walka z Asyrią zwykle kończyła się klęską. W wyniku jednego z takich buntów, król sydoński Abdi-Milkutti został zrzucony z tronu przez Asarhaddona.

W 677 p.n.e. Sydon (akad. Ṣidunu) zdobyty został przez wojska asyryjskiego króla Asarhaddona (681–669 p.n.e.) i przekształcony w stolicę nowej asyryjskiej prowincji. Wówczas to nazwa miasta zmieniona została na Kar-Asarhaddon (akad. Kār-Aššur-aḫu-iddina, tłum. „Port/przystań Asarhaddona”). W 650 p.n.e. za rządów Aszurbanipala (669–627? p.n.e.), Bel-Harran-szaddu’a, gubernator prowincji Kar-Asarhaddon, pełnił urząd asyryjskiego eponima (limmu).

Po upadku Asyrii Sydon, wraz z całą Fenicją, uległ dominacji państwa nowobabilońskiego, a następnie Persji Achemenidów. W 351 p.n.e. Sydończycy razem z Fenicją i Cyprem powstali przeciw Persji; zdradzeni przez własnego władcę, Tennesa, nie chcąc iść do niewoli u Persów spalili się wraz z całym miastem. W 332 p.n.e. Sydon nie stawiał oporu wojskom Aleksandra Macedońskiego.

Sydon jest miastem wielokrotnie wzmiankowanym w Biblii. Fenicjanką z Sydonu była jedna z żon króla Salomona. Ezechiel rzucił klątwę przeciw Sydonowi. Miasto to odwiedził Jezus Chrystus. Paweł z Tarsu w czasie podróży do Rzymu odwiedził przyjaciół w Sydonie.

Istnieją imiona Sydonia i Sydoniusz, oznaczające odpowiednio kobietę i mężczyznę pochodzących z Sydonu.

Królowie Sydonu

Niepełna lista królów Sydonu zestawiona na podstawie źródeł pisemnych, epigraficznych i numizmatycznych. Problematyczne są zwłaszcza próby datowania rządów Tabnita (‏תבנת‎) i Eszmunazara (‏אשמנעזר‎), znanych z zachowanych sarkofagów w egipskim stylu.

Abdi-Milkutti (685?/680–677 p.n.e.),
Tabnit (?) (~ 550 p.n.e. / ~525 p.n.e.),
Eszmunazar (?) (~494 p.n.e.),
Tabnit (?) / Tetramnestos (fl. 480 p.n.e.) – uczestnik bitwy pod Salaminą,
Eszmunazar II,
Bodasztart,
Jatanmilk (?),
Baalszalim (450–426),
Abdamon,
Ba‘ana (404–401?),
Baalszalim II (401–366/365),
Abdasztart I (365–352),
Tabnit (?) / Tennes (351–347/346),
Ewagoras (347/346–343),
Abdasztart II (343/342–333/332),
Abdalonymos (332–312).

Miasta partnerskie

Przypisy

1 2 3 Sajda, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2022-02-17] .
1 2 3 Les cités Phéniciennes: Sidon [online] [dostęp 2022-02-16] (fr.).
1 2 Fritz Rienecker, Gerhard Maier: Leksykon biblijny. Waldemar Chrostowski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, 2001, s. 767, seria: Prymasowska Seria Biblijna. ISBN 83-7146-061-9.
1 2 3 Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon ..., s. 63.
1 2 Alfred Tschirschnitz: Dzieje ludów biblijnych. Wyd. I. Warszawa: M. Sadren i S-ka, 1994, s. 142–143. ISBN 83-86340-00-3.
↑ 1Krl 11,1 w przekładach Biblii.
↑ Ez 28,20-23 w przekładach Biblii.
↑ Mk 7,31 w przekładach Biblii.
↑ Dz 27,3 w przekładach Biblii.
1 2 3 Elayi 2006 ↓.
1 2 3 ThomasT. Kelly ThomasT., Herodotus and the Chronology of the Kings of Sidon, „Bulletin of the American Schools of Oriental Research”, 268, 1987, s. 39–56, JSTOR: 1356993 (ang.).
↑ Эшмуназар, [w:] Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, 1904 [dostęp 2022-02-16] (ros.).

Bibliografia

JosetteJ. Elayi JosetteJ., An Updated Chronology of the Reigns of Phoenician Kings during the Persian Period [online], 2006, s. 5–11, 22–24, 31–32 (ang.).
Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin – Samug), Walter de Gruyter, Berlin – New York 2006-2008, s. 42–68.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[PWN-1] 1 2 3 Sajda, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2022-02-17] .

[antik-2] 1 2 3 Les cités Phéniciennes: Sidon [online] [dostęp 2022-02-16] (fr.).

[Leks767-3] 1 2 Fritz Rienecker, Gerhard Maier: Leksykon biblijny. Waldemar Chrostowski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, 2001, s. 767, seria: Prymasowska Seria Biblijna. ISBN 83-7146-061-9.

[Radner-4] 1 2 3 Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon ..., s. 63.

[tsch-5] 1 2 Alfred Tschirschnitz: Dzieje ludów biblijnych. Wyd. I. Warszawa: M. Sadren i S-ka, 1994, s. 142–143. ISBN 83-86340-00-3.

[6] 1Krl 11,1 w przekładach Biblii.

[7] Ez 28,20-23 w przekładach Biblii.

[8] Mk 7,31 w przekładach Biblii.

[9] Dz 27,3 w przekładach Biblii.

[CITEREFElayi2006-10] 1 2 3 Elayi 2006 ↓.

[:0-11] 1 2 3 ThomasT. Kelly ThomasT., Herodotus and the Chronology of the Kings of Sidon, „Bulletin of the American Schools of Oriental Research”, 268, 1987, s. 39–56, JSTOR: 1356993 (ang.).

[12] Эшмуназар, [w:] Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, 1904 [dostęp 2022-02-16] (ros.).