Strzępiak promienisty (Inocybe splendens R. Heim) – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Inocybe, Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1990 roku. W opracowaniu Władysława Wojewody z 2003 r. gatunek ten jest synonimizowany z Inocybe phaeoluca Kühner, jednak według Index Fungorum są to odrębne gatunki.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 3–5 cm, początkowo stożkowaty, potem rozpostarty z wyraźnym, tępym garbkiem. Brzeg podgięty. Powierzchnia promieniście popękana i pokryta ciemnobrązowymi, liliowymi lub purpurowo-czarniawymi, przylegającymi włókienkami. Spomiędzy włókienek prześwituje słomkowe tło.

Blaszki

Przyrośnięte, lub wyraźnie zbiegające średnio gęste, szerokie. Początkowo o barwie od białawej do płoworóżowej, potem ciemniejsze od zarodników.

Trzon

Wysokość 3–5,5 cm, grubość 0,7–1,1 cm, walcowaty, z obrzeżoną bulwką w podstawie. Powierzchnia biała, na szczycie oszroniona.

Miąższ

Biały, mięsisty, o nieprzyjemnym smaku i ziemistym zapachu.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki eliptyczno-łódeczkowate z dzióbkiem, 9,5–11,2 × 5,5–16,2 µm. Cystydy liczne, 55–75 × 17–20 µm, na szczycie z kryształkami.

Występowanie i siedlisko

Znane jest występowanie strzępiaka brunatnego w Europie i w Ameryce Północnej. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano dwa stanowiska. Ponieważ jednak gatunek ten w checklist W. Wojewody synonimizowany jest ze strzępiakiem brunatnym, nie wiadomo, o który z tych gatunków chodzi. Nowsze stanowiska podaje internetowy atlas grzybów, ale również pod nazwą wg W. Wojewody strzępiak brunatny Inocybe splendens. Zaliczony w nim jest do gatunków rzadkich i wymagających ochrony.

Grzyb mikoryzowy. Rośnie na ziemi, głównie w lasach liściastych. Spotykany pod klonami, brzozami, grabami, topolami, dębami, lipami, wierzbami, ale także pod sosnami.

Gatunki podobne

Inocybe splendens R. Heim opisany został we Francji, gdzie występował na leśnych polankach. Ponieważ w opracowaniu W. Wojewody synonimizowany jest ze strzępiakiem brunatnym Inocybe phaeoluca Kühner, jego występowanie w Polsce wymaga dalszych badań. Dla s. brunatnego charakterystyczną cechą jest brak różowego odcienia i oszronienie trzonu na całej długości.

Przypisy