Struktura Podlesie – struktura geologiczna na Roztoczu Zachodnim w Polsce, która może być kraterem uderzeniowym. Jest to regularne, koliste zagłębienie terenu o średnicy 4,1 km, które wyróżnia się rzeźbą z otoczenia, wśród dolin i wąwozów Roztocza.

Jeżeli jest to istotnie krater uderzeniowy, to zapewne pierwotnie miał średnicę 3,5 km oraz głębokość 150–200 m i powstał 40–60 milionów lat temu w paleogenie. Utworzenie takiego krateru mógł spowodować upadek meteoroidu o średnicy 50–60 m. Brak anomalii magnetycznych wskazuje na obiekt kamienny.

Charakterystyka

Struktura Podlesie znajduje się w obrębie Roztocza Gorajskiego, w większości na terenie wsi Podlesie Duże i Podlesie Małe. Otaczające wzniesienia są poprzecinane licznymi wąwozami, zaś doliny mają tendencję do rozszerzania się ku ujściu, co jest typowe dla procesów denudacyjnych. Struktura Podlesie ma kształt misy o średniej głębokości 46 m, zamkniętej relatywnie wąską bramą, pozbawionej ostańców charakterystycznych dla procesów denudacyjnych, co wskazuje na odmienną genezę tego zagłębienia w porównaniu z resztą obszaru. Pochodzenie tektoniczne struktury jest wątpliwe ze względu na kolisty kształt.

Geologia

Roztocze jest częścią kredowej antykliny, przykrytej osadami lodowcowymi podczas zlodowaceń plejstoceńskich. Zlodowacenie północnopolskie pozostawiło na nim duże ilości osadów typu lessowego, zasypując strukturę Podlesie, która została odsłonięta wskutek erozji w holocenie. Wyniki uzyskane z wierceń wskazują, że struktura jest głębsza niż widoczne obecnie zagłębienie i w okresie zlodowaceń środkowopolskich znajdowało się tam bezodpływowe jezioro, którego poziom sięgał powyżej obecnie istniejącej bramy – zatem pierwotnie struktura była zamkniętym zagłębieniem terenu. Wał krateru mógł zostać zniszczony przez lodowce.

Hipoteza uderzeniowa

Brak jednoznacznych dowodów uderzeniowego pochodzenia struktury Podlesie. Głównym problemem jest, że powstała w słabo związanych skałach osadowych, które podczas impaktu nie tworzą łatwo rozpoznawalnych struktur, pozwalających na identyfikację. Największe możliwości weryfikacji tej hipotezy dają badania petrologiczne margli wydobytych z wierceń z dna struktury, które mogą być zestaloną materią, rozkruszoną wskutek uderzenia.

Przypisy

Bibliografia

• Wiesław Czajka. Struktura Podlesie — czy w Polsce znajduje się wielki krater uderzeniowy?. „Przegląd Geologiczny”. 52 (3), s. 229–232, 2004. 

Linki zewnętrzne

• Wiesław Czajka: Kratery uderzeniowe, Polska, struktura Podlesie. Firma Vanellus, 2008-06-21. [dostęp 2014-06-20]. (pol.).