Stefan Juliusz Marian Liszko (ur. 27 sierpnia 1892 w Szlasach, zm. 24 stycznia 1991 w Warszawie) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 27 sierpnia 1892 we wsi Szlasy, w ówczesnym powiecie makowskim guberni łomżyńskiej, w rodzinie Juliusza i Wandy z Uszyńskich. Ukończył sześć klas gimnazjum i dwa lata szkoły agronomicznej. W 1911 wyjechał do Królestwa Galicji i Lodomerii, a następnie do Nowego Jorku, gdzie poza pracą zarobkową zajmował się organizacją drużyn bojowych „Sokoła”. Działał również w Polskich Drużynach Strzeleckich i Polskiej Partii Socjalistycznej.

Od 10 sierpnia 1914 służył w Legionach Polskich, jako żołnierz 2 szwadronu kawalerii, a później 2 pułku ułanów. Uczestniczył w stopniu kaprala 13 czerwca 1915 w słynnej szarży pod Rokitną, za którą został później odznaczony Orderem Virtuti Militari. 6 kwietnia 1917 został wymieniony jako wachmistrz 2 pułku ułanów, uprawniony do noszenia Krzyża Wojskowego Karola. W tym samym roku został przeniesiony do szwadronu karabinów maszynowych. Internowany po kryzysie przysięgowym w Dufalva i Synowódzku. W sierpniu 1918 został zwolniony z obozu jako obywatel Królestwa Polskiego.

Od listopada 1918 w szeregach odrodzonego Wojska Polskiego. Służył w oddziale konnym żandarmerii w Warszawie, który w listopadzie 1919 został włączony do 3 pułku strzelców konnych jako 2. szwadron I dywizjonu. Wziął udział w wojnie z bolszewikami. 27 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu rotmistrza, w kawalerii. 6 października tego roku oddział, w którym pełnił służbę został przemianowany na 5 pułk strzelców konnych.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 5 pułku strzelców konnych w Tarnowie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 114. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). 12 kwietnia 1927 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 1 stycznia 1927 i 9. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W czerwcu tego roku został przeniesiony z 5 psk do 26 pułku ułanów w Baranowiczach na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego. W kwietniu 1928 został przesunięty na stanowisko kwatermistrza. W sierpniu 1929 został przeniesiony do 6 pułku ułanów na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. 24 grudnia 1929 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 16. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. 28 stycznia 1931 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 6 pułku ułanów. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937 i 5. lokatą w korpusie oficerów kawalerii.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowodził pułkiem aż do kapitulacji Warszawy. Następnie trafił do niewoli niemieckiej i został osadzony w Oflagu VIIA Murnau. W 1947 wrócił do Polski. Pozostawał nadal w służbie czynnej bez przydziału. Zmarł 24 stycznia 1991 w Warszawie. Został pochowany w kwaterze legionowej Cmentarza Wojskowego na Powązkach (kwatera A5, rząd 5, miejsce 9).

Był rozwiedziony, miał dwie córki: Lidię (ur. 20 lutego 1923) i Jadwigę (ur. 20 stycznia 1925).

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Złoty Orderu Wojskowego Virtuti Militari
• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5462 – 17 maja 1922
• Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1935 „za zasługi w służbie wojskowej”
• Krzyż Walecznych trzykrotnie „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918–1921”
• Krzyż Walecznych dwukrotnie „za czyny męstwa i odwagi wykazane w wojnie rozpoczętej 1 września 1939 roku”
• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
• Brązowy Medal Waleczności – 21 czerwca 1915 przez komendanta c. k. 11 Korpusu FML Ignacego von Korda za szarżę pod Rokitną

Przypisy

Bibliografia

• Liszko Stefan Juliusz Marian. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.53-4427 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-03-14].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• 6 Pułk Ułanów Kaniowskich. Krzysztof Mijakowski (red.), Paweł Rozdżestwieński (red.). Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2021, seria: Wielka Księga Kawalerii Polskiej 1918–1939. ISBN 978-83-7769-268-4.
• Roman Gilewski: Zarys historji wojennej 5-go Pułku Strzelców Konnych. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, seria: Zarys historii wojennej formacji polskich 1918–1920.
• Stanisław Jan Rostworowski: Nie tylko Pierwsza Brygada (1914–1918) - Z Legionami na bój. Warszawa: P. W. EGROS - Oficyna Wydawnicza, 1993, s. 291. ISBN 83-85253-05-X.
• Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.