Stefan Arczyński

Stefan Arczyński (2011)
Data i miejsce urodzenia

31 lipca 1916
Essen

Data i miejsce śmierci

28 sierpnia 2022
Wrocław

Zawód, zajęcie

fotograf

Odznaczenia

Stefan Arczyński (ur. 31 lipca 1916 w Essen, zm. 28 sierpnia 2022 we Wrocławiu) – polski fotograf.

Życiorys

Urodzony w Niemczech w rodzinie emigrantów z Wielkopolski, syn Wiktora, urzędnika państwowego, działacza Związku Polaków w Niemczech i Heleny z d. Adamskiej (zm. 1918 r.).

Fotografią zainteresował się już w młodości, w szczególności fotografią sportową. Od 1934 r. uczył się zawodu, a później podjął pracę w usługowym zakładzie fotograficznym w Essen. Wykonywał zdjęcia podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 r.. W 1937 r. pracował w Mönchengladbach – w firmie, dla której wykonywał fotografie sportowe i teatralne.

Po wybuchu II wojny światowej został wcielony do Luftwaffe i skierowany do Francji; tam zajmował się opracowywaniem fotografii lotniczych. Później przeniesiony do piechoty trafił na front wschodni na Ukrainie. Także i tam nie rozstawał się z aparatem fotograficznym i robił zdjęcia podczas wojny z ZSRR. Ranny pod Stalingradem, trafił do sowieckiego lazaretu i do niewoli na Łotwie. W zwolnieniu go stamtąd dopomogła działalność ojca w Związku Polaków w Niemczech.

W 1946 r., po przebyciu polskiego obozu przejściowego, uzyskał obywatelstwo polskie i najpierw trafił do dolnośląskiej Lubawki, a następnie osiedlił się w Kamiennej Górze, gdzie od 1948 r. prowadził zakład fotograficzny. W 1950 r. przeprowadził się do Wrocławia, gdzie przy ul. Łokietka otworzył fotograficzny zakład usługowy. W 1952 r. poznał Lidię Cichocką, artystkę baletu Opery Wrocławskiej, i dwa lata później wziął z nią ślub.

Uczył fotografii we Wrocławskim Towarzystwie Fotograficznym, w 1951 r. został członkiem ZPAF. Jego fotografie dokumentujące odbudowę Wrocławia i Dolnego Śląska publikowane były m.in. przez wydawnictwo Ossolineum.

Wykonywał zdjęcia na okładki czasopism i do widokówek; fotografował także sztukę – balet i teatr. Przez wiele lat współpracował z reżyserem Henrykiem Tomaszewskim, liczne są też portrety, szczególnie żony Lidii. Dużo podróżował po świecie, obok zdjęć z różnych regionów Polski ma w swym dorobku także fotografie z licznych krajów Europy oraz m.in. z Chin, Indii, Afryki i USA.

Pochowany na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu.

Wystawy indywidualne (wybór):

  • Festiwal warszawski – Warszawa; Wrocław; Katowice; Szwecja – Wrocław (1956)
  • Moskwa-Leningrad – Wrocław; Chińskie Dachy – Wrocław (1959)
  • Italia – Wrocław; Chicago, USA (1958–1960)
  • Polska – Chicago, USA; Wystawa retrospektywna – Los Angeles, USA (1960)
  • Martwe drzewa – Wrocław (1961)
  • Drzewa – Wrocław; Ludzie – Wrocław (1962)
  • Tak widziałem Amerykę – Wrocław (1963)
  • Drzewa i ludzie – Galeria Kordegarda, Warszawa (1964)
  • Drzewa – Wrocław (1971)
  • Fotografia – Freital, NRD (1972)
  • Dolny Śląsk – Drezno, NRD (1973)
  • Dzieci na fotografiach Stefana Arczyńskiego – Muzeum Miejskie Wrocławia (2004)
  • Stefan Arczyński, fotografie z lat 1940–1996 – Sokołowsko (2004)
  • Wrocław dziękuje Stulatkom – Wrocław (2008)
  • Ulice świata – Muzeum Miejskie Wrocławia (2010)
  • Europa na fotografiach Stefana Arczyńskiego – Muzeum Miejskie Wrocławia (2011)
  • Migawki sprzed półwiecza – Galeria „Wydawnictwo”, Wrocław 2012
  • 100 na 100 – Muzeum Miejskie, Wrocław (2016)
  • Arczyński#100. Fotografie wrocławskie – Muzeum Pana Tadeusza Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Wrocław (2016)

Odznaczenia

Nagrody

  • Nagroda Artystyczna Miasta Wrocławia (1959),
  • Nagroda Kulturalna Śląska – przyznana przez rząd Dolnej Saksonii (1992),
  • Nagroda Wrocławia (2000).

Przypisy

  1. 1 2 Małgorzata Wieliczko: Stefan Arczyński: Legenda fotografiki, legenda Wrocławia. 2019-07-24. [dostęp 2022-08-28].
  2. ↑ Marcin Kruk: Zmarł Stefan Arczyński. Legendarny fotograf nie tylko Wrocławia. tuwroclaw, 2022-08-28. [dostęp 2022-08-28].
  3. ↑ Piotr Kozłowski: Stefan Arczyński nie żyje. Nestor polskiej fotografii miał 106 lat. dziennik.pl.
  4. ↑ Magda Podsiadły: Stefan Arczyński dziś kończy sto lat. wyborcza.pl, 2016-07-31. [dostęp 2022-08-28].
  5. ↑ Ojciec Stefana został aresztowany przez gestapo i stracony w 1940 przez ścięcie toporem za działalność polonijną
  6. ↑ Jego starszy brat Tadeusz w tym samym czasie służył w Wojsku Polskim i jako oficer brał udział w kampanii wrześniowej.
  7. ↑ Jego ojciec członek ZPwN, został oskarżony przez Niemców o przekazywanie informacji Polakom; skazany i stracony w 1940.
  8. ↑ Michał Jała, Stefan Arczyński – arcymistrz polskiej fotografii czarno-białej /1/, „Miasto Langhansa” (3), Kamienna Góra 2013, s. 2–3.
  9. ↑ Michał Jała, Stefan Arczyński – arcymistrz polskiej fotografii czarno-białej /3/, „Miasto Langhansa” (5), Kamienna Góra 2013, s. 5.
  10. ↑ Obecnie członek honorowy ZPAF Okręgu Dolnośląskiego z legitymacją nr 119.
  11. ↑ Stefan Arczyński o Henryku Tomaszewskim. teatry.art.pl, 2001-10-25. [dostęp 2012-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-10-28)].
  12. ↑ Stefan Arczyński [* 1916-2022]. ZPAF Oddział Dolnośląski. [dostęp 2024-01-28].
  13. ↑ "Chiny" w obiektywie Arczyńskiego [online], Culture.pl [dostęp 2020-02-25] (ang.).
  14. ↑ Złota Gloria Artis dla Stefana Arczyńskiego. mkidn.gov.pl, 2011-09-09. [dostęp 2012-11-21].
  15. ↑ MKiDN – Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis [online] [dostęp 2020-02-25] (pol.).
  16. ↑ Złota Odznaka dla Stefana Arczyńskiego [online], www.umwd.dolnyslask.pl, 18 listopada 2016 [dostęp 2020-02-25].
  17. ↑ Odznaka Honorowa Wrocławia - Wrocław z wdzięcznością "Wratislavia Grato Animo" [online], bip.um.wroc.pl [dostęp 2022-11-14].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.