Stanisława Trzcińska
Data urodzenia

1888

Data i miejsce śmierci

5 grudnia 1943
KL Stutthof

Zawód, zajęcie

rolniczka

Miejsce zamieszkania

Skwary

Narodowość

Polka

Wyznanie

rzymski katolicyzm

Dzieci

Stefan, Jan

Odznaczenia

Stanisława Trzcińska (ur. 1888, zm. 5 grudnia 1943 w KL Stutthof) – Polka zamordowana za pomoc Żydom podczas II wojny światowej.

Życiorys

Jesienią 1939 roku północne Mazowsze zostało wcielone do III Rzeszy. We wrześniu 1940 roku w okolicznym Płońsku powstało getto, gdzie znalazło się ok. 12 tys. Żydów. W grudniu 1942 roku zostało ono zlikwidowane, a praktycznie wszystkich zamieszkujących je Żydów deportowano do Auschwitz-Birkenau. Niektórym Żydom udało się uciec.

Część Polaków zaangażowała się w pomoc uciekinierom. Wśród nich znalazła się Stanisława Trzcińska oraz jej dorośli synowie: Stefan i Jan. Rodzina prowadziła gospodarstwo rolne w Skwarach na północnym Mazowszu. Trzcińscy dostarczali pożywienie i czasowo ukrywali w stodole rodzinę Klinów, którą znali jeszcze sprzed wojny.

23 sierpnia 1943 roku domostwo Trzcińskich otoczył oddział niemieckiej żandarmerii, której doniesiono o miejscowych Polakach pomagających Żydom. Janowi udało się uciec z obławy. Podczas przesłuchania Stanisławę kilkukrotnie uderzono w twarz, Stefana zaś bito do utraty przytomności. Oboje wywieziono do aresztu w Pomiechówku.

Stefan został publicznie powieszony 21 listopada 1943 roku w Złotopolicach wraz z sześcioma innymi osobami (m.in. z Ignacym Ambroziakiem i Władysławem Muchowskim). Jan Trzciński zdołał przeżyć wojnę.

Stanisławę Trzcińską (w niemieckich dokumentach występuje jako Stanisława Trzenska) wywieziono do obozu koncentracyjnego w Stutthofie, gdzie została zamordowana 5 grudnia 1943 roku. Według innego źródła została zamordowana w Modlinie na przełomie 1943/1944 roku.

Upamiętnienie

W 1991 roku Instytut Jad Waszem odznaczył tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata Stanisławę Trzcińską oraz jej dwóch synów, a także innych mieszkańców okolicznych wsi zaangażowanych w pomoc Żydom: Ignacego Ambroziaka i jego żonę Rozalię oraz Władysława Muchowskiego.

W 2023 roku w Złotopolicach w ramach projektu Zawołani po imieniu uroczyście odsłonięto tablicę upamiętniającą Ignacego Ambroziaka, Stanisławę Trzcińską, Stefana Trzcińskiego oraz Władysława Muchowskiego. W wydarzeniu uczestniczyli między innymi: dyrektor Instytutu Pileckiego Magdalena Gawin, naczelny rabin Polski Michael Schudrich, przedstawiciele władz miejscowych samorządowych oraz potomkowie zamordowanych, w tym Joanna Trzcińska, prawnuczka Stanisławy. List do uczestników uroczystości skierował prezydent RP Andrzej Duda.

Przypisy

  1. ↑ Trzcińska Stanisława, Trzciński Jan, Trzciński Stefan [online], Życie za życie [dostęp 2023-09-10] (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 Stanisława Trzcińska - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2023-09-10] (pol.).
  3. ↑ Zawołani po imieniu. Złotopolice 10 maja 2023 [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2023-09-10].
  4. ↑ Trzciński Stefan | Polscy Sprawiedliwi [online], sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2023-09-10].
  5. ↑ Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by 1 January 2022. POLAND [online], yadvashem.org, 2022 [dostęp 2023-09-10] (ang.).
  6. ↑ Upamiętnienie Ignacego Ambroziaka, Stefana Trzcińskiego i Stanisławy Trzcińskiej oraz Władysława Muchowskiego zamordowanych za pomoc Żydom w czasie okupacji niemieckiej - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2023-09-10] (pol.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.