Stanisława Paleolog
Zofia, Łucka, Monika
podpułkownik
Data i miejsce urodzenia

4 maja 1892
Rumno

Data i miejsce śmierci

3 grudnia 1968
Penley

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Armia Krajowa

Formacja

Straż Obywatelska,
Ochotnicza Legia Kobiet

Stanowiska

kurierka,
adiutantka

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa)
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (powstanie warszawskie)

Odznaczenia

Stanisława Paleolog
komisarz
Data i miejsce urodzenia

4 maja 1892
Rumno

Data śmierci

3 grudnia 1968

Formacja

Policja Państwowa
Policja Polska GG

Stanisława Filipina Demetraki-Paleolog, ps. „Zofia”, „Łucka”, „Monika” (ur. 4 maja 1892 w Rumnie, zm. 3 grudnia 1968 w Penley) – działaczka niepodległościowa, uczestniczka czterech wojen, podpułkownik Wojska Polskiego RP, komisarz Policji Państwowej, funkcjonariuszka Policji Polskiej GG, kapitan czasu wojny w ramach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, minister w pierwszym rządzie Antoniego Pająka na uchodźstwie.

Życiorys

Uczyła się w lwowskiej pensji dla dziewcząt sióstr sakramentek, a następnie studiowała w Akademii Handlowej we Lwowie. Podczas I wojny światowej działała w Polskiej Organizacji Wojskowej.

U kresu wojny wzięła udział w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej, w listopadzie 1918 wstępując do Straży Obywatelskiej, służyła w stopniu kaprala. Służyła jako sanitariuszka. Odbywając służbę kurierki została ranna podczas próby przejścia przez front. Wstąpiła do Milicji Obywatelskiej w grudniu 1918, następnie do Ochotniczej Legii Kobiet. Była pierwszą kurierką. Jako kurierka służyła także jej siostra Helena. Pełniła funkcję adiutantki komendantki OLK, Aleksandry Zagórskiej. Po tym jak 1 kwietnia 1920 utworzono Wydziały Ochotniczej Legii Kobiet przy Sekcji Mobilizacyjnej Oddziału I Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, została w stopniu podporucznika OLK adiutantką naczelniczki mjr A. Zagórskiej oraz objęła kierownictwo referatu spraw personalnych. W 1920 w szeregach OLK uczestniczyła w wojnie polsko-bolszewickiej pod Warszawą.

Od 1922 do 1924 pracowała na stanowisku urzędniczym w Szpitalu św. Łazarza w Krakowie. W 1925 wstąpiła do Policji Państwowej. Od 1925 kierowała Policją Kobiecą i zajmowała się jej organizowaniem. Została awansowana do stopnia aspiranta od 1 stycznia 1928, na początku kwietnia 1933 na stopień podkomisarza, a od 1 stycznia 1939 do stopnia komisarza. Pełniła stanowisko kierownika sanitarno-obyczajowej VI brygady Urzędu Śledczego przy ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie (zajmującej się zwalczaniem nierządu i handlu żywym towarem). W czerwcu 1929 została dowódcą kompanii na kursie nowych funkcjonariuszek tej brygady. Od 1935 do 1939 kierowała referatem ds. ofi­ce­rów i sze­re­go­wych Policji Kobiecej w Centrali Służby Śledczej Komendy Głównej Policji Państwowej. Na początku 1930 weszła w skład komitetu organizacyjnego koło mające na celu ratowanie dzieci moralnie zaniedbanych ze szkoły nr 178 w Warszawie.

Po wybuchu II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej i służyła w Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa. Jednocześnie konspiracyjnie działała w Związku Walki Zbrojnej oraz Armii Krajowej. Zajmowała się or­ga­ni­zo­waniem i szko­leniem żoł­nie­rzy w składach bry­gad ob­ser­wa­cyj­no­‑wy­wia­dow­czych i żeńskich gru­p wy­wia­dow­czo­‑dy­wer­syj­nych. Współorganizowała Państwowy Korpus Bezpieczeństwa. Była przydzielona do Komendy Głównej Armii Krajowej, Oddział IV (Kwatermistrzowski, Szefostwo Produkcji Konspiracyjnej „Cieśla” („Perkun”, „Waga”, „Drzewo”). Brała udział w powstaniu warszawskim w jednostce I Obwód „Radwan” (Śródmieście), Zgrupowanie „Chrobry II” (oficer informacyjny), Kierownictwo Produkcji Uzbrojenia. Po powstaniu opuściła Warszawę wraz z ludnością cywilną.

Po wojnie 10 sierpnia 1946, w obliczu zagrożenia aresztowaniem wyjechała z Polski. 12 września tego roku została przyjęta do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech i zweryfikowana w stopniu majora ze starszeństwem z 1 października 1944. Następnie przeniosła się do Wielkiej Brytanii i osiadła w Londynie. 15 października 1954 roku Prezydent RP August Zaleski powołał ją na członka drugiego składu Sądu Obywatelskiego w Londynie. 11 października 1955 została ministrem w pierwszym rządzie Antoniego Pająka władz RP na uchodźstwie. W 1957 ukazała się książka autorstwa Stanisławy Paleolog pt. The Women Police in Poland 1925–1939. Do końca życia pozostawała w stopniu podpułkownika.

Na skutek krwotoku śródmózgowego została sparaliżowana. Ostatnie 11 lat życia spędziła w szpitalu Penley, w którym zmarła 3 grudnia 1968. Pochowana na Southern Cemetery w Manchesterze (sekcja K, grób numer 450).

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Czerski 1999 ↓, s. 8.
  2. ↑ Semper Fidelis. Obrona Lwowa w obrazach współczesnych. Lwów / Warszawa: Straż Mogił Polskich Bohaterów / Oficyna Wydawnicza Volumen, 1930 / 1990, s. Tab. 192.
  3. ↑ Wit Sulimirski: Grupa „Sokół” – Macierz. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1–22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918–1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 4617. ISBN 83-85218-56-4.
  4. ↑ Wanda Kiedrzyńska: Zarys Historii Wojennej O. L. K. (Ochotnicza Legia Kobiet). Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, s. 9.
  5. ↑ Maria Bruchnalska: Z obrony bohaterskiego Lwowa i Małopolski Wschodniej. Udział ziemianel. Lwów: Zjednoczenie Polskich Chrześcijańskich Towarzystw Kobiecych, 1930, s. 8.
  6. ↑ Wanda Kiedrzyńska: Zarys Historii Wojennej O. L. K. (Ochotnicza Legia Kobiet). Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, s. 22.
  7. 1 2 Wanda Kiedrzyńska: Zarys Historii Wojennej O. L. K. (Ochotnicza Legia Kobiet). Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, s. 31.
  8. ↑ Zmiany w policji warszawskiej. „Nowiny Codzienne”. 109, s. 4, 7 kwietnia 1933.
  9. ↑ Stanisława Paleolog. audiovis.nac.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  10. ↑ Rozpusta z myszką. onet.pl, 2015. [dostęp 2015-03-06].
  11. ↑ Szakale. „Kurier Warszawski”. 185, s. 3, 6 lipca 1928.
  12. ↑ Jerzy Paciorkowski: Stawiano je za wzór. [dostęp 2015-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
  13. ↑ Z Łodzi. Policja żeńska. „Nowiny Codzienne”. 253, s. 28, 15 września 1935.
  14. ↑ Kobiety w służbie policji śledczej. „Kurier Warszawski”. 129, s. 6, 19 czerwca 1929.
  15. ↑ Kobiety w policyjnych mundurach. „Kurier Warszawski”. 248, s. 5, 10 września 1935.
  16. ↑ Dzieci moralnie zaniedbane. „Kurier Warszawski”. 12, s. 6, 13 stycznia 1930.
  17. ↑ Batalion „Chrobry II” (Zgrupowanie). pw44.pl. [dostęp 2015-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (20 lutego 2010)].
  18. ↑ Powołanie członków Sądu Obywatelskiego w Londynie. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 84, Nr 14 z 2 listopada 1954.
  19. ↑ Karol Siemaszko, Sąd Obywatelski w Londynie. Organizacja i orzecznictwo, Poznań: Wydawnictwo Rys, 2013, s. 44–46, ISBN 978-83-63664-25-1, OCLC 869925365.
  20. ↑ K. Zimoń: 26 Lutego br. minęło 90 lat od przyjęcia pierwszej polskiej Policjantki do Policji. polskasiecpolicjantek.pl, 1 marca 2015. [dostęp 2015-03-06].
  21. ↑ The Women Police of Poland, 1925 to 1939. books.google.pl. [dostęp 2015-03-06].
  22. 1 2 Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 15-16, s. 136, Czerwiec 1969. Koło Lwowian w Londynie.
  23. ↑ Burial records, Manchester City Council.
  24. ↑ Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 50, Nr 6 z 11 października 1957. „za zasługi w długoletniej służbie państwowej”.
  25. ↑ M.P. z 1933 r. nr 292, poz. 318 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  26. 1 2 3 4 Łoza 1938 ↓, s. 550.
  27. ↑ M.P. z 1929 r. nr 277, poz. 639 „za zasługi na polu organizacji Ochotniczej Legji Kobiecej i pracy społecznej”.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.