Stanisław Jan Lis (ur. 11 stycznia 1940 w Bielowicach, obecnie część Nowego Sącza) – polski ekonomista.

Studia na Wydziale Ogólnoekonomicznym Wyższej Szkoły Ekonomicznej (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny) w Krakowie ukończył w 1963 r. Kolejne stopnie i tytuły naukowe uzyskiwał, prowadząc na tej samej uczelni dynamiczną działalność dydaktyczno–naukową. Stopień doktora nauk ekonomicznych uzyskał w 1972 r., za rozprawę pt. Mierniki poziomu rozwoju wzrostu gospodarczego, zaś doktora habilitowanego w zakresie nauk ekonomicznych w 1983 r. Problematyka rozprawy habilitacyjnej dotyczyła problemu wyrównania poziomu gospodarczego krajów socjalistycznych. Tytuł profesora nauk ekonomicznych nadany został mu przez Prezydenta RP dnia 20.10.1994, a 5 lat później (w 1999) otrzymał nominację Ministra Edukacji Narodowej na stanowisko profesora zwyczajnego w Akademii Ekonomicznej w Krakowie. W 2007 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie.

Działalność naukowo-dydaktyczna

• metodologia badań poziomu, dynamiki i czynników (w tym strukturalnych) rozwoju gospodarczego Polski
• teoria integracji gospodarczej w Europie; analiza procesów konwergencji gospodarek krajów Europy Środkowo-Wschodniej do wymagań integracyjnych ze Wspólnotami Europejskimi; analiza kosztów i korzyści ekonomicznych przystąpienia Polski do unii gospodarczej i walutowej
• teoria i polityka makroekonomiczna w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem procesów transformacji systemowej gospodarki
• międzynarodowa konkurencyjność gospodarek na rynku światowym (na przykładzie Polski i USA)
• badania porównawcze rozwoju gospodarczego Polski, Słowacji, Czech i Węgier w okresie transformacji systemowej i integracji ekonomicznej z Unią Europejską.

Istotna część dorobku naukowego profesora Lisa związana jest z długoletnimi i wielopłaszczyznowymi analizami przebiegu procesów rozwojowych w Polsce, determinantami zmian systemowych, przyczynami nieefektywności gospodarowania oraz studiami na aktualnymi wyzwaniami rozwojowymi wynikającymi z transformacji gospodarki w kierunku rynku. Głównym celem tych dociekań, które zostały ujęte w kilkudziesięciu publikacjach w kraju i za granicą oraz ekspertyzach naukowych.

Ostatni nurt badań obejmuje międzynarodowe porównania poziomu i zdolności konkurencyjnej gospodarek narodowych (głównie na przykładzie Polski, USA i Unii Europejskiej); wybór metodologii pomiaru konkurencyjności i wyodrębnienie czynników determinujących konkurencyjność gospodarek poszczególnych krajów na rynku światowym. Warto podkreślić, że problematyka ta jest pewnym novum w literaturze polskiej, a profesor Lis (wraz z W. Bieńkowskim i J. Bossakiem) są uznani w Polsce za pionierów w tej dziedzinie badań.

W latach 1992–2008 pełnił funkcję Kierownika Katedry Teorii Ekonomii na Akademii Ekonomicznej w Krakowie, w latach 1995–2003 rektora oraz kierownika Katedry Ekonomii i Kierownik Zakładu Studiów Europejskich w Małopolskiej Wyższej Szkole Ekonomicznej w Tarnowie (której był jednym z założycieli), a w latach 2004–2010 rektora oraz kierownika Katedry Ekonomii w Małopolskiej Szkole Wyższej w Brzesku.

Jest członkiem prestiżowych międzynarodowych organizacji i stowarzyszeń naukowych: The Harward University Fellow, The Association for Comparative Economics Studies (USA); International Economics Association (UK), University Council for Economics Management and Education Transfer (Sweden) w latach 1992–1996. Profesor Lis jest członkiem Komisji Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk – Oddział w Krakowie. W latach 1995–2000 był członkiem Sekcji Ekonomii Komitetu Badań Naukowych w Warszawie. Działa także w Fundacji Konrada Adenauera, w Polskim Stowarzyszeniu Badań Wspólnoty Europejskiej (PESCA),w Radzie Naukowej „Nova Ekonomika” Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie. Działał aktywnie w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym (PTE), pełniąc funkcję członka Prezydium Zarządu Głównego i prezesa Zarządu Oddziału PTE w Krakowie w latach 1992–2000.

Współpraca z zagranicznymi ośrodkami naukowymi

Ważną sferą aktywności naukowej profesora Stanisława Lisa stanowiła współpraca z prestiżowymi ośrodkami naukowymi. Dwukrotnie, tj. w roku 1985 i 1990, odbył staże naukowe jako visiting scholar na Uniwersytecie Harvarda. Gościł też wielokrotnie jako visiting profesor w Norgas Handelshǿyskole w Bergen (Norwegian School of Economics and Business Administration), wygłaszając (i publikując) referaty naukowe.

Do szczególnych zasług profesora należy rozwijanie międzynarodowej współpracy na polu naukowym i dydaktycznym pomiędzy Katedrami Teorii Ekonomii (poprzednio Instytutem Ekonomii Politycznej) Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie. Z inicjatywy profesora po raz pierwszy zostały opublikowane referaty z konferencji naukowej zorganizowanej w AE w Krakowie w monografii pt. „Kierunki zmian systemu funkcjonowania krajów socjalistycznych, AE Kraków, ZN nr 341/1991, red. nauk. S. Lis. Z okazji 75-lecia Akademii Ekonomicznej w Krakowie w dniach 14–15 kwietnia 2000 roku z inicjatywy prof. zw. dr. hab. Stanisława Lisa została zorganizowania konferencja podejmująca problematykę dostosowania gospodarki polskiej i słowackiej do kryteriów integracji z Unią Europejską. W 2004 roku ukazała się obszerna monografia pt. „Transformacja – Integracja – Globalizacja”, AE-MWSE, Kraków-Tarnów 2004, pod red. nauk. Stanisława Lisa i Stanisława Miklaszewskiego. Z okazji jubileuszu 35-lecia współpracy między Katedrą Teorii Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Katedrą Teorii Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie została zorganizowana konferencja międzynarodowa pt. „Społeczna gospodarka rynkowa. W poszukiwaniu modelu rozwoju gospodarczego krajów postsocjalistycznych”. Referaty wygłoszone na tej konferencji zostały opublikowane w monografii: „Studia i prace Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie”, nr 4/2009, pod red. nauk. Stanisława Lisa. W dniach 21–22 maja 2009 roku na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie zorganizował międzynarodową konferencję pt. „Kontrowersje wokół akcesji Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej”. Efektem konferencji była monografia pod redakcja naukową S. Lisa pt. „Kontrowersje wokół akcesji Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej”. W dniach 23 i 24 września 2010 roku odbyła się kolejna międzynarodowa konferencja z udziałem m.in. pracowników Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie pt. „Nauki ekonomiczne wobec wyzwań współczesnej gospodarki światowej” organizowana z okazji jubileuszu 70-lecia urodzin Stanisława Lisa. Wygłoszone referaty zostały opublikowane w monografii noszącej ten sam tytuł co konferencja w Bratysławie.

Publikacje naukowe

Dotychczas opublikował ponad 120 pozycji naukowych, w tym 23 książki, podręczniki, monografie (jako autor, współautor i redaktor naukowy).

Działalność organizacyjna

• Członkostwo: Harvard University Fellow, USA – od 1985
• Association for Comparative Economic Studies, USA – od 1997
• Członek Senackiej Komisji ds. Wydawnictw AE w Krakowie (1987-1993), Komisji ds. Badań Naukowych (1980-1983), Komisji ds. Finansów (1983-1986 i od 1993) i innych
• Członek Rady Programowej „Problemów Ekonomicznych” w Krakowie (1988-1991)
• Członek Komisji Nauk Ekonomicznych PAN, Oddział w Krakowie (od 1985)
• Członek Senatu AE w Krakowie, wielokrotnie; Członek Rady Naukowej Oddziału Krakowskiego Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej (1985-1989)
• Przewodniczący Sekcji Ekonomii Politycznej PTE Oddział w Krakowie (1984-1989)
• Prezes Zarządu Oddziału PTE w Krakowie (od 1993-2001)
• Członek Zarządu Głównego PTE w Warszawie (od 1993–2001)
• Przewodniczący i członek Komisji Rady Wydziału Ekonomiki Produkcji ds. przewodów habilitacyjnych i doktorskich, wielokrotnie
• University Council for Economic Managment and Education Transfer, Sweeden – od 1990
• Research Group on Privatization and Company Voluation, członek
• Rada Naukowa Centrum Badań nad Zadłużeniem i Rozwojem przy UJ i AE w Krakowie w latach 1980–1990, członek
• Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej (PECSA) (od 1990 roku) – Polish European Community Studies Association
• Członek Rady Nadzorczej PBP „BUDOSTAL – 2” w Krakowie (1992-1996)
• Członek Komitetu Badań Naukowych – Sekcja Ekonomii (1998-2001), Warszawa
• Fundacja Konrada Adenauera w Polsce (od 2000)
• Członek Rady Społecznej Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (od 2006)
• Redakčna rada (Editorial Boord) „Nova ekonomika”, Vedecky časopis Narodohospodarskej fakulty Ekonomickej Univerzity v Bratislave (od 2008)
• Członek Komisji ds. przewodów doktorskich, Wydział Gospodarki Narodowej, Uniwersytet Ekonomiczny w Bratysławie (od 2008)
• Kapituła Fundacji „Aby żyć” w Krakowie – członek społeczny

Odznaczenia państwowe

• Srebrny Krzyż Zasługi, 1979
• Złoty Krzyż Zasługi, 1983
• Krzyż Kawalerski Polonia Restituta, 1996
• Krzyż Oficerski Polonia Restituta Polski, 2000
• Medal Komisji Edukacji Narodowej przyznany przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania, 2003

Przypisy