| Indie
Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Indii Ustrój polityczny
Konstytucja
Władza ustawodawcza
Władza wykonawcza
Władza sądownicza
Kontrola państwowa
Finanse
Samorząd terytorialny
Partie polityczne
Wybory
Polityka zagraniczna
Wikiprojekt Polityka |
Indie są parlamentarną republiką związkową dzielącą się na 28 stanów i 8 terytoriów (7 terytoriów związkowych i jedno narodowe terytorium stołeczne). Stany i terytoria dzielą się następnie na dystrykty, których w 2011 roku było 640.
Stany posiadają własne organy ustawodawcze i wykonawcze. Na czele władz stanowych stoi gubernator, który jest mianowany przez prezydenta Indii na pięcioletnią kadencję. Gubernator mianuje stanowy rząd z premierem na czele, spośród partii, która wygrała wybory. Stany posiadają 1- lub 2-izbowe parlamenty. Izba niższa stanowego parlamentu zwana jest vidhan sabha i, według indyjskiego prawa, może składać się od 60 do 500 posłów. Wybierana jest ona w wyborach powszechnych na 5 lat. Izba wyższa parlamentu zwana jest vidhan parishad i wybierana jest na sześcioletnie kadencje, z tym, że co 2 lata wymieniana jest trzecia część składu izby. Parlamentom stanowym podlegają wszelkie sprawy z wyjątkiem polityki zagranicznej, obrony, handlu zagranicznego i obywatelstwa (zastrzeżone dla parlamentu związkowego Indii).
Terytoriami związkowymi oraz narodowym terytorium stołecznym zarządzają przedstawiciele rządu Indii – komisarze lub administratorzy. Niektóre z terytoriów posiadają własne parlamenty i rządy, lecz mają one znacznie ograniczone uprawnienia, mniejsze terytoria nie posiadają tych organów władzy. W terytoriach obowiązują prawa związkowe.
W poszczególnych stanach i terytoriach poza ogólnoindyjskimi językami oficjalnymi, czyli hindi i angielskim, mogą obowiązywać dodatkowe języki oficjalne.
Stany i terytoria
Stany Indii (ang. state, hindi प्रांत – prant) są znacznie zróżnicowane. Największe z nich pod względem liczby ludności są największymi jednostkami administracyjnymi świata – wśród dziesięciu najludniejszych jednostek administracyjnych świata pięć to właśnie stany Indii. (Uttar Pradesh z ludnością liczącą niemal 200 mln jest na pierwszym miejscu w tym rankingu, Maharashtra zajmuje miejsce trzecie, Bihar szóste, Bengal Zachodni siódme, a Andhra Pradesh ósme).
Pod względem powierzchni największe z indyjskich stanów dorównują krajom europejskim (np. największy ze stanów, Radżastan jest większy od Polski). Najmniejsze stany nie przekraczają zaś kilku tysięcy km² powierzchni.
Terytoria (ang. territory, hindi केन्द्रीय सरकार – kendrija sarkar) są mniej zróżnicowane od stanów – pod względem powierzchni nie przekraczają kilku tysięcy km², a pod względem ludności nie przekraczają 1,25 mln osób (wyjątkiem jest Delhi liczące ponad 16 mln mieszkańców).
W poniższym zestawieniu nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.), wersji hindi (w zapisie oryginalnym, w polskiej transkrypcji – trb. i w transliteracji – trl.) oraz w językach stanowych. W podobny sposób podano nazwy stolic.
| Lp. | Stan | nazwa polska | nazwa angielska | nazwa hindi | nazwa w dodatkowych językach | stolica | liczba dystryktów | ludność | obszar | lokalizacja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stany | ||||||||||
| 1 | Andhra Pradesh | brak | Andhra Pradesh | आंध्र प्रदेश (trb.: Andhra Pradeś, trl.: Āṁdhra Pradeś) | nazwa telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్
nazwa urdu: آندھرا پردیش |
tymczasowo (przez 10 lat od czerwca 2014) Hajdarabad (pol.), Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu) | 13 | 49 378 776 (2011) (po odjęciu liczby mieszkańców stanu Telangana) | 161 974 km² (po odjęciu powierzchni stanu Telangana) | |
| 2 | Arunachal Pradesh | brak | Arunachal Pradesh | अरुणाचल प्रदेश (trb.: Arunaćal Pradeś, trl.: Aruṇācal Pradeś) | Itanagar (ang.), ईटानगर (hindi – trb.: Itanagar, trl.: Īṭānagar) – brak nazwy polskiej | 16 | 1 382 611 (2011) | 83 578 km² | ||
| 3 | Asam | Asam | Assam | असम (trb.: Asam, trl.: Asam) | nazwa assamska: অসম (trb.: Asam, trl.: Osam) | Dispur (ang.), दिसपुर (hindi – trb.: Dispur, trl.: Dispur), দিসপুর (assamski) – brak nazwy polskiej | 27 | 31 169 272 (2011) | 78 523 km² | |
| 4 | Bengal Zachodni | Bengal Zachodni | West Bengal | पश्चिम बंगाल (trb.: Paśćim Bangal, trl.: Paścim Baṁgāl) | nazwa bengalska: পশ্চিম বঙ্গ (trb.: Paśćim Bongo, trl.: Paścim Baṅga) | Kolkata (Kalkuta) (pol.), Kolkata (ang.), कोलकाता (hindi – trb.: Kolkata, trl.: Kolkātā), কলকাতা (bengalski) | 19 | 91 347 736 (2011) | 87 853 km² | |
| 5 | Bihar | Bihar | Bihar | बिहार (trb.: Bihar, trl.: Bihār) | Patna (ang.), पटना (hindi – trb.: Patna, trl.: Paṭnā) – brak nazwy polskiej | 38 | 103 804 637 (2011) | 99 199 km² | ||
| 6 | Chhattisgarh | brak | Chhattisgarh | छत्तीसगढ़ (trb.: Ćhattisgarh, trl.: Chattīsgaṛh) | Raipur (ang.), रायपुर (hindi – trb.: Rajpur, trl.: Rāypur) – brak nazwy polskiej | 18 | 25 540 196 (2011) | 146 361 km² | ||
| 7 | Goa | Goa | Goa | गोवा (trb.: Gowa, trl.: Govā) | nazwa konkani: गोंय (trb.: Gonja, trl.: Goṁya) | Panaji (ang.), पणजी (hindi – trb.: Panadźi, trl.: Paṇajī), पणजी (konkani) – brak nazwy polskiej | 2 | 1 457 723 (2011) | 3702 km² | |
| 8 | Gudźarat | Gudźarat | Gujarat | गुजरात (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt) | nazwa gudźarati: ગુજરાત (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt) | Gandhinagar (ang.), गांधीनगर (hindi – trb.: Gandhinagar, trl.: Gāṃdhīnagar), ગાંધીનગર (gudźarati) – brak nazwy polskiej | 26 | 60 383 628 (2011) | 195 984 km² | |
| 9 | Haryana | brak | Haryana | हरियाणा (trb.: Harijana, trl.: Hariyāṇā) | Czandigarh (pol.); Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh) | 21 | 25 353 081 (2011) | 44 222 km² | ||
| 10 | Himachal Pradesh | brak | Himachal Pradesh | हिमाचल प्रदेश (trb.: Himaćal Pradeś, trl.: Himācal Pradeś) | Shimla (ang.), शिमला (hindi – trb.: Śimla, trl.: Śimlā) – brak nazwy polskiej | 12 | 6 856 509 (2011) | 55 673 km² | ||
| 11 | Jharkhand | brak | Jharkhand | झारखंड (trb.: Dźharkhand, trl.: Jhāṛkhaṁḍ) | Ranchi (ang.), रांची (hindi – trb.: Rańći, trl.: Rāṁcī) – brak nazwy polskiej | 24 | 31 169 272 (2011) | 74 677 km² | ||
| 12 | Karnataka | Karnataka | Karnataka | कर्नाटक (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka) | nazwa kannada: ಕರ್ನಾಟಕ (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka) | Bangalore (ang.), बंगलूर (hindi – trb.: Bangalur, trl.: Baṁgalūr), ಬೆಂಗಳೂರು (kannada) – brak nazwy polskiej | 30 | 61 130 704 (2011) | 191 773 km² | |
| 13 | Kerala | Kerala | Kerala | केरल (trb.: Kerala, trl.: Kerala) | nazwa malajalam: കേരളം (trb.: Keralam, trl.: Kēraḷaṁ) | Thiruvananthapuram (ang.), तिरुवनंतपुरम (hindi – trb.: Tiruwanantapuram, trl.: Tiruvanaṁtapuram), തിരുവനന്തപുരം (malajalam) – brak nazwy polskiej | 14 | 33 387 677 (2011) | 38 864 km² | |
| 14 | Madhya Pradesh | brak | Madhya Pradesh | मध्य प्रदेश (trb.: Madhja Pradeś, trl.: Madhya Pradeś) | Bhopal (ang.), भोपाल (hindi – trb.: Bhopal, trl.: Bhopāl) – brak nazwy polskiej | 50 | 72 597 565 (2011) | 296 480 km² | ||
| 15 | Maharasztra | Maharasztra | Maharashtra | महाराष्ट्र (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra) | nazwa marathi: महाराष्ट्र (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra) | Mumbaj (Bombaj) (pol.), Mumbai (ang.), मुंबई (hindi – trb.: Mumbaj, trl.: Muṁbaī), मुंबई (marathi) | 35 | 112 372 972 (2011) | 307 762 km² | |
| 16 | Manipur | Manipur | Manipur | मणिपुर (trb.: Manipur, trl.: Maṇipur) | nazwa manipuri: মনিপুর (trb.: Manipur, trl.: Manipur) | Imphal (ang.), इम्फाल (hindi – trb.: Imphal, trl.: Iṁphāl), ঈম্ফাল্ (manipuri) – brak nazwy polskiej | 9 | 2 721 756 (2011) | 22 356 km² | |
| 17 | Meghalaya | brak | Meghalaya | मेघालय (trb.: Meghalaja, trl.: Meghālaya) | Shillong (ang.), शिलांग (hindi – trb.: Śilang, trl.: Śilāṁg) – brak nazwy polskiej | 7 | 2 964 007 (2011) | 22 489 km² | ||
| 18 | Mizoram | brak | Mizoram | मिज़ोरम (trb.: Mizoram, trl.: Mizorām) | Aizawl (ang.), आइज़ोल (hindi – trb.: Aizol, trl.: Āizol) – brak nazwy polskiej | 8 | 1 091 014 (2011) | 21 087 km² | ||
| 19 | Nagaland | Nagaland | Nagaland | नागालैंड (trb.: Nagalaind, trl.: Nāgālaiṁḍ) | Kohima (ang.), कोहिमा (hindi – trb.: Kohima, trl.: Kohīmā) – brak nazwy polskiej | 11 | 1 980 602 (2011) | 16 527 km² | ||
| 20 | Orisa | Orisa | Odisha (do 2011 Orissa) | ओड़िशा (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā) | nazwa orija: ଓଡ଼ିଶା (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā) | Bhubaneswar (ang.), भुवनेश्वर (hindi – trb.: Bhubaneśwar, trl.: Bhuvaneśvar), ଭୁବନେଶ୍ବର (orija) – brak nazwy polskiej | 30 | 41 947 358 (2011) | 155 782 km² | |
| 21 | Pendżab | Pendżab | Punjab | पंजाब (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb) | nazwa pendżabska: ਪੰਜਾਬ (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb) | Czandigarh (pol.); Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski) | 20 | 27 704 236 (2011) | 50 362 km² | |
| 22 | Radżastan | Radżastan | Rajasthan | राजस्थान (trb.: Radźasthan, trl.: Rājasthān) | Jaipur (ang.), जयपुर (hindi – trb.: Dźajpur, trl.: Jaypur) – brak nazwy polskiej | 33 | 68 621 012 (2011) | 342 214 km² | ||
| 23 | Sikkim | brak | Sikkim | सिक्किम (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim) | nazwa nepalska: सिक्किम (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim) | Gangtok (ang.), गंगटोक (hindi – trb.: Gangtok, trl.: Gāṁgtok), गान्तोक (nepalski) – brak nazwy polskiej | 4 | 607 688 (2011) | 7299 km² | |
| 24 | Tamilnadu | Tamilnadu | Tamil Nadu | तमिलनाड (trb.: Tamilnad, trl.: Tamilnād) | nazwa tamilska: தமிழ் நாடு | Ćennaj (Madras) (pol.), Chennai (ang.), चेन्नई (hindi – trb.: Ćennaj, trl.: Cennai), சென்னை (tamilski) | 32 | 72 138 958 (2011) | 130 069 km² | |
| 25 | Telangana | brak | Telangana | nazwa telugu: తెలంగాణ
nazwa urdu: تلنگانہ |
Hajdarabad (pol.), Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu) | 10 | 35 286 757 (2011) | 114 840 km² | ||
| 26 | Tripura | Tripura | Tripura | त्रिपुरा (trb.: Tripura, trl.: Tripurā) | nazwa bengalska: ত্রিপুরা (trb.: Tripura, trl.: Tripurā) | Agartala (ang.), अगरतला (hindi – trb.: Agartala, trl.: Agartalā), আগরতলা (bengalski) – brak nazwy polskiej | 4 | 3 671 032 (2011) | 10 477 km² | |
| 27 | Uttarakhand | brak | Uttarakhand (do 2007 Uttaranchal) | उत्तराखंड (trb.: Uttarakhand, trl.: Uttarākhaṁḍ) | Dehradun (ang.), देहरादून (hindi – trb.: Dehradun, trl.: Dehrādūn) – brak nazwy polskiej | 13 | 10 116 752 (2011) | 51 125 km² | ||
| 28 | Uttar Pradesh | brak | Uttar Pradesh | उत्तर प्रदेश (trb.: Uttar Pradeś, trl.: Uttar Pradeś) | Lucknow (ang.), लखनऊ (hindi – trb.: Lakhnau, trl.: Lakhnaū) – brak nazwy polskiej | 71 | 199 581 477 (2011) | 243 288 km² | ||
| Terytoria związkowe | ||||||||||
| 1 | Andamany i Nikobary | Andamany i Nikobary | Andaman and Nicobar Islands | अंडमान और निकोबार द्वीपसमूह (trb.: Andaman aur Nikobar Dwip-samuh, trl.: Aṁḍamān aur Nikobār Dvīp-samūh) | Port Blair (pol.), Port Blair (ang.), पोर्ट ब्लेयर (hindi – trb.: Port Blejar, trl.: Porṭ Bleyar) | 3 | 379 944 (2011) | 8293 km² | ||
| 2 | Czandigarh | Czandigarh | Chandigarh | चंडीगढ़ (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh) | nazwa pendżabska: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh) | Czandigarh (pol.); Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski) | 1 | 1 054 686 (2011) | 114 km² | |
| 3 | Dadra i Nagarhaweli oraz Daman i Diu (Dadra, Nagarhaweli, Daman i Diu) | Dadra, Nagarhaweli, Daman i Diu | Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu | दादरा एवं नगर हवेली एवं दमन एवं दीव (trb.: Dadra aur Nagar Haweli Daman aur Diw, trl.: Dādrā aur Nagar Havelī Damaṇ aur Dīv) | nazwa gudźarati: દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ (trb.: Dadra ane Nagar Haweli Daman ane Diw, trl.: Dādrā ane Nagar Havelī Damaṇ ane Dīv) | Daman (ang.), दमन (hindi – trb.: Daman, trl.: Daman), દમણ (gudźarati) | 3 | 585 764 (2011) | 603 km² | |
| 4 | Dżammu i Kaszmir | Dżammu i Kaszmir | Jammu and Kashmir | जम्मू और कश्मीर (trb.: Dźammu aur Kaśmir, trl.: Jammū aur Kaśmīr) | nazwa kaszmirska: جۄم تٕ کٔشېر
nazwa urdu: جموں و کشمیر (trb.: Dźammun wa Kaśmir, trl.:Jammūn va Kaśmīr) |
Śrinagar (pol.), Srinagar (ang.), श्रीनगर (hindi – trb.: Śrinagar, trl.: Śrīnagar), سِرېنَگَر (kaszmirski), سرینگر (urdu); Dżammu (pol.), Jammu (ang.), जम्मू (hindi – trb.: Dźammu, trl.: Jammū), جۄم (kaszmirski), جموں (urdu) – stan posiada dwie stolice | 20 | 12 548 433 (2011) | 42 241 km² | |
| 5 | Ladakh | Ladakh | Ladakh | लद्दाख़ | nazwa ladakhi: ལ་དྭགས་ (Wylie: la-dwags) | Leh (ang.), लेह (hindi – trb.: Leh) – Leh | 2 | 274 289 (2011) | 59 146 km² (ok. 38 000 zajmuje Aksai Chin) | |
| 6 | Lakszadiwy | Lakszadiwy | Lakshadweep | लक्षद्वीप (trb.: Lakszadwip, trl.: Lakṣadvīp) | nazwa malajalam: ലക്ഷദ്വീപ് | Kavaratti (ang.), कवरत्ती (hindi – trb.: Kawaratti, trl.: Kavāratti), കവരത്തി (malajalam) – brak nazwy polskiej | 1 | 64 429 (2011) | 32 km² | |
| 7 | Puducherry | brak | Puducherry (do 2006 Pondicherry) | पुडुचेरी (trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri) | nazwa tamilska: புதுச்சேரி
nazwa francuska: Pondichéry |
Puducherry (ang.), पुडुचेरी (hindi – trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri), புதுச்சேரி (tamilski), Pondichéry (francuski) – brak nazwy polskiej | 4 | 1 244 464 (2011) | 492 km² | |
| Terytoria związkowe | ||||||||||
| 1 | Delhi | Delhi, Terytorium Stołeczne Delhi | Delhi, National Capital Territory of Delhi | दिल्ली, राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र दिल्ली (trb.: Dilli, trl.: Dillī; trb. Rasztrij Radźdhani Kszetr Dilli, trl. Rāṣṭrīy Rājadhānī Kṣetr Dillī) | nazwa pendżabska: ਦਿੱਲੀ (trb.: Dilli, trl.: Dillī)
nazwa urdu: دہلی (trb.: Dilli, trl.: Dillī) |
Delhi (pol.); Delhi (ang.), दिल्ली (hindi – trb.: Dilli, trl.: Dillī), ਦਿੱਲੀ (pendżabski – trb.: Dilli, trl.: Dillī), دہلی (urdu – trb.: Dilli, trl.: Dillī) | 9 | 16 753 235 (2011) | 1485 km² | |
| Zobacz też: Narodowy Region Stołeczny Delhi | ||||||||||
Dystrykty
Dystrykty są jednostkami administracyjnymi drugiego rzędu. Każdy stan i terytorium Indii składa się z dystryktów, których liczba jest zróżnicowana. Z tylko jednego dystryktu składają się terytoria Czandigarh, Dadra i Nagarhaweli i Lakszadiwy. Najwięcej dystryktów (71) wchodzi w skład stanu Uttar Pradesh.
Dystrykty są silnie zróżnicowane pod względem powierzchni i liczby ludności. Najwięcej osób zamieszkuje dystrykt Delhi (w 2001 roku 13 782 976 osób), a najmniej dystrykt Yanam leżący w terytorium Puducherry (w 2001 roku 31 362). Największy obszar zajmuje natomiast dystrykt Leh znajdujący się w stanie Dżammu i Kaszmir (82 665 km²), a najmniejszy dystrykt Mahé leżący w terytorium Puducherry (9 km²). Dystrykt Leh jest również najrzadziej zamieszkanym dystryktem (1,4 os./km²), największa gęstość zaludnienia występuje natomiast w dystrykcie Mumbaj w stanie Maharashtra (48 215 os./km²).
Historia
Okres przed uzyskaniem niepodległości
Indie w owym czasie podzielone były na prowincje administrowane bezpośrednio przez władze brytyjskie i księstwa rządzone przez lokalnych władców, pozostające pod brytyjskim protektoratem. Prowincji było sześć, lecz przed samym uzyskaniem niepodległości liczba ta została zwiększona do 17. Księstw (stanów, państw) było ponad 500 – największym był Hyderabad zamieszkany przez ponad 10 mln osób, a najmniejsze księstwa obejmowały obszar zaledwie kilkudziesięciu km².
Indie niepodległe
Podział w latach 1947-1956
Po uzyskaniu niepodległości w 1947 roku Indie już w dzisiejszych granicach, podzielone zostały na stany (reforma zakończyła się w 1950 roku). Utworzonych zostało wtedy 29 stanów pogrupowanych w stany typu A, B, C i D. Poszczególny typ stanów posiadał różny typ władzy. Stany typu A (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Madhya Pradesh, Madras, Orisa, Pendżab i United Provinces (Uttar Pradesh)) miały własne wybieralne parlamenty i rządzone były przez rządy powoływane przez te parlamenty. Stany typu B (Dżammu i Kaszmir, Hyderabad, Madhya Bharat, Mysore, Patiala and East Punjab States Union (PEPSU), Radżastan, Saurashtra, Travancore-Cochin oraz Vindhya Pradesh) rządzone były przez radżpramuków (rodzaj tytularnego księcia). Stany typu C (Ajmer, Bhopal, Bilaspur, Cooch-Behar, Coorg, Delhi, Himachal Pradesh, Kutch, Manipur i Tripura) zarządzane były przez komisarza powoływanego przez władze centralne kraju. Stanem typu D były tylko Andamany i Nikobary, będące specjalnym terytorium.
W 1953 roku został utworzony stan typu A Andhra (wydzielony z Madrasu), w 1954 stan Bilaspur włączony został do Himachal Pradeshu, a w 1956 roku do Indii włączone zostały Indie Francuskie jako osobne terytorium pod nazwą Pondicherry (jedna z pięciu części Indii Francuskich, Chandernagore, przyłączona została do Indii już w roku 1950, a w roku 1954 wcielona została do stanu Bengal Zachodni).
Reforma z 1956 roku
1 listopada 1956 roku weszła w życie reforma administracyjna. Zlikwidowane zostały stany typu A, B, C i D, a w zamian kraj podzielono na stany i terytoria związkowe. Obszary stanów zostały zmienione tak, aby pokrywały się z granicami etniczno-językowymi. Powstało 12 stanów (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Kerala, Madhya Pradesh, Madras, Mysore, Orisa, Pendżab, Radżastan i Uttar Pradesh) i 6 terytoriów związkowych (Delhi, Himachal Pradesh, Manipur, Tripura, Andamany i Nikobary oraz Lakkadiwy, Minicoy i Amindiwy).
Zmiany po 1956 roku
- Podział administracyjny Indii w 1956 roku
- Podział administracyjny Indii w 1957 roku
- Podział administracyjny Indii w 1960 roku
- Podział administracyjny Indii w 1961 roku
- Podział administracyjny Indii w 1966 roku
- Podział administracyjny Indii w 1972 roku
- Podział administracyjny Indii w 1975 roku
- Podział administracyjny Indii w 1987 roku
- Podział administracyjny Indii w 2006 roku
Po reformie z 1956 roku liczba stanów i terytoriów nadal ulegała zmianom:
- w 1957 roku z Asamu wydzielono terytorium Naga Hills-Tuensang Area
- w 1960 roku stan Bombaj został podzielony na stany Maharashtra i Gujarat
- w 1961 roku Indie Portugalskie zostały zaanektowane przez Indie jako dwa nowe terytoria: Dadra i Nagarhaweli oraz Goa, Daman i Diu
- w 1963 roku terytorium Naga Hills-Tuensang Area zostało przekształcone w stan Nagaland
- w 1966 roku stan Pendżab został podzielony na stan Hariana, stan Pendżab i terytorium związkowe Czandigarh (część stanu została również włączona do Himachal Pradeshu
- w 1968 roku zmieniono nazwę stanu Madras na Tamilnadu
- w 1971 roku zmieniono status Himachal Pradeshu z terytorium związkowego na stan
- w 1972 roku wydzielono ze stanu Asam stan Meghalaya, terytorium związkowe Mizoram oraz terytorium związkowe Arunachal Pradesh; zmieniono również status dwóch terytoriów związkowych (Manipuru i Tripury) na stany
- w 1973 roku zmieniono nazwę stanu Mysore na Karnataka oraz nazwę terytorium związkowego Lakkadiwy, Minicoy i Amindiwy na Lakszadiwy
- w 1975 roku Sikkim został włączony do Indii jako stan
- w 1986 roku zmieniono status Mizoramu z terytorium związkowego na stan
- w 1987 roku zmieniono status Arunachal Pradeshu z terytorium związkowego na stan oraz podzielono terytorium związkowe Goa, Daman i Diu na stan Goa i terytorium związkowe Daman i Diu
- w 1991 roku zmieniono status Delhi z terytorium związkowego na narodowe terytorium stołeczne
- w 2000 roku ze stanu Madhya Pradesh wydzielono stan Chhattisgarh; ze stanu Uttar Pradesh wydzielono stan Uttaranchal; ze stanu Bihar wydzielono stan Jharkhand
- w 2006 zmieniono nazwę terytorium Pondicherry na Puducherry
- w 2007 zmieniono nazwę stanu Uttaranchal na Uttarakhand
- w 2011 zmieniono angielską nazwę stanu Orissa na Odisha
- 2 czerwca 2014 ze stanu Andhra Pradesh wyodrębniono stan Telangana
- 31 października 2019 został zlikwidowany stan Dżammu i Kaszmir, a w zamian utworzono dwa terytoria: Dżammu i Kaszmir oraz Ladakh
- 26 stycznia 2020 terytoria Dadra i Nagarhaweli oraz Daman i Diu zostały połączone w jedno terytorium związkowe
Przyszłe zmiany
W Indiach żywe są ruchy separatystyczne dążące do utworzenia nowych stanów. Regiony dążące do utworzenia nowych stanów:
- Bodloand ze stanu Asam (obecnie istnieje region autonomiczny o nazwie Bodoland Territorial Areas District)
- Bundelkhand ze stanów Uttar Pradesh i Madhya Pradesh
- Dimaradźi ze stanu Asam
- Delhi – nowy stan miałby powstać z podziału obecnego narodowego terytorium stołecznego na stan Delhi i narodowe terytorium stołeczne Nowe Delhi liczące ok. 43 km²
- Gorkhaland ze stanu Bengal Zachodni
- Harit Pradesh ze stanu Uttar Pradesh
- Kaććh ze stanu Gudźarat
- Tulu Nadu ze stanów Karnataka i Kerala
- Vidarbha ze stanu Maharashtra
- Vindhyanchal ze stanu Madhya Pradesh
- Rozbicie Uttar Pradesh na kilka nowych stanów
Znaczenie nazw stanów i terytoriów
- Andamany i Nikobary: od nazw dwóch archipelagów tworzących terytorium; Andaman – zniekształcenie sanskryckiej nazwy Hanuman (nazwa mitycznego króla małp), Nikobar – w sanskrycie kraj nagich
- Andhra Pradesh: kraj Telugów (pradesh w hindi to kraina, a andhramu w telugu to nazwa własna narodu, czyli Telugu)
- Arunachal Pradesh: z hindi kraj gór porannego światła (pradesh – kraj, aruna – świt, chal – góry)
- Asam: od nazwy plemienia Ahom
- Bengal Zachodni: od nazwy narodu
- Bihar: klasztor (od sanskryckiego vihara – dosł. schronienie, azyl)
- Chhattisgarh: 36 fortów (w hindi chhattis – 36, garh – fort)
- Czandigarh: Czandi – nazwa bogini, garh – fort (w hindi); razem – miejsce po świątyni Czandi koło fortu
- Dadra i Nagarhaweli: od nazw dwóch enklaw wchodzących w skład terytorium
- Daman i Diu: od nazw dwóch enklaw wchodzących w skład terytorium
- Delhi: od nazwy boga Dhillika
- Dżammu i Kaszmir: Dżammu – od imienia króla Jamboolochan, Kaszmir – w sanskrycie kraj boga Kasjapy
- Goa: skrót od sanskryckiego Gomantaka
- Gudźarat: od nazwy narodu
- Hariana: dom boga Hari (w hindi ayana – dom)
- Himachal Pradesh: kraj Himalajów lub kraj śnieżnych gór (w sanskrycie hima – śnieg, chal – góry, w hindi pradesh – kraj)
- Jharkhand: w hindi leśny kraj
- Karnataka: w kannada wyniosły (dumny) kraj
- Kerala: w malajalam kraj palm kokosowych (kera – palma kokosowa, alam – kraj)
- Lakszadiwy: od nazwy archipelagu będącego tym terytorium; sto tysięcy wysp (w hindi laksza – 100 000, dvipa – wyspy)
- Madhya Pradesh: środkowa kraina (w hindi madhya – środek, centrum, pradesh – kraj)
- Maharashtra: w sanskrycie wielkie królestwo (maha – wielki, rashtra – królestwo)
- Manipur: miasto klejnotów
- Meghalaya: dom chmur
- Mizoram: kraj plemienia Mizów
- Nagaland: kraj plemienia Nagów
- Orisa: od protodrawidyjskiego arici – ryż
- Pendżab: 5 rzek (po persku pandż – 5, ab – woda, rzeka)
- Puducherry: nowe miasto (po tamilsku pudu – nowy, cheri – miasto)
- Radżastan: kraj króla (w hindi radża – król, sthan – kraj)
- Sikkim: od sanskryckiego sikhin – szczyt
- Tamilnadu: po tamilsku kraj Tamilów
- Tripura: dosłownie „trójmiasto” (tri trzy i pura miasto)
- Uttarakhand: w hindi północny kraj (uttar – północ, górny, khand – kraj, region)
- Uttar Pradesh: w hindi górny kraj lub północny kraj (uttar – północ, górny, pradesh – kraj)
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Census of India 2011. Administrative Atlas of India. Nowe Delhi: Office of the Registrar General & Census Commissioner, India; Ministry of Home Affairs, Government of India, 2011. [dostęp 2012-11-13].
- ↑ Katarzyna Mill: System polityczny Indii. Portal Spraw Zagranicznych psz.pl, 2007-10-18. [dostęp 2012-11-19]. (pol.).
- ↑ The Constitution of India. Official Portal of the Indian Government, 2011. [dostęp 2012-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-14)]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 4. Azja Południowa. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2005. ISBN 83-239-9018-2.
- ↑ Statoid Factoids. Statoids. [dostęp 2012-11-14]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 Robocza wersja wykazu polskich nazw geograficznych świata. Azja. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wrzesień 2012, s. 23-25. [dostęp 2012-11-13].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 Subdivisions of India in local languages Hindi, English, Assamese, Bengali, Bhojpuri, French, Gujarati, Kannada, Kashmiri, Konkani, Malayalam, Manipuri/Meitei, Marathi, Nepali, Oriya, Punjabi, Tamil, Telugu, and Urdu. Geonames. [dostęp 2012-11-13]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 2011 Census of India, provisional population totals. Office of the Registrar General & Census Commissioner, 2012. [dostęp 2012-11-13]. (ang.).
- ↑ उड़ीसा (नाम परिवर्तन) विधेयक, 2010 [The Orissa (Alteration of Name) Bill, 2010]. Parliament of India, 2010-11-09. [dostęp 2012-11-14]. (hindi).
- ↑ The Constitution Of India First Edition (1950). Delhi: Metropolitan Book Company, 1950.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 States of India. Statoids, 2012-02-01. [dostęp 2012-11-13]. (ang.).
- ↑ States Reorganisation Act, 1956 (Act No. 37 of 1956). Parliament of India, 1956.
- ↑ Jan Grzenia: Słownik nazw geograficznych z odmianą i wyrazami pochodnymi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 268. ISBN 978-83-01-15609-1.