Speiranta konwaliowata

Speiranta konwaliowata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Rodzaj	speiranta
Gatunek	speiranta konwaliowata
	Nazwa systematyczna
	Speirantha gardenii (Hook.) Baill.; Hist. Pl. 12: 524 (1894)
Synonimy
	Albuca gardenii Hook.; Speirantha convallarioides Baker;
	Albuca gardenii Hook.; Speirantha convallarioides Baker;

Speiranta konwaliowata (Speirantha gardenii R.Br.) – gatunek rośliny z monotypowego rodzaju speiranta (Speirantha Baker) z rodziny szparagowatych. Występuje endemicznie w południowo-wschodnich Chinach.

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów σπείρα (speira – spirala) i άνθος (anthos – kwiat), odnosząc się do kwiatostanu. Epitet gatunkowy honoruje Alexandra Gardena, anglo-amerykańskiego botanika.

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie rośliny zielne.

Pędy: Niemal podnoszące się, grube, okrągłe na przekroju kłącze o długości 2–12 cm lub dłuższe i średnicy 3–15 mm, z pełzającymi, długimi i smukłymi rozłogami.

Liście: Od 4 do 8 odziomkowych liści, zebranych w luźną różyczkę liściową, o blaszce wąsko eliptycznej do eliptyczno-odwrotnie lancetowatej, stopniowo zwężającej się do nasady, i ostrym wierzchołku, o wymiarach 7–15×3–5 cm.

Kwiaty: Zebrane od 12 do 18 w wierzchołkowe grono o długości 4–6 cm i średnicy 2,5–4 cm, wyrastające z pachwin liściowych na niemal wzniesionym, nagim głąbiku o wysokości 13–20 cm. Wsparte półbłoniastymi, białymi lub niekiedy nabiegłymi czerwonawo przysadkami, krótszymi od szypułki. Szypułki członowane wierzchołkowo, długości 0,7–1,7 cm. Sześć wolnych listków okwiatu, rozpostartych, lancetowatych, o wymiarach 4–6×1,5–2,4 mm, białych. Sześć pręcików o długości 3–5 mm, osadzonych u nasady listków okwiatu, o nitkowatych nitkach długości ok. 3 mm i eliptycznych, obrotnych pylnikach długości ok. 2 mm. Zalążnia górna, jajowato-kulistawa, wielkości ok. 2 mm, trójkomorowa, z 3–4 zalążkami w każdej komorze. Szyjka słupka smukła, długości ok. 2 mm, zwieńczona drobnym, trójbruzdowanym znamieniem.

Owoce: Niemal kulistawe jagody o średnicy ok. 5 mm.

Biologia i ekologia

Rozwój: Kwitną od maja do czerwca, owocują w lipcu.

Siedlisko: Lasy liściaste, zbocza wzgórz wzdłuż dolin lub strumieni, na wysokości 600–900 m n.p.m.

Cechy fitochemiczne: W roślinach obecnych jest pięć kardenolidów, z których 42% stanowi rodeksyna A, 31% lokundjozyd i poniżej 4% glikozyd digitoksygeniny, periploramnozyd i glukozyd peryplogeniny. Z kłącza wyizolowano dwie saponiny steroidowe z grupy glukopiranozydów.

Genetyka: Liczba chromosomów 2n = 38. Kariotyp składa się z 22 chromosomów metacentrycznych, 6 chromosomów submetacentrycznych i 10 chromosomów subtelocentrycznych.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj speiranta należy do plemienia Convallarieae w podrodzinie Nolinoideae rodziny szparagowatych Asparagaceae. Stanowi klad siostrzany rodzajów Rohdea, Reineckea i konwalia.

Znaczenie użytkowe

Gatunek uprawiany jako roślina ozdobna. Preferuje stanowiska półcieniste, wilgotne, średnio żyzne. W Polsce może nie być mrozoodporna (strefy mrozoodporności: 8–10).

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-02-05] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2022-01-13]. (ang.).
↑ Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych: łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. T. 4 (R-Z). CRC Press, 2000, s. 2527. ISBN 0-8493-2678-8. (ang.).
↑ David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Liang Songyun, Minoru N. Tamura: Flora of China. T. 24: Flagellariaceae through Marantaceae. 2000, s. 234.
1 2 3 4 James Cullen: The European garden flora: a manual for the identification of plants cultivated in Europe, both out-of-doors and under glass. Cambridge: Cambridge University Press, 1986, s. 250. ISBN 978-0-521-24859-4.
↑ Guido Pauli. The Cardenolides of Speirantha convallarioides 1. „Planta Medica”. 61 (02), s. 162–166, 1995-04. DOI: 10.1055/s-2006-958039.
↑ Meng-Jing Chen. Steroidal Saponins from Speirantha gardenii (Liliaceae). „Acta Botanica Sinica”. 41 (1), 1999.
↑ Yang Di-Qing, Zhu Xie-Fu. Karyotype Analysis of Speirantha gardenii (Hook.) Baill.. „Acta Phytotaxonomica Sinica”. 21 (1), s. 50-54, 1983.
↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2022-02-05]. (ang.).
↑ G. Raman, S. Park. Chloroplast Genome Sequence of the Speirantha gardenii: Comparative and Adaptive Evolutionary Analysis.. „Agronomy”. 10 (9), 2020. DOI: 10.3390/agronomy10091405.
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 872, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-02-05] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2022-01-13]. (ang.).

[gawrys-4] Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych: łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.

[crc-5] Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. T. 4 (R-Z). CRC Press, 2000, s. 2527. ISBN 0-8493-2678-8. (ang.).

[nop-6] David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.

[foc-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Liang Songyun, Minoru N. Tamura: Flora of China. T. 24: Flagellariaceae through Marantaceae. 2000, s. 234.

[feu-8] 1 2 3 4 James Cullen: The European garden flora: a manual for the identification of plants cultivated in Europe, both out-of-doors and under glass. Cambridge: Cambridge University Press, 1986, s. 250. ISBN 978-0-521-24859-4.

[kard-9] Guido Pauli. The Cardenolides of Speirantha convallarioides 1. „Planta Medica”. 61 (02), s. 162–166, 1995-04. DOI: 10.1055/s-2006-958039.

[sapo-10] Meng-Jing Chen. Steroidal Saponins from Speirantha gardenii (Liliaceae). „Acta Botanica Sinica”. 41 (1), 1999.

[kario-11] Yang Di-Qing, Zhu Xie-Fu. Karyotype Analysis of Speirantha gardenii (Hook.) Baill.. „Acta Phytotaxonomica Sinica”. 21 (1), s. 50-54, 1983.

[grin-12] USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2022-02-05]. (ang.).

[gen-13] G. Raman, S. Park. Chloroplast Genome Sequence of the Speirantha gardenii: Comparative and Adaptive Evolutionary Analysis.. „Agronomy”. 10 (9), 2020. DOI: 10.3390/agronomy10091405.

[mabberley-14] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 872, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[botanica-15] GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .