Sowica ciemnolica
Ninox novaeseelandiae
(J. F. Gmelin, 1788)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

sowy

Rodzina

puszczykowate

Podrodzina

sowice

Rodzaj

Ninox

Gatunek

sowica ciemnolica

Synonimy
  • Strix novaeseelandiae J. F. Gmelin, 1788
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Sowica ciemnolica, w jęz. maoryskim: ruru (Ninox novaeseelandiae) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae). Występuje w całej Nowej Zelandii, na Tasmanii, wyspach Cieśniny Bassa i Norfolku. Gatunek nie jest zagrożony.

Jedna z wielu jej nazw w języku angielskim, „boobook”, odnosi się do wydawanego przez nią charakterystycznego, dwutonowego dźwięku. Innym dźwiękiem wydawanym przez sowicę ciemnolicą jest niskie, powtarzalne i monotonne mor-mor-mor. Stąd pochodzi inna potoczna nazwa w języku angielskim: „morepork”.

Systematyka

W starszym ujęciu systematycznym do N. novaeseelandiae zaliczano uznawaną obecnie za osobny gatunek sowicę australijską (N. boobook), która obejmuje 8 podgatunków zamieszkujących kontynentalną Australię, południową część Nowej Gwinei i Małe Wyspy Sundajskie.

Obecnie (2020) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia 4 podgatunki podgatunki sowicy ciemnolicej. Autorzy Handbook of the Birds of the World również wyróżnili 4 podgatunki (3 żyjące i 1 wymarły – N. n. albaria). Niektórzy autorzy, jak Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) czy polscy autorzy Kompletnej listy ptaków świata, podnoszą jeden z tych podgatunków – sowicę tasmańską (N. n. leucopsis) – do rangi osobnego gatunku.

Wyróżniane podgatunki
sowica ciemnolica
N. n. novaeseelandiae
(J. F. Gmelin, 1788)
Podgatunek nominatywny. Występuje na obu wyspach głównych Nowej Zelandii: Północnej i Południowej oraz na otaczających je mniejszych wyspach.
sowica wyspowa
N. n. albaria
E. P. Ramsay, 1888
Wyspa Lord Howe na Morzu Tasmana.
Ubarwienie upierzenia jest jaśniejsze od innych podgatunków, biało nakrapiane. Mniejszy od podgatunków z kontynentalnej Australii, ale większy od podgatunku nominatywnego i N. n. undulata. Podgatunek wyginął w XX w.
sowica tasmańska
N. n. leucopsis
(Gould, 1838)
Niewiele o nim wiadomo. Występuje na Tasmanii oraz na wyspach Cieśniny Bassa
sowica kukułcza
N. n. undulata
(Latham, 1802)
Wyspa Norfolk. Jest mniejsza, ciemniejsza, bardziej czerwonawa i z większą liczbą nakrapianych plam niż podgatunki australijskie. Podgatunek uważany za wymarły.

Morfologia

Długość ciała 29 cm, masa ciała samców 156 g, samic 170 g. Upierzenie ciemne, czerwonawo-brązowe, z płowymi pasami w górnej części ciała. Żółte lub żółtawo-brązowe nogi są opierzone, z gołymi palcami. Szlara szarawo-biała z białymi lub czerwono-brązowymi brwiami.

Dieta

Sowica ciemnolica jest drapieżnikiem. Do jej pożywienia zalicza się owady, pająki, jaszczurki, płazy oraz małe i średniej wielkości ssaki, a także inne ptaki i młode pałanki wędrowne (Pseudocheirus peregrinus). Prowadzą nocny tryb życia, choć polują głównie o zmierzchu.

Status

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje sowicę ciemnolicą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Tę samą kategorię otrzymała sowica tasmańska, uznawana przez IUCN za osobny gatunek.

Podgatunek N. n. albaria z wyspy Lord Howe wyginął w XX w.

Populacja endemicznego dla wyspy Norfolk podgatunku N. n. undulata w latach 80. XX w. zmalała do zaledwie jednej samicy. W 1989 udało się ją z powodzeniem skrzyżować z samcem introdukowanej na wyspę populacji podgatunku N. n. novaeseelandiae. Owa samica po raz ostatni była obserwowana w 1996, a tym samym czysta genetycznie populacja N. n. undulata wymarła i spotykane są jedynie hybrydy.

Przypisy

  1. 1 2 3 Ninox novaeseelandiae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2020-08-04] (ang.).
  2. 1 2 Ninox novaeseelandiae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ieraglaucinae Bonaparte, 1854 - sowice (Wersja: 2020-07-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-04].
  4. 1 2 3 Konig, C. and Weick, F.: Owls of the World. Second Edition. New Haven, Connecticut: Yale University Press, 2008. ISBN 978-0-300-14227-3.
  5. 1 2 Morepork (Ninox novaeseelandiae). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-19)]. (ang.).
  6. 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Owls. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-04]. (ang.).
  7. 1 2 BirdLife International, Ninox leucopsis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2020-08-04] (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 6 7 P. D. Olsen: Family Strigidae (Typical Owls). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 232. ISBN 84-87334-25-3. (ang.).
  9. ↑ Etheridge, R.. The general zoology of Lord Howe Island. „Australian Museum Memoirs”. 2, s. 3–42, 1889.
  10. ↑ Higgins (ed.) 1999 ↓, s. 873.
  11. ↑ Higgins (ed.) 1999 ↓, s. 870.
  12. 1 2 Garnett i Crowley 2000 ↓, s. 365.
  13. ↑ Higgins (ed.) 1999 ↓, s. 853.
  14. 1 2 Newton, I., Kavanagh, R., Olsen, J. and Taylor, I.: Ecology and Conservation of Owls. Collingwood, Australia: CSIRO Publishing, 2002. ISBN 978-0-643-06988-6.
  15. ↑ Conservation Advice. Ninox novaeseelandiae undulata Norfolk Island boobook owl. Threatened Species Scientific Committee, 2016. [dostęp 2020-08-04]. (ang.).

Bibliografia

  • Stephen T. Garnett, Gabriel M. Crowley: The Action Plan for Australian Birds 2000. Canberra: Environment Australia, 2000. ISBN 0-642-54683-5. (ang.).
  • P.J. Higgins (ed.): Handbook of Australian, New Zealand Antarctic birds. T. Volume 4: Parrots to Dollarbird. Melbourne: Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-553071-3. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.