Sorkołaz okularowy

Sorkołaz okularowy
	Parantechinus apicalis
	J. E. Gray, 1842
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Nadrząd	torbacze
Rząd	niełazokształtne
Rodzina	niełazowate
Podrodzina	niełazy
Plemię	niełazy
Rodzaj	Parantechinus; Tate, 1947
Gatunek	sorkołaz okularowy
Synonimy
	Phascogale apicalis J. E. Gray, 1842; Parantechinus apicalis: Tate, 1947;
	Phascogale apicalis J. E. Gray, 1842; Parantechinus apicalis: Tate, 1947;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; zagrożony

Sorkołaz okularowy (Parantechinus apicalis) – gatunek ssaka z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae).

Taksonomia

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray nadając mu nazwę Phascogale apicalis. Miejsce typowe to południowo-zachodnia Australia Zachodnia, Australia. Jedyny przedstawiciel rodzaju sorkołaz (Parantechinus) który zdefiniował w 1947 roku amerykański zoolo i botanik George Henry Hamilton Tate.

Rodzaj Parantechinus został utworzony, aby podkreślić odrębność P. apicalis, jednego z trzech gatunków, które pierwotnie zostały sklasyfikowane jako Phascogale na podstawie ich zredukowanych lub nieobecnych czwartych zębów przedtrzonowych (P4) zarówno w szczęce i żuchwie, i ich rozdętych trąbek słuchowych. Później znaczenie zmienności w wielkości P4 zostało odrzucone, a Parantechinus został przeniesiony do Antechinus. Analizy filogenetyczne oparte o dane allozymów potwierdziły, że P. apicalis jest bliżej spokrewniony z Dasyurus niż z Antechinus, wobec czego Parantechinus został ponownie wskrzeszony. Analizy filogenetyczne z XXI wieku z wykorzystaniem mtDNA i nDNA wykazały, że P. apicalis, choć genetycznie odrębny, nie został konsekwentnie uznany za takson siostrzany do występujących na Nowej Gwinei Myoictis lub Dasykaluta rosamondae; nie można jednak odrzucić siostrzanego pokrewieństwa P. apicalis i Pseudantechinus bilarni.

Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.

Etymologia

Parantechinus: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Antechinus Macleay, 1841 (chutliwiec).
apicalis: nowołac. apicalis ‘wierzchołkowy, z końcówką’, od łac. apex, apicis ‘punkt, koniec’.

Występowanie

Sorkołaz okularowy występuje w południowo-zachodniej Australii, znany tylko z Fitzgerald River National Park w Australii Zachodniej oraz wysp Boullanger i Whitlock. Ssaka tego pomyślnie przeniesiono do proponowanych przez projekt Peniup rezerwatów przyrody: Parku Narodowego Stirling Range i na wyspie Escape Island w zachodniej Australii.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 14 cm, samców 14,5 cm, długość ogona samic 9,5 cm, samców 10,5–11,5 cm; masa ciała samic 40–73 g, samców 60–125 g.

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (ang. endangered „zagrożony”).

Uwagi

↑ Kombinacja nazw

Przypisy

1 2 3 J.E. Gray. A new species of Tapering-tailed Phascogale in the Collection of the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. 9 (60), s. 518, 1842. (ang.).
1 2 3 4 G.H.H. Tate. On the anatomy and classification of the Dasyuridae (Marsupialia). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 9, s. 137, 1947. (ang.).
1 2 A.A.A.A. Burbidge A.A.A.A., J.J. Woinarski J.J., Parantechinus apicalis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-25] (ang.).
1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 7. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Parantechinus apicalis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-07-25].
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 60. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Parantechinus apicalis (J. E. Gray, 1842). [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-07-24]. (ang.).
↑ W.D.L. Ride. Antechinus rosamondae, a New Species of Dasyurid Marsupial from the Pilbara District of Western Australia; with Remarks on the Classification of Antechinus. „The Western Australian Naturalist”. 9 (3), s. 62, 1964. (ang.).
↑ M. Archer: A review of the dasyurid (Marsupialia) fossil record, integration of data bearing on phylogenetic interpretation, and suprageneric classification. W: M. Archer (red.): Carnivorous Marsupials. Sydney: Royal Zoological Society of New South Wales, 1982, s. 397–443. (ang.).
↑ M. WesterMan, J. Young & C. Krajewski. Molecular relationships of species of Pseudantechinus, Parantechinus and Dasykaluta (Marsupialia: Dasyuridae). „Australian Mammalogy”. 29 (2), s. 201–212, 2007. DOI: 10.1071/AM07024. (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 161, OCLC 637083062 (ang.).
↑ apicalis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2023-07-24] (ang.).
1 2 A. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 292. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
↑ Class Mammalia. W: Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 43. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[3] Kombinacja nazw

[Gray-1] 1 2 3 J.E. Gray. A new species of Tapering-tailed Phascogale in the Collection of the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. 9 (60), s. 518, 1842. (ang.).

[Tate-2] 1 2 3 4 G.H.H. Tate. On the anatomy and classification of the Dasyuridae (Marsupialia). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 9, s. 137, 1947. (ang.).

[iucn-4] 1 2 A.A.A.A. Burbidge A.A.A.A., J.J. Woinarski J.J., Parantechinus apicalis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-25] (ang.).

[Cichocki&inni-5] 1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 7. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Wilson&Reeder-6] 1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Parantechinus apicalis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-07-25].

[icmw-7] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 60. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[mdd-8] N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Parantechinus apicalis (J. E. Gray, 1842). [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-07-24]. (ang.).

[ride-9] W.D.L. Ride. Antechinus rosamondae, a New Species of Dasyurid Marsupial from the Pilbara District of Western Australia; with Remarks on the Classification of Antechinus. „The Western Australian Naturalist”. 9 (3), s. 62, 1964. (ang.).

[arch-10] M. Archer: A review of the dasyurid (Marsupialia) fossil record, integration of data bearing on phylogenetic interpretation, and suprageneric classification. W: M. Archer (red.): Carnivorous Marsupials. Sydney: Royal Zoological Society of New South Wales, 1982, s. 397–443. (ang.).

[wes&inni-11] M. WesterMan, J. Young & C. Krajewski. Molecular relationships of species of Pseudantechinus, Parantechinus and Dasykaluta (Marsupialia: Dasyuridae). „Australian Mammalogy”. 29 (2), s. 201–212, 2007. DOI: 10.1071/AM07024. (ang.).

[jae-12] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 161, OCLC 637083062 (ang.).

[13] apicalis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2023-07-24] (ang.).

[Baker-14] 1 2 A. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 292. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).

[amw-15] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 43. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).