Sofizmat rozszerzenia, znany powszechnie jako chochoł, atakowanie chochoła albo wznoszenie / stawianie chochoła – błąd logiczno-językowy, który polega na tym, że stosujący go sprawia wrażenie obalenia argumentów przeciwnika poprzez obalenie argumentu, który nie został przedstawiony przez tego przeciwnika.

Typowy chochoł stwarza iluzję całkowitego odrzucenia lub pokonania twierdzenia przeciwnika przez ukryte zastąpienie go inną propozycją („wznoszenie chochoła”), a następnie obalenie tego fałszywego argumentu („atakowanie chochoła”) zamiast propozycji przeciwnika.

Pochodzenie

Jako nazwany i identyfikowany sofizmat „chochoł” jest stosunkowo młody, chociaż już Arystoteles wypowiadał uwagi sugerujące obawy dotyczące czegoś podobnego; Douglas Walton stwierdza, że „pierwsze włączenie tego do podręcznika jako nieformalny sofizmat można znaleźć w dziele Stuarta Chase’a Guides to Straight Thinking z 1956 r. (s. 40)”. Jednak tekst Hamblina Fallacies (1970) nie wymienia go jako odrębnego typu, nawet jako termin historyczny.

Pochodzenie terminu nie jest jasne. Użycie tego określenia w retoryce sugeruje (zazwyczaj antropomorficzną) konstrukcję ze słomy, którą łatwo strącić lub zniszczyć – taką jak manekin szkoleniowy, strach na wróble lub kukłę. Polskie tłumaczenie anglojęzycznego terminu straw man na „chochoła” (zimową słomianą otulinę krzewu róży) zachowuje skojarzenia z tymczasowymi słomianymi konstrukcjami, jednocześnie tworząc nowe asocjacje z (również antropomorficzną) postacią z Wesela Wyspiańskiego.

Struktura

Sofizmat rozszerzenia występuje w następującym schemacie argumentacji:

  1. Osoba 1 przedstawia propozycję X.
  2. Osoba 2 argumentuje przeciwko powierzchownie podobnej propozycji Y, fałszywie, jakby argument przeciwko Y był argumentem przeciwko X.

Takie rozumowanie to ignoratio elenchi: nie odnosi się do omawianej propozycji, ponieważ fałszywie przedstawia przeciwne stanowisko w sprawie propozycji.

Na przykład:

  • cytowanie słów przeciwnika wyjętych z kontekstu – wybór takich słów, które wyjęte z kontekstu wypaczają poglądy danej osoby;
  • atak na osobę, która nie potrafi zręcznie prowadzić dyskusji na dany temat i po „zwycięstwie” w takiej dyskusji twierdzenie, że udowodniony został przeciwny punkt widzenia;
  • wymyślenie fikcyjnej osoby rzekomo wyznającej poglądy, które są krytykowane, i używanie jej w dyskusji.

Przykłady

Atakowanie chochoła często pojawia się w debatach publicznych, takich jak w tej (hipotetycznej) debacie na temat prohibicji:

Osoba 1: Powinniśmy złagodzić przepisy dotyczące spożywania piwa.
Osoba 2: Nie, każde społeczeństwo z nieograniczonym dostępem do środków odurzających traci swoją etykę pracy i podąża za natychmiastową gratyfikacją.

Pierwotną propozycją było złagodzenie przepisów dotyczących spożywania piwa. Osoba B niewłaściwie zinterpretowała / zniekształciła tę propozycję, reagując na nią tak, jakby brzmiała „(powinniśmy mieć) nieograniczony dostęp do środków odurzających”. Jest to logicznie błędne przekonanie, ponieważ osoba A nigdy nie opowiadała się za zezwoleniem na nieograniczony dostęp do środków odurzających.

Często podawanym przykładem chochoła jest wypowiedź prezydenta USA Richarda Nixona z 1952 r. Podczas kampanii na wiceprezydenta w 1952 r. Nixon został oskarżony o nielegalne przywłaszczenie 18 000 $ z funduszy kampanii na własny użytek. W telewizyjnej odpowiedzi, opartej na przemówieniu o Fali Franklina Delano Roosevelta, mówił o innym darze – psie Checkers, którego dostał od jednego ze zwolenników.

To było wzniesienie chochoła; krytycy Nixona nigdy nie krytykowali psa jako prezentu, ani nie sugerowali, żeby go zwrócił. Argument ten skutecznie odciągał uwagę wielu osób od funduszy i przedstawiał krytyków jako czepiających się i bez serca. Nixon otrzymał dużo poparcia społecznego i pozostał w kampanii wyborczej.

Przypisy

  1. ↑ Sztuka dyskusji: Triki retoryczne, cz. 1 | ChangeMaker.
  2. ↑ Poznajemy sofizmaty: atakowanie chochoła | Mity nauki.
  3. ↑ Atakowanie chochoła.
  4. ↑ Downes, Stephen: The Logical Fallacies. [dostęp 2016-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
  5. ↑ Madsen Pirie: How to Win Every Argument: The Use and Abuse of Logic. s. 155–157. ISBN 978-0-8264-9894-6.
  6. ↑ The Straw Man Fallacy.
  7. 1 2 3 Douglas Walton, „The Straw Man Fallacy” w Logic and Argumentation, ed. Johan van Bentham, Frans H. van Eemeren, Rob Grootendorst i Frank Veltman. Amsterdam, Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, North-Holland, 1996. s. 115–128.
  8. 1 2 Christopher W. Tindale: Fallacies and Argument Appraisal. s. 19–28. ISBN 978-0-521-84208-2.
  9. ↑ T. Edward Damer: Attacking Faulty Reasoning: A Practical Guide to Fallacy-Free Arguments. s. 157–159.
  10. 1 2 Ronald J. Waicukauski, Paul Mark Sandler, JoAnne A. Epps: The Winning Argument. s. 60–61. ISBN 1-57073-938-2.
  11. 1 2 Annette T. Rottenberg, Donna Haisty Winchell: The Structure of Argument. s. 315–316. ISBN 0-312-65069-8.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.