Skala góralska – skala muzyczna charakterystyczna dla regionów górskich. Występuje również pod innymi nazwami (wałaska, słowiańska, podhalańska, pasterska, Alphornleiter, trombitowa).

Na ogół definiowana jako siedmiostopniowa skala muzyczna (chociaż pojawiały się definicje skali góralskiej jako ośmiostopniowej) z półtonami między stopniami IV-V i VI-VII.

Odległości między poszczególnymi stopniami są następujące:

Stopnie Odległość
I-II sekunda wielka
II-III sekunda wielka
III-IV sekunda wielka
IV-V sekunda mała
V-VI sekunda wielka
VI-VII sekunda mała
VII-VIII sekunda wielka

Pochodzenie skali

W literaturze często zwraca się uwagę na związek między skalą góralską a naturalną skalą akustyczną aerofonów prostych (kwarta zwiększona), co nie wyklucza oddziaływania również innych czynników dedydujących o ostatecznym kształcie skali lub jej utrwaleniu w ludowej praktyce muzycznej.

Znaczenie muzyczne

Na tej skali oparta duża część muzyki góralskiej (konkretnie podhalańskiej). Są to jednak najstarsze „nuty” (pieśni), późniejsze były tworzone głównie na bazie skali molowo-durowej. „Nuty” oparte na skali góralskiej to przede wszystkim te, które grywał (ale prawdopodobnie przekazał, nie skomponował) Jan Krzeptowski „Sabała”.

Do kompozytorów wykorzystujących skalę góralską należał przede wszystkim Karol Szymanowski, twórca baletu Harnasie.

Przypisy

  1. ↑ Stefan Marian Stoiński: Dudy Żywieckie. Żywiec: 1938, s. 21–27.
  2. 1 2 3 Zbigniew Jerzy Przerembski. Do interpretacji skali góralskiej. „Muzyka. Kwartalnik poświęcony historii i teorii muzyki.”. 2 (125), s. 39–54, 1987. Instytut Sztuki. Polska Akademia Nauk. ISSN 0027-5344.
  3. 1 2 Franciszek Wesołowski, Zasady muzyki, wyd. 7, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1986, s. 145, ISBN 83-224-0250-3.
  4. ↑ Stefan Marian Stoiński: Dudy Żywieckie. Żywiec: 1938, s. 25–27.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.