| Bandera | |
|---|---|
| Port macierzysty | |
| Właściciel |
Kokusai Kisen K.K. (1919–1932) |
| Dane podstawowe | |
| Typ |
statek pasażersko-towarowy |
| Historia | |
| Stocznia |
Kawasaki Dockyard Company, Kobe |
| Data budowy |
29 stycznia 1919 |
| Data wodowania |
14 kwietnia 1919 |
| Data oddania do eksploatacji |
17 maja 1919 |
| Data zatonięcia |
9 września 1944 |
| Dane techniczne | |
| Liczebność załogi |
47 |
| Długość całkowita (L) |
117,34 m |
| Szerokość (B) |
15,54 m |
| Zanurzenie (D) |
10,97 m |
| Pojemność |
5859 RT |
| Napęd mechaniczny | |
| Silnik | |
| Moc silnika |
437 NHP |
„Singapore Maru” (od 1941 roku „Shonan Maru”) – japoński statek pasażersko-towarowy, oddany do służby w 1919 roku.
W latach 1919–1941 pływał pod flagą linii żeglugowych Kokusai Kisen Kabushiki Kaisha oraz Kobe Sanbashi Kabushiki Kaisha. W czasie wojny chińsko-japońskiej oraz wojny na Pacyfiku był wykorzystywany przez Cesarską Armię Japońską do transportu wojska i materiałów wojennych. W listopadzie 1942 roku przewiózł z Singapuru do Japonii około 1,1 tys. alianckich jeńców wojennych, spośród których około sześćdziesięciu poniosło śmierć w trakcie rejsu, a dziesiątki innych zmarły wkrótce po przybyciu do Japonii. 9 września 1944 roku został zatopiony na Morzu Ochockim przez amerykański okręt podwodny USS „Seal”.
„Singapore Maru” jest zaliczany do grona tzw. piekielnych statków.
Dane techniczne
Był statkiem pasażersko-towarowym o długości 117,34 metrów, szerokości 15,54 metrów i zanurzeniu 10,97 metrów. Jego pojemność wynosiła 5859 BRT.
Napęd zapewniała maszyna parowa potrójnego rozprężania o mocy 437 NHP.
Załoga liczyła 47 osób.
Historia
Służba w latach 1919–1942
Budowę statku rozpoczęto 29 stycznia 1919 roku w stoczni Kawasaki Dockyard Company w Kobe. Wodowanie miało miejsce 14 kwietnia tegoż roku; wtedy też jednostce nadano nazwę „Singapore Maru”. Do służby weszła 17 maja 1919 roku.
W latach 1919–1932 „Singapore Maru” pływał pod flagą linii żeglugowych Kokusai Kisen Kabushiki Kaisha. Odbywał rejsy m.in. do Nowego Jorku. 11 lipca 1925 roku, gdy płynął z Sydney do Port Saidu z ładunkiem 7 tys. ton pszenicy, wszedł na mieliznę w odległości około 30 mil morskich na wschód od wyspy Perim w cieśninie Bab al-Mandab. Nie odniósł jednak poważniejszych uszkodzeń, stąd po upływie sześciu dni i wyrzuceniu części ładunku został ponownie ściągnięty na pełne morze.
W 1932 roku został sprzedany liniom żeglugowym Kobe Sanbashi Kabushiki Kaisha.
W lipcu 1937 roku, w związku z wybuchem wojny chińsko-japońskiej, wyczarterowała go Cesarska Armia Japońska z przeznaczeniem do transportu wojska. W 1938 roku został zwrócony macierzystym liniom. W 1941 roku został przemianowany na „Shonan Maru”, aczkolwiek to pod pierwotną nazwą występuje najczęściej w źródłach opisujących jego wojenne losy.
W listopadzie 1941 roku, na krótko przed wybuchem wojny na Pacyfiku, został ponownie przejęty przez Cesarską Armię. W lutym 1942 roku, podczas bitwy o Sumatrę, uczestniczył w japońskim desancie pod Palembangiem.
„Piekielny statek”
Przebieg rejsu
17 października 1942 roku „Singapore Maru” wypłynął z portu Tanjung Priok w Batawii. W swych ładowniach przewoził około 3 tys. alianckich jeńców wojennych, w większości Holendrów. Po trwającym osiem dni rejsie zawinął do portu w Singapurze, gdzie jeńców wyokrętowano. Dziewiętnastu, znajdujących się w najcięższym stanie, musiano odwieźć do szpitala.
Kilka dni później na „Singapore Maru” zaokrętowano kolejny kontyngent jeńców wojennych, liczący tym razem około 1,1 tys. żołnierzy. Bob Hackett podaje, że był on złożony z Brytyjczyków – przede wszystkim żołnierzy Royal Artillery. Z kolei według Michaela Sturmy obok Brytyjczyków na statku znaleźli się także Australijczycy i Holendrzy.
30 października „Singapore Maru” wypłynął z Singapuru. Towarzyszył mu jeszcze jeden statek przewożący jeńców wojennych – „Dainichi Maru”. Ładownie, w których podróżowali jeńcy, były zatłoczone oraz pozbawione odpowiedniej wentylacji i urządzeń sanitarnych. Jeńcy nie otrzymywali wystarczających racji żywnościowych, a chorzy – odpowiedniej ilości lekarstw. Bardzo szybko w ładowniach wybuchła epidemia dyzenterii. Brytyjski podpułkownik E.R. Scott zeznał po wojnie, że jeńcy zaczęli umierać krótko po tym, jak „Singapore Maru” wypłynął z portu. Gdy 3 listopada znalazł się w pobliżu Cap St. Jacques pod Sajgonem, Scott miał poprosić kapitana statku Yoshinoriego Nishimiego o zgodę na zabranie na ląd ciężko chorych. Prośba została jednak odrzucona, a „Singapore Maru” i „Dainichi Maru” kontynuowały rejs, nie zatrzymując się w porcie. Nishimi nie podjął też żadnych działań, aby poprawić warunki sanitarne w ładowniach lub zapewnić jeńcom pomoc medyczną.
11 listopada „Singapore Maru” zawinął do Takao na Formozie. Dopiero wtedy Nishimi zgodził się zabrać na ląd i umieścić w szpitalu niewielką grupę ciężko chorych jeńców, których liczbę szacuje się na 21 lub 29. Pozostałym jeńcom pozwolono spędzić kilka dni na lądzie. Jednocześnie na statek zaokrętowano około 600 japońskich żołnierzy. W konsekwencji jeńcy musieli zostać przeniesieni do najniżej położonych ładowni. 14 października „Singapore Maru” wznowił rejs, lecz jeszcze tego samego dnia, chroniąc się przed sztormem, zatrzymał się w porcie Mako na Peskadorach. Spędził tam cztery noce, po czym dołączywszy do niewielkiego konwoju, wznowił rejs w kierunku Wysp Japońskich.
25 listopada „Singapore Maru” i „Dainichi Maru” zawinęły do portu Moji na wyspie Kiusiu. Liczbę jeńców, którzy w czasie rejsu zmarli w ładowniach „Singapore Maru” i zostali pochowani w morzu, szacuje się na 60, 62 lub 63. Kolejnych 80 jeńców zmarło na „Dainichi Maru”. Spośród około 2,2 tys. jeńców, którzy dotarli żywi do Japonii w ładowniach obu statków, od 280 do 320 znajdowało się w tak ciężkim stanie, że nie byli w stanie zejść na ląd o własnych siłach. W ciągu następnych sześciu tygodni 127 jeńców zmarło z powodu chorób lub niedożywienia.
„Singapore Maru” jest zaliczany do grona japońskich „piekielnych statków” (ang. Hellships).
Epilog
Fakt, iż tak wielu jeńców, których przewożono w ładowniach „Singapore Maru” i „Dainichi Maru”, zmarło lub przybyło do Japonii w stanie kompletnego wyczerpania, zaniepokoił japońskie dowództwo. 10 grudnia 1942 roku Ministerstwo Wojny wystosowało tajny rozkaz nr 1504, w którym podkreśliło konieczność dołożenia wysiłków, aby jeńcy docierali do portów docelowych „w stanie gwarantującym zdolność do pracy”. Rozkaz ten w praktyce nie przełożył się jednak na poprawę warunków, które panowały na „piekielnych statkach”.
1 maja 1947 roku przed brytyjskim trybunałem wojskowym w Singapurze stanęli czterej japońscy żołnierze i cywile. Oskarżono ich, że na skutek złego traktowania, któremu poddali jeńców przewożonych w ładowniach „Singapore Maru”, 60 osób poniosło śmierć, a wiele innych doznało fizycznych cierpień. Po dwóch dniach proces bezterminowo odroczono, by wznowić postępowanie po upływie ponad czterech miesięcy. Wyrokiem z 20 września wszystkich oskarżonych uznano winnymi zarzucanych czynów. Kapitan „Singapore Maru”, Yoshinori Nishimi, został skazany na 2 lata więzienia. Porucznik Makoto Ogasawara – najwyższy rangą japoński oficer na statku, usłyszał wyrok 3 lat więzienia. Podporucznik Naosuke Maruyama – dowódca jenieckiego kontyngentu, został skazany na 2 lata więzienia. Sierżant Yoichi Uchida usłyszał wyrok 6 miesięcy więzienia.
Dalsze losy statku
Jest możliwe, że „Singapore Maru” był jednostką, która 24 stycznia 1943 roku została storpedowana i uszkodzona przez amerykański okręt podwodny USS „Tuna” nieopodal wyspy Kolombangara.
W drugiej połowie 1943 roku „Singapore Maru” pływał w konwojach na Formozę, Filipiny i Wyspy Kurylskie.
9 września 1944 roku, płynąc w konwoju KI-505 na Wyspy Kurylskie, został zatopiony na Morzu Ochockim przez amerykański okręt podwodny USS „Seal”. Spoczął na dnie na pozycji 47°03′N 148°18′E/47,050000 148,300000. Liczba ofiar wśród załogi i pasażerów nie jest znana.
Uwagi
- ↑ Patrz m.in.: Hackett 2016 ↓, Michno 2016 ↓, s. 70–71, 311, Lamont-Brown 2002 ↓, s. 43–45, Sturma 2021 ↓, s. 118.
- ↑ Raymond Lamont-Brown podaje liczbę 1080, a Bob Hackett – 1081. Patrz: Lamont-Brown 2002 ↓, s. 45 i Hackett 2016 ↓.
- ↑ Tożsamości statku, który został wtedy uszkodzony przez „Tunę”, nie udało się jednoznacznie ustalić. Za tym, że mógł to być „Singapore Maru”, zdaniem Hacketta przemawia fakt, że w japońskich rejestrach brakuje informacji, które świadczyłyby, że w kolejnych miesiącach statek ten odbywał jakiekolwiek rejsy. Mogłoby to wskazywać, że przechodził w tym czasie remont. Patrz: Hackett 2016 ↓.
Przypisy
- 1 2 LRS 1922 ↓, s. 1158.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Hackett 2016 ↓.
- ↑ LRS 1933 ↓, s. 828.
- 1 2 3 4 Michno 2016 ↓, s. 70.
- 1 2 3 Sturma 2021 ↓, s. 118.
- ↑ Rycerze Bushido 2004 ↓, s. 123–124.
- 1 2 3 Lamont-Brown 2002 ↓, s. 43.
- 1 2 Lamont-Brown 2002 ↓, s. 45.
- 1 2 Michno 2016 ↓, s. 71.
- ↑ Rycerze Bushido 2004 ↓, s. 124.
- 1 2 3 Michno 2016 ↓, s. 72.
- 1 2 3 Michno 2016 ↓, s. 311.
- ↑ Michno 2016 ↓, s. 72–73.
- ↑ Lamont-Brown 2002 ↓, s. 42.
- ↑ Ogasawara Makoto and others. singaporewarcrimestrials.com. [dostęp 2021-09-30]. (ang.).
Bibliografia
- Bob Hackett: Singapore Maru: Tabular Record of Movement. combinedfleet.com, 2016. [dostęp 2022-03-23]. (ang.).
- Raymond Lamont-Brown: Ships from Hell: Japanese War Crimes on the High Seas. Stroud: Sutton Publishing, 2002. ISBN 0-7509-2719-4. (ang.).
- Lord Russell of Liverpool: Rycerze Bushido. Warszawa: Sensacje XX wieku, 2004. ISBN 83-913460-5-6.
- Lloyd's Register of Shipping 1921–1922 Steamers & Motorships. Lloyd's Register, 1922. (ang.).
- Lloyd's Register of Shipping 1932–1933 Steamers & Motorships. Lloyd's Register, 1933. (ang.).
- Gregory F. Michno: Death on the Hellships. Prisoners at Sea in the Pacific War. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 2016. ISBN 978-1-59114-632-2. (ang.).
- Michael Sturma: Hellships Down. Allied POWs and the Sinking of the Rakuyo Maru and Kachidoki Maru. Jefferson, North Carolina: McFarland&Company, 2021. ISBN 978-1-4766-8242-6. (ang.).