Setniczka zwyczajna (Sarcogyne regularis Körb.) – gatunek grzybów z rodziny Acarosporaceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Acarosporaceae, Acarosporales, Acarosporomycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Niektóre synonimy nazwy naukowej:

• Biatorella flava W. Johnson ex A.L. Sm. 1917
• Biatorella pruinosa var. regularis (Körb.) Zahlbr. 1939
• Biatorella regularis (Körb.) Lettau 1912
• Sarcogyne pruinosa var. regularis (Körb.) H. Magn., 1935

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski.

Morfologia

Plecha skorupiasta, endolityczna lub zewnętrzna. Jest mączysta, ma barwę białawą lub jasnoszarą. Zawiera glony protokokkoidalne.

Licznie występują owocniki. Są to rozproszone lub skupione w grupki lecideowe apotecja o średnicy o,3-1,5(2) mm. Mają okrągły lub nieregularny kształt, przylegają do plechy, lub są zagłębione w niej. W stanie suchym mają barwę od ciemnobrunatnej do niemal czarnej, w stanie wilgotnym są czerwonobrunatne. Są płaskie lub nieco wypukłe, nagie, lub obficie białawo oprószone. Brzeżek trwały, różnej grubości, czarny i nagi.

Obłocznia o grubości 70-100 (120) μm, bezbarwna, tylko w najwyższej części brunatna. Znajdują się w niej wstawki o grubości (1) 1,5-2 μm i wierzchołkach rozszerzonych do 3-5 um. Subhymenium niewyraźne, o grubości 15-35 (-50) μm. Hypotecjum bezbarwne, o grubości 7-10 (-12) μm. Worki zgrubiałe, o rozmiarach 60-85 × 14-18 (-27) μm. W jednym worku powstaje po 100- 200 szeroko elipsoidalnych, czasami kulistych zarodników o rozmiarach 3-5 (-6) × 1,5-2 (-2,5) μm. Pyknidiów brak.

Reakcje barwne: wszystkie negatywne. Kwasów porostowych brak.

Występowanie i siedlisko

Na półkuli północnej setniczka zwyczajna jest szeroko rozprzestrzeniona; występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie na północy sięga po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego. Na półkuli południowej podano jej występowanie tylko w Australii, występuje także w okolicach równikowych w Ekwadorze. W Polsce występuje we wszystkich niemal regionach, ale częsta jest tylko w górach i w pasie wyżyn, na niżu jest rzadka.

Rośnie głównie na skałach wapiennych, czasami także na betonie, na skałach krzemianowych rzadko. Preferuje miejsca suche i dobrze oświetlone.

Gatunki podobne

Podobna jest setniczka zaniedbana (Sarcogyne privigna), ma jednak tarczki aspotecjów przeważnie czarne i w obłoczni brak brunatnej barwy. Rośnie głównie na skałach krzemianowych.

Przypisy