Serotonina

Serotonina
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	3-(2-aminoetylo)-1H-indol-5-ol
	Inne nazwy i oznaczenia
	5-hydroksytryptamina, 5-HT
	Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C10H12N2O
Masa molowa	176,22 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	50-67-9
PubChem	5202
DrugBank	DB08839
SMILES
	C1=CC2=C(C=C1O)C(=CN2)CCN
InChI
	InChI=1S/C10H12N2O/c11-4-3-7-6-12-10-2-1-8(13)5-9(7)10/h1-2,5-6,12-13H,3-4,11H2
	InChIKey
	QZAYGJVTTNCVMB-UHFFFAOYSA-N
	Podobne związki
Podobne związki	tryptamina
Pochodne	melatonina

Serotonina (5-HT, pot. hormon szczęścia) – organiczny związek chemiczny, 5-hydroksylowa pochodna tryptaminy. Należy do grupy amin biogennych, jest hormonem tkankowym i ważnym neuroprzekaźnikiem w ośrodkowym układzie nerwowym. Produkowana głównie w komórkach enterochromatofilnych w błonie śluzowej jelit (około 90% serotoniny przewodu pokarmowego) i jądrach szwu w mózgu, a także w szyszynce oraz trombocytach. Najwyższy poziom serotoniny występuje u noworodków, okresowo spada podczas dojrzewania, po czym ponownie wzrasta. U mężczyzn jest średnio o 20–30% niższy niż u kobiet.

Serotonina występuje także w niektórych roślinach (np. pokrzywa, banan).

Biosynteza

W organizmie powstaje na drodze enzymatycznych przemian L-tryptofanu. Odbywa się to w dwóch etapach:

Addycja grupy hydroksylowej do tryptofanu w obecności hydroksylazy tryptofanowej. Powstaje 5-hydroksytryptofan.
Dekarboksylacja powstałego 5-hydroksytryptofanu przeprowadzana przez dekarboksylazę 5-hydroksytryptofanu.

Działanie

Współdziałając ze swoim metabolitem – melatoniną, reguluje sen. Blokowanie jej syntezy powoduje bezsenność. Reguluje apetyt (hamuje go po spożyciu węglowodanów, zaś podwyższa po spożyciu białek) oraz temperaturę ciała, ciśnienie krwi (podwyższa) i jej krzepnięcie. Powoduje także skurcz mięśni gładkich (naczyń krwionośnych, oskrzeli, macicy i jelit).

Ilość serotoniny w mózgu wpływa również na potrzeby seksualne i zachowania impulsywne. Jej niski poziom może powodować agresywność oraz zmęczenie, zwiększoną wrażliwość na ból, a także zaburzenia depresyjne. Mutacje w genie kodującym receptor serotoninowy 2A (5-HT_2A) mogą dwukrotnie zwiększać ryzyko popełnienia samobójstwa u osób z takim genotypem.

Farmakologia

Leki wpływające na mechanizmy działania serotoniny są stosowane w lecznictwie w postaci takich grup leków jak inhibitory MAO oraz SSRI, np. fluoksetyna (Prozac). Są to leki przeciwdepresyjne działające dopiero po dłuższym czasie zażywania (od tygodnia do miesiąca). Pełne działanie terapeutyczne ukazuje się po okresie dwóch miesięcy. Mechanizm leków czy substancji psychoaktywnych wpływających na poziom serotoniny w mózgu polega zwykle na blokowaniu jej wychwytu zwrotnego. Należy uważać przy ich stosowaniu oraz łączeniu z innymi substancjami wpływającymi na ten neuroprzekaźnik (w przypadku inhibitorów MAO - można je stosować dopiero 2 tygodnie po odstawieniu leków z grupy selektywnie blokujących i na odwrót) by nie doprowadzić do zespołu serotoninowego.

Zobacz też

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Encyklopedia Biologia, s. 488–489.
1 2 Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 222. ISBN 83-7350-059-6.
↑ D.W.D.W. Woolley D.W.D.W., A probable mechanism of action of serotonin, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 44 (2), 1958, s. 197–201, DOI: 10.1073/pnas.44.2.197, PMID: 16590166, PMCID: PMC335388 (ang.).
↑ Serotonina. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2010-03-16].
1 2 George J. Siegel, Bernard W. Agranoff: Basic neurochemistry: Molecular, cellular and medical aspects. Filadelfia: Lippincott-Raven, 1999. ISBN 0-397-51820-X. (ang.).
1 2 3 4 Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 355, ISBN 83-7183-240-0 .
↑ KarolinaK. Tomaszewska-Warda KarolinaK. i inni, Ocena jakości snu w odniesieniu do stężenia serotoniny i melatoniny w surowicy u osób z marskością wątroby, „Folia Medica Lodziensia 2014”, 41 (2), 2014, s. 169–180 [dostęp 2019-05-10] .
1 2 3 N.N. Caspi N.N. i inni, Pindolol augmentation in aggressive schizophrenic patients: a double-blind crossover randomized study:, „International Clinical Psychopharmacology”, 16 (2), 2001, s. 111–115, DOI: 10.1097/00004850-200103000-00006, PMID: 11236069 [dostęp 2023-10-31] (ang.).
↑ GregG. Basky GregG., Suicide linked to serotonin gene, „Canadian Medical Association Journal”, 162 (9), 2000, s. 1343, PMCID: PMC1232434 (ang.).
↑ JarosławJ. Woroń JarosławJ., Interakcje selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny [online], Medycyna Praktyczna, 11 lutego 2010 [dostęp 2019-07-25] .

Bibliografia

Encyklopedia Biologia. Agnieszka Nawrot (red.). Kraków: Wydawnictwo GREG, s. 488–489. ISBN 978-83-7327-756-4.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[EB-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Encyklopedia Biologia, s. 488–489.

[TB-2] 1 2 Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 222. ISBN 83-7350-059-6.

[Woolley-3] D.W.D.W. Woolley D.W.D.W., A probable mechanism of action of serotonin, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 44 (2), 1958, s. 197–201, DOI: 10.1073/pnas.44.2.197, PMID: 16590166, PMCID: PMC335388 (ang.).

[WIEM-4] Serotonina. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2010-03-16].

[Siegel-5] 1 2 George J. Siegel, Bernard W. Agranoff: Basic neurochemistry: Molecular, cellular and medical aspects. Filadelfia: Lippincott-Raven, 1999. ISBN 0-397-51820-X. (ang.).

[PSChem-6] 1 2 3 4 Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 355, ISBN 83-7183-240-0 .

[FML-7] KarolinaK. Tomaszewska-Warda KarolinaK. i inni, Ocena jakości snu w odniesieniu do stężenia serotoniny i melatoniny w surowicy u osób z marskością wątroby, „Folia Medica Lodziensia 2014”, 41 (2), 2014, s. 169–180 [dostęp 2019-05-10] .

[Caspi-8] 1 2 3 N.N. Caspi N.N. i inni, Pindolol augmentation in aggressive schizophrenic patients: a double-blind crossover randomized study:, „International Clinical Psychopharmacology”, 16 (2), 2001, s. 111–115, DOI: 10.1097/00004850-200103000-00006, PMID: 11236069 [dostęp 2023-10-31] (ang.).

[Basky-9] GregG. Basky GregG., Suicide linked to serotonin gene, „Canadian Medical Association Journal”, 162 (9), 2000, s. 1343, PMCID: PMC1232434 (ang.).

[10] JarosławJ. Woroń JarosławJ., Interakcje selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny [online], Medycyna Praktyczna, 11 lutego 2010 [dostęp 2019-07-25] .